- Trang chủ
- Thông tin
- Chẩn đoán và điều trị theo y học hiện đại
- Phân tích triệu chứng ngủ nhiều để chẩn đoán và điều trị
Phân tích triệu chứng ngủ nhiều để chẩn đoán và điều trị
Ngủ nhiều quá mức nên được phân biệt với mệt mỏi tổng quát và mệt mỏi không đặc hiệu, vì bệnh nhân thường sử dụng các thuật ngữ thay thế cho nhau.
Biên tập viên: Trần Tiến Phong
Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương
Chứng ngủ nhiều, hoặc tình trạng buồn ngủ ban ngày quá mức (EDS) được định nghĩa theo Phân loại Quốc tế về Rối loạn Giấc ngủ, Ấn bản thứ hai (ICSD-2) là “không có khả năng tỉnh táo và tỉnh táo trong các giai đoạn thức giấc chính trong ngày, dẫn đến tình trạng buồn ngủ ngoài ý muốn và ngủ”. Buồn ngủ ban ngày quá mức nên được phân biệt với mệt mỏi tổng quát và mệt mỏi không đặc hiệu, vì bệnh nhân thường sử dụng các thuật ngữ thay thế cho nhau. Mệt mỏi toàn thân chủ quan hơn và thường liên quan đến các vấn đề giảm năng lượng thể chất, kém tập trung và trí nhớ, kiệt sức cơ bắp hoặc tâm trạng. Do tỷ lệ phổ biến và các bệnh đi kèm liên quan đến chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) không được điều trị, bệnh nhân mắc buồn ngủ ban ngày quá mức nên được xem xét để đánh giá ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.
Nguyên nhân
Chứng ngủ nhiều có thể là do rối loạn giấc ngủ nguyên phát, nhưng thường là thứ phát sau các rối loạn phá vỡ các kiểu ngủ bình thường như thiếu ngủ, tác dụng phụ của thuốc, vệ sinh giấc ngủ kém, rối loạn nhịp thở khi ngủ và các tình trạng bệnh lý và tâm thần khác.
Buồn ngủ ban ngày quá mức là một vấn đề phổ biến ảnh hưởng đến khoảng 10% đến 20% người lớn và trẻ em với tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở người lớn tuổi và bệnh nhân mắc bệnh tâm thần. Buồn ngủ ban ngày quá mức được báo cáo là một yếu tố quan trọng trong các sự cố xe cơ giới và thương tích cá nhân ở Hoa Kỳ và có liên quan đến tình trạng sức khỏe kém và suy giảm chức năng nhận thức. Chứng ngủ rũ (bộ bốn phổ biến bao gồm tê khi ngủ, yếu cơ đột ngột, buồn ngủ ban ngày quá mức và ảo giác thôi miên) là một chẩn đoán không phổ biến và ảnh hưởng đến khoảng 50/100.000 người.
Đánh giá đặc điểm
Lịch sử giấc ngủ chi tiết và đầy đủ là rất quan trọng để xác định đánh giá phù hợp ở bệnh nhân mắc buồn ngủ ban ngày quá mức.
Xác định lịch trình làm việc, chế độ ăn uống, thói quen ngủ của bệnh nhân, các yếu tố gây căng thẳng xã hội, môi trường gia đình và hoàn cảnh sống, sử dụng thuốc theo toa và không theo toa, cũng như các bệnh đi kèm và hành vi của bạn tình sẽ giúp phát triển chẩn đoán phân biệt. Lịch sử của các cuộc phá vỡ giấc ngủ hoặc các giai đoạn mất sức mạnh cơ bắp đột ngột và thoáng qua có thể rất nguy hiểm và rất dễ gây ra chứng ngủ rũ. Một đánh giá đầy đủ về các hệ thống thường làm nổi bật các rối loạn y tế và tâm thần khác có thể gây buồn ngủ ban ngày. Triệu chứng khởi phát đột ngột sẽ làm tăng mối lo ngại về khối u hệ thần kinh trung ương, đột quỵ do thiếu máu cục bộ hoặc rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng.
Thiếu ngủ có lẽ là nguyên nhân phổ biến nhất của buồn ngủ ban ngày quá mức. Mất ngủ có thể do các yếu tố liên quan đến công việc (làm việc theo ca), hoàn cảnh môi trường (bạn cùng giường ngáy to, hàng xóm gây rối, tiếng súng nổ bên ngoài, chăm sóc người nhà bị bệnh) hoặc các chẩn đoán y tế khác (rối loạn cử động chân tay định kỳ, hen suyễn, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn) .
Nhiều loại thuốc có thể gây buồn ngủ hoặc làm gián đoạn chu kỳ giấc ngủ bình thường.
Khám sức khỏe tổng quát có thể cung cấp thông tin chi tiết về các rối loạn y tế hoặc tâm lý cần đánh giá thêm, chẳng hạn như ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, hen suyễn, tiểu đêm/tiểu gấp hoặc lo lắng.
Thang đo mức độ buồn ngủ của Eppworth có thể giúp định lượng mức độ buồn ngủ.
Các rối loạn giấc ngủ nội tại được đánh giá tốt nhất bằng cách sử dụng Kiểm tra độ trễ của nhiều giấc ngủ (MSLT) và Kiểm tra mức độ tỉnh táo duy trì (MWT). Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và rối loạn vận động chân tay được đánh giá tốt nhất bằng phép ghi đa ký giấc ngủ qua đêm.
Chứng ngủ nhiều có thể biểu hiện bằng sự mệt mỏi đáng kể, rắc rối với kết quả học tập hoặc công việc, các vấn đề về hôn nhân hoặc mối quan hệ, tai nạn hoặc thương tích cá nhân và có thể là dấu hiệu đầu tiên của chứng mất trí nhớ hoặc các rối loạn thần kinh khác.
Bài viết cùng chuyên mục
Tiếng thổi tâm trương: phân tích triệu chứng khi nghe tim
Tiếng thổi tâm trương thường do hẹp van hai lá hoặc van ba lá hoặc hở van động mạch chủ hoặc van động mạch phổi, tiếng thổi tâm trương thường không được coi là bệnh lý.
Đau đầu: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng
Loại trừ xuất huyết dưới nhện ở bất kỳ bệnh nhân nào có đau đầu dữ dội lần đầu tiên hay là đau đầu nặng nhất họ từng trải qua mà đạt đỉnh trong 5 phút từ lúc khới phát và dai dẳng hơn 1 giờ.
Mệt mỏi: đánh giá các nguyên nhân tinh thần và thể chất
Bệnh sử khai thác cẩn thận có thể cho thấy rằng vấn đề thực tế không chỉ là mệt mỏi, chẳng hạn hụt hơi, nên được tiếp tục kiểm tra. Nếu có các đặc điểm khu trú hoặc đặc hiệu hơn, chẳng hạn ho ra máu, sốt, vàng da lộ rõ, nên được tập trung đánh giá đầu tiên.
Sốt phát ban: phân tích triệu chứng
Tiếp cận chẩn đoán phân biệt là phân biệt giữa các thực thể khác nhau gây sốt và bệnh tật bằng các loại phát ban mà chúng thường gây ra.
Đau mắt đỏ: phân tích triệu chứng
Nguyên nhân chính của đau mắt đỏ là do nhiễm trùng hoặc chấn thương đối với các cấu trúc giải phẫu khác nhau của mắt, bệnh mô liên kết hoặc bệnh mắt nguyên phát cũng có thể biểu hiện bằng mắt đỏ.
Các xét nghiệm cơ bản: chỉ định khi thăm khám bệnh
Các xét nghiệm được khuyến cáo cho những bối cảnh lâm sàng khác được trình bày ở các bệnh tương ứng. Trong một số bệnh cũng cung cấp thêm những hướng dẫn chi tiết cách tiếp cận kết quả xét nghiệm.
Viêm mũi: phân tích triệu chứng
Viêm mũi dị ứng là kết quả của tình trạng viêm niêm mạc do dị ứng, viêm mũi không dị ứng không phụ thuộc vào immunoglobulin E (IgE) hoặc quá trình viêm chủ yếu.
Tiểu khó: phân tích triệu chứng
Chẩn đoán phổ biến nhất cho bệnh nhân mắc chứng khó tiểu là nhiễm trùng đường tiết niệu, mặc dù là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các triệu chứng khó tiểu, nhưng nhiều nguyên nhân khác cần được chẩn đoán chính xác.
Shock: phân tích các bệnh cảnh lâm sàng
Nhiều biểu hiện có thể có biến chứng shock nhưng ở đây, shock được coi như là biểu hiện được phát hiện đầu tiên trong theo dõi thường ngày hoặc thăm khám có trọng tâm ở những bệnh nhân nặng hoặc không rõ ràng.
Mờ mắt: phân tích triệu chứng
Các nguyên nhân gây mờ mắt từ nhẹ đến có khả năng gây ra thảm họa, hầu hết các nguyên nhân liên quan đến hốc mắt, mặc dù một số nguyên nhân ngoài nhãn cầu phải được xem xét.
Phì đại tuyến giáp (bướu cổ): phân tích triệu chứng
Bất kỳ cản trở quá trình tổng hợp hoặc giải phóng hormone tuyến giáp đều có thể gây ra bướu cổ. Cho đến nay, yếu tố rủi ro quan trọng nhất đối với sự phát triển của bệnh bướu cổ là thiếu i-ốt.
Viêm thận bể thận trong chẩn đoán và điều trị
Beta lactam tĩnh mạch và một thuốc nhóm Aminoglycosid là lực chọn ban đầu khi chưa có kháng sinh đồ, Ở cơ sở ngoại trú có thể điều trị bằng Trimethoprim sulfamethoxazol
Đau vùng chậu mãn tính: phân tích triệu chứng
Bất kỳ cấu trúc giải phẫu nào ở bụng hoặc xương chậu đều có thể góp phần gây ra đau vùng chậu mãn tính, sẽ rất hữu ích nếu cố gắng phân loại cơn đau là do phụ khoa hay không.
Đau đầu: chọc dịch não tủy và phân tích dịch não tủy đánh giá
Viêm màng nào do vi khuẩn sớm có thể nhầm lẫn với viêm màng não do virus bởi tăng bạch cầu lympho là chủ yếu trong dịch não tủy. Nếu có bất kỳ khả năng nào của viêm màng não do vi khuẩn, điều trị kháng sinh trong lúc đợi xét nghiệm bổ sung.
Thở khò khè: phân tích triệu chứng
Nguyên nhân gây thở khò khè phổ biến nhất ở mọi lứa tuổi là bệnh hen, và cần cố gắng loại trừ các nguyên nhân gây thở khò khè khác, đặc biệt là ở trẻ sơ sinh.
Giảm tiểu cầu: phân tích triệu chứng
Giảm tiểu cầu xảy ra thông qua một hoặc nhiều cơ chế sau: giảm sản xuất tiểu cầu bởi tủy xương, tăng phá hủy tiểu cầu, kẹt lách, hiệu ứng pha loãng và lỗi xét nghiệm.
Đau bụng cấp: triệu chứng kèm các dấu hiệu cảnh báo
Xét nghiệm bổ sung thường được yêu cầu ở bệnh nhân > 45 tuổi có triệu chứng mới khởi phát, sụt cân, suy sụp hoặc xét nghiệm sàng lọc bất thường.
Phân tích triệu chứng mệt mỏi để chẩn đoán và điều trị
Mệt mỏi có thể là do vấn đề y tế, bệnh tâm thần hoặc các yếu tố lối sống, trong một số trường hợp, nguyên nhân không bao giờ được xác định.
Ù tai: phân tích triệu chứng
Bản thân ù tai không phải là bệnh mà là triệu chứng của một số quá trình đang diễn ra khác, bệnh lý hoặc lành tính, nhiều giả thuyết đã được đề xuất về cơ chế bệnh sinh.
Tràn khí màng phổi: phân tích triệu chứng
Tràn khí màng phổi có hai loại chính, tự phát và không tự phát, tự phát phân thành nguyên phát hoặc thứ phát, tràn khí không tự phát là do chấn thương, do điều trị.
Đau nhiều cơ: phân tích triệu chứng
Một số tình trạng có thể dẫn đến đau đa cơ. Các nguyên nhân phổ biến nhất là đau đa cơ do thấp khớp và các tình trạng viêm. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân chính xác là không rõ.
Hôn mê: phân tích để chẩn đoán và điều trị
Hôn mê là tình trạng bất tỉnh một khoảng thời gian kéo dài được phân biệt với giấc ngủ bởi không có khả năng đánh thức bệnh nhân.
Các biểu hiện thường gặp trong bệnh nội tiết
Gen gây béo sản xuất ra leptin, một cytokin do các tế bào mỡ tiết ra nhằm đối phó với sự cất giữ chất mỡ. Khi béo lên, leptin sẽ tác động đến vùng dưới đồi
Sưng khớp: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng
Nếu nguyên nhân tại khớp thường gây sưng, nóng, đau nhiều hơn và giới hạn vận động khớp cả các động tác chủ động và thụ động. Viêm bao hoạt dịch là nguyên nhân thường gặp nhất gây ra bởi các hoạt động lặp đi lặp lại.
Đau ngực không điển hình: phân tích triệu chứng
Đau ngực không điển hình có thể bắt nguồn từ bất kỳ cơ quan nào trong lồng ngực, cũng như từ các nguồn ngoài lồng ngực, ví dụ viêm tuyến giáp hoặc rối loạn hoảng sợ.
