Phân tích triệu chứng ngủ nhiều để chẩn đoán và điều trị

2022-12-09 03:56 PM

Ngủ nhiều quá mức nên được phân biệt với mệt mỏi tổng quát và mệt mỏi không đặc hiệu, vì bệnh nhân thường sử dụng các thuật ngữ thay thế cho nhau.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Chứng ngủ nhiều, hoặc tình trạng buồn ngủ ban ngày quá mức (EDS) được định nghĩa theo Phân loại Quốc tế về Rối loạn Giấc ngủ, Ấn bản thứ hai (ICSD-2) là “không có khả năng tỉnh táo và tỉnh táo trong các giai đoạn thức giấc chính trong ngày, dẫn đến tình trạng buồn ngủ ngoài ý muốn và ngủ”. Buồn ngủ ban ngày quá mức nên được phân biệt với mệt mỏi tổng quát và mệt mỏi không đặc hiệu, vì bệnh nhân thường sử dụng các thuật ngữ thay thế cho nhau. Mệt mỏi toàn thân chủ quan hơn và thường liên quan đến các vấn đề giảm năng lượng thể chất, kém tập trung và trí nhớ, kiệt sức cơ bắp hoặc tâm trạng. Do tỷ lệ phổ biến và các bệnh đi kèm liên quan đến chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) không được điều trị, bệnh nhân mắc buồn ngủ ban ngày quá mức nên được xem xét để đánh giá ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.

Nguyên nhân

Chứng ngủ nhiều có thể là do rối loạn giấc ngủ nguyên phát, nhưng thường là thứ phát sau các rối loạn phá vỡ các kiểu ngủ bình thường như thiếu ngủ, tác dụng phụ của thuốc, vệ sinh giấc ngủ kém, rối loạn nhịp thở khi ngủ và các tình trạng bệnh lý và tâm thần khác.

Buồn ngủ ban ngày quá mức là một vấn đề phổ biến ảnh hưởng đến khoảng 10% đến 20% người lớn và trẻ em với tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở người lớn tuổi và bệnh nhân mắc bệnh tâm thần. Buồn ngủ ban ngày quá mức được báo cáo là một yếu tố quan trọng trong các sự cố xe cơ giới và thương tích cá nhân ở Hoa Kỳ và có liên quan đến tình trạng sức khỏe kém và suy giảm chức năng nhận thức. Chứng ngủ rũ (bộ bốn phổ biến bao gồm tê khi ngủ, yếu cơ đột ngột, buồn ngủ ban ngày quá mức và ảo giác thôi miên) là một chẩn đoán không phổ biến và ảnh hưởng đến khoảng 50/100.000 người.

Đánh giá đặc điểm

Lịch sử giấc ngủ chi tiết và đầy đủ là rất quan trọng để xác định đánh giá phù hợp ở bệnh nhân mắc buồn ngủ ban ngày quá mức.

Xác định lịch trình làm việc, chế độ ăn uống, thói quen ngủ của bệnh nhân, các yếu tố gây căng thẳng xã hội, môi trường gia đình và hoàn cảnh sống, sử dụng thuốc theo toa và không theo toa, cũng như các bệnh đi kèm và hành vi của bạn tình sẽ giúp phát triển chẩn đoán phân biệt. Lịch sử của các cuộc phá vỡ giấc ngủ hoặc các giai đoạn mất sức mạnh cơ bắp đột ngột và thoáng qua có thể rất nguy hiểm và rất dễ gây ra chứng ngủ rũ. Một đánh giá đầy đủ về các hệ thống thường làm nổi bật các rối loạn y tế và tâm thần khác có thể gây buồn ngủ ban ngày. Triệu chứng khởi phát đột ngột sẽ làm tăng mối lo ngại về khối u hệ thần kinh trung ương, đột quỵ do thiếu máu cục bộ hoặc rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng.

Thiếu ngủ có lẽ là nguyên nhân phổ biến nhất của buồn ngủ ban ngày quá mức. Mất ngủ có thể do các yếu tố liên quan đến công việc (làm việc theo ca), hoàn cảnh môi trường (bạn cùng giường ngáy to, hàng xóm gây rối, tiếng súng nổ bên ngoài, chăm sóc người nhà bị bệnh) hoặc các chẩn đoán y tế khác (rối loạn cử động chân tay định kỳ, hen suyễn, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn) .

Nhiều loại thuốc có thể gây buồn ngủ hoặc làm gián đoạn chu kỳ giấc ngủ bình thường.

Khám sức khỏe tổng quát có thể cung cấp thông tin chi tiết về các rối loạn y tế hoặc tâm lý cần đánh giá thêm, chẳng hạn như ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, hen suyễn, tiểu đêm/tiểu gấp hoặc lo lắng.

Thang đo mức độ buồn ngủ của Eppworth có thể giúp định lượng mức độ buồn ngủ.

Các rối loạn giấc ngủ nội tại được đánh giá tốt nhất bằng cách sử dụng Kiểm tra độ trễ của nhiều giấc ngủ (MSLT) và Kiểm tra mức độ tỉnh táo duy trì (MWT). Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và rối loạn vận động chân tay được đánh giá tốt nhất bằng phép ghi đa ký giấc ngủ qua đêm.

Chứng ngủ nhiều có thể biểu hiện bằng sự mệt mỏi đáng kể, rắc rối với kết quả học tập hoặc công việc, các vấn đề về hôn nhân hoặc mối quan hệ, tai nạn hoặc thương tích cá nhân và có thể là dấu hiệu đầu tiên của chứng mất trí nhớ hoặc các rối loạn thần kinh khác.

Bài viết cùng chuyên mục

Hút thuốc lá và bệnh tật

Những người hút thuốc chết sớm hơn 5, 8 năm so với người không bao giờ hút thuốc, Họ có hai lần nguy cơ bệnh tim gây tử vong, 10 lần nguy cơ ung thư phổi

Loét áp lực do tỳ đè

Các công cụ này có thể được sử dụng để xác định các bệnh nhân nguy cơ cao nhất có thể hưởng lợi nhiều nhất như nệm làm giảm hoặc giảm bớt áp lực

Chuẩn bị cho việc khám lâm sàng

Việc khám sức khỏe thường bắt đầu sau khi bệnh sử đã được khai thác. Nên có một hộp đựng di động được thiết kế để chứa tất cả các thiết bị cần thiết.

Nguyên tắc chăm sóc rối loạn ở người già (lão khoa)

Dấu hiệu bệnh thường không điển hình ở bệnh nhân cao tuổi. Một rối loạn trong một hệ thống cơ quan có thể dẫn đến các triệu chứng trong bối cảnh đan xen, đặc biệt là bị ảnh hưởng bởi bệnh từ trước.

Xuất huyết trực tràng: đánh giá các nguyên nhân xuất huyết tiêu hóa dưới

Phần lớn bệnh nhân xuất huyết do các nguyên nhân lành tính. Ở bệnh nhân xuất huyết trực tràng cấp tính, đánh giá mức độ xuất huyết và tiến hành đầy đủ các bước cấp cứu trước khi chẩn đoán chính xác.

Suy tim sung huyết: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân của suy tim khác nhau tùy thuộc vào chức năng thất trái (phân suất tống máu thất trái giảm hoặc bảo tồn), bên trái hoặc bên phải, hoặc cấp tính hoặc mãn tính.

Táo bón: phân tích triệu chứng

Những thay đổi về kết cấu của phân, chức năng nhu động hoặc đường kính trong của đại tràng, hoặc chức năng tống xuất của trực tràng và sàn chậu có thể dẫn đến táo bón.

Lú lẫn mê sảng do hạ natri máu: các bước đánh giá lâm sàng

Giảm nhanh Na+ huyết tương có thể dẫn đến phù não đe dọa tính mạng và yêu cầu phải điều chỉnh nhanh chóng. Ngược lại giảm từ từ Na+ cho phép các neuron thần kinh điều chỉnh thích nghi áp lực thẩm thấu.

Viêm da dị ứng (Eczema)

Sần sùi, mảng màu đỏ thường là không dày và phân định ranh giới riêng biệt của bệnh vẩy nến ảnh hưởng đến khuôn mặt, cổ và thân trên

Đau bụng cấp: vàng da đáp ứng viêm và tính chất của đau quặn mật

Giả định nhiễm trùng đường mật ít nhất là lúc đầu, nếu bệnh nhân không khỏe với sốt cao ± rét run hoặc vàng da tắc mật; cho kháng sinh tĩnh mạch, và nếu siêu âm xác nhận giãn đường mật, chuyển phẫu thuật ngay lập tức để giảm áp lực đường mật.

Viêm gan: phân tích triệu chứng

Viêm gan A phổ biến nhất đối với viêm gan cấp tính và viêm gan B và viêm gan C hầu hết dẫn đến nhiễm trùng mãn tính. Vi-rút viêm gan D có thể đồng nhiễm hoặc bội nhiễm. Viêm gan E ở các quốc gia kém phát triển.

Vàng da: đánh giá cận lâm sàng theo bệnh cảnh lâm sàng

Cân nhắc huyết tán ở những bệnh nhân vàng da mà không có đặc điểm bệnh gan kèm theo và có các bằng chứng của tăng phá vỡ hồng cầu, bất thường về hình ảnh hồng cầu (mảnh vỡ hồng cầu), có thể có bằng chứng tăng sản xuất hồng cầu.

Định hướng chẩn đoán đau bụng mạn tính

Đau bụng mạn tính rất phổ biến, hầu hết bệnh nhân trẻ sẽ có rối loạn chức năng, bệnh nhân lớn tuổi với đau bụng mới, dai dẳng, ưu tiên là loại trừ bệnh lý ác tính.

Khám dinh dưỡng bệnh nhân cao tuổi

Các yếu tố được đưa vào danh sách kiểm tra yếu tố nguy cơ với từ viết tắt Determine, xác định một số dấu hiệu cảnh báo cho nguy cơ bị tình trạng dinh dưỡng kém.

Giảm tiểu cầu: phân tích triệu chứng

Giảm tiểu cầu xảy ra thông qua một hoặc nhiều cơ chế sau: giảm sản xuất tiểu cầu bởi tủy xương, tăng phá hủy tiểu cầu, kẹt lách, hiệu ứng pha loãng và lỗi xét nghiệm.

Yếu chi trong đột quỵ: đánh giá dấu hiệu lâm sàng và cận lâm sàng

Chụp hình ảnh thần kinh để phân biệt đột quỵ xuất huyết não với đột quỵ nhồi máu não và để loại trừ các bệnh lý không đột quỵ, ví dụ tổn thương choán chỗ.

Cường giáp/Nhiễm độc giáp: phân tích triệu chứng

Trong cường giáp nặng, lo lắng, khả năng cảm xúc, suy nhược, không dung nạp nhiệt, giảm cân và tăng tiết mồ hôi là phổ biến.

Phòng chống lạm dụng rượu và ma túy bất hợp pháp

Phòng chống lạm dụng rượu và ma túy bất hợp pháp! Tỷ lệ lạm dụng có vẻ cao hơn ở nam giới, người da trắng, thanh niên chưa lập gia đình và cá nhân...

Phù gai thị: phân tích triệu chứng

Phù gai thị thực sự luôn đi kèm với tăng áp lực nội sọ, chẩn đoán phân biệt đối với phù gai thị gồm chấn thương, khối u nội sọ, hẹp cống não, giả u não (tăng áp lực nội sọ vô căn.

U sắc tố (melanoma) ác tính

Trong khi bề mặt khối u ác tính lan truyền phần lớn là một bệnh của người da trắng, người thuộc các chủng tộc khác vẫn có nguy cơ này và các loại khác của các khối u ác tính.

Phân tích triệu chứng mệt mỏi để chẩn đoán và điều trị

Mệt mỏi có thể là do vấn đề y tế, bệnh tâm thần hoặc các yếu tố lối sống, trong một số trường hợp, nguyên nhân không bao giờ được xác định.

Suy giảm trí nhớ: phân tích triệu chứng

Trí nhớ là một quá trình nhận thức phức tạp, bao gồm cả hai khía cạnh có ý thức và vô thức của sự hồi tưởng, có thể được chia thành bốn loại.

Khó nuốt miệng hầu: các nguyên nhân thường gặp

Tổn thương neuron vận động trên của dây thần kinh sọ IX-XII hai bên dẫn đến cơ lưỡi và hầu nhỏ, co rút và cử động chậm với giật cằm nhanh. Điều này có thể liên quan với rối loạn giọng nói và cảm xúc không ổn định.

Chảy máu trực tràng: đánh giá tình trạng lâm sàng

Chẩn đoán xuất huyết tiêu hóa thấp ở bệnh nhân không có rối loạn huyết động tuy nhiên cần phải nghi ngờ xuất huyết tiêu hóa cao nếu có các đặc điểm của shock giảm thể tích.

Định hướng chẩn đoán tình trạng chóng mặt choáng váng

Đánh giá choáng váng nằm ở chỗ xác định bản chất chính xác các triệu chứng của bệnh nhân, thỉnh thoảng, thay đổi ý thức thoáng qua hay khiếm khuyết thần kinh khu trú được mô tả như là choáng váng.