- Trang chủ
- Thông tin
- Chẩn đoán và điều trị theo y học hiện đại
- Brain natriuretic peptide: phân tích triệu chứng
Brain natriuretic peptide: phân tích triệu chứng
Brain natriuretic peptide cung cấp một cách để chẩn đoán và quản lý điều trị suy tim sung huyết và một loạt các bệnh khác có ảnh hưởng thứ phát đến tim.
Biên tập viên: Trần Tiến Phong
Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương
Brain natriuretic peptide (BNP) được phát hiện trong não lợn.
Các tế bào cơ tim của con người, bị kéo dài do quá tải thể tích hoặc áp suất, tổng hợp một peptide được phân cắt thành proBNP. Điều này được tiết ra và sau đó chia thành 32-BNP hoạt động và N-terminal proBNP không hoạt động (NT-proBNP). Các peptide lợi niệu natri khác được biết đến ở người là ANP, loại C và DNP.
Nồng độ sinh lý của BNP gây bài tiết natri và nước qua thận, mặc dù tác dụng chính của nó là làm giảm tiền tải tim thông qua giãn tĩnh mạch. Nó cũng có thể ức chế sự tích tụ collagen của tim và tái tạo bệnh lý, dẫn đến suy tim tiến triển. BNP và NT-proBNP được tiết ra với số lượng ngày càng tăng khi người khỏe mạnh già đi và ở phụ nữ nhiều hơn nam giới. Peptide Natriuretic ban đầu chỉ được sử dụng trong chẩn đoán suy tim sung huyết (CHF); tuy nhiên, các mục đích sử dụng khác vẫn tiếp tục được thiết lập. Chúng rất hữu ích trong chẩn đoán, dự đoán tiên lượng và quản lý rối loạn chức năng thất trái (LVD) và thiếu máu cục bộ mạch vành. Ngoài ra, một số chuyên gia cho rằng chúng có thể được sử dụng để theo dõi bệnh nhân có triệu chứng và không có triệu chứng với các yếu tố nguy cơ tim mạch và dự đoán nguy cơ tử vong chung của họ do các biến cố tim mạch. Bằng chứng gần đây cho thấy BNP thậm chí có thể có vai trò trong chẩn đoán và điều trị trẻ em bị suy tim sung huyết ở bệnh thận.
Đánh giá đặc điểm
Xét nghiệm natriuretic peptide hiện tại là miễn dịch huỳnh quang nhanh. Trong vòng 15 phút, các kháng thể kháng peptide liên kết định lượng với BNP hoặc NT-proBNP trong huyết thanh và phát huỳnh quang tỷ lệ với lượng hiện diện. Ở những bệnh nhân suy tim sung huyết và thiếu máu cục bộ mạch vành, việc sử dụng các xét nghiệm nhanh tại giường trong trường hợp cấp cứu đã làm giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong.
Khi chẩn đoán lâm sàng không rõ ràng, Brain natriuretic peptide cung cấp một cách để chẩn đoán và quản lý điều trị suy tim sung huyết và một loạt các bệnh khác có ảnh hưởng thứ phát đến tim. Các yếu tố khác có thể góp phần làm tăng hoặc giảm mức độ như di truyền, giới tính, tuổi tác, béo phì, tập thể dục và các tình trạng bệnh lý kèm theo cũng phải được tính đến khi đánh giá một bệnh nhân có thể mắc CHF.
Chẩn đoán suy tim sung huyết
Nồng độ BNP và NT-proBNP hiện được sử dụng để hỗ trợ chẩn đoán, hướng dẫn điều trị và dự đoán tiên lượng trong CHF. Nồng độ BNP hoặc NT-proBNP tăng cao có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, với các giá trị tiên đoán âm tính lần lượt là 96% và 98% để loại trừ suy tim sung huyết ở bệnh nhân khó thở.
Suy tim sung huyết thường được chẩn đoán dựa trên bệnh sử chi tiết, khám sức khỏe và chụp X-quang ngực. Ở những bệnh nhân có biểu hiện ho hoặc khó thở, nồng độ tăng cao đáng kể có thể phân biệt nguyên nhân do tim với các chẩn đoán phân biệt khác (ví dụ: viêm phổi hoặc hen suyễn). Thêm BNP vào đánh giá lâm sàng làm tăng độ chính xác chẩn đoán từ 74% lên 81%. Nó tương quan trực tiếp với phân loại chức năng của Hiệp hội Tim mạch
Nồng độ BNP và NT-proBNP thường giảm sau khi can thiệp điều trị hiệu quả.
BNP hoặc NT-proBNP tăng cao liên tục mặc dù có can thiệp y tế tối ưu mang tiên lượng xấu hơn. Bệnh nhân suy tim sung huyết mãn tính có thể tăng cao dai dẳng và ổn định về mặt lâm sàng. Mặc dù chúng có thể cung cấp thông tin tiên lượng hữu ích khi trình bày lâm sàng ban đầu, nhưng một loạt các mức độ thường có giá trị hơn để giải thích xu hướng tương đối ở một bệnh nhân cụ thể.
Rối loạn chức năng thất trái
Nồng độ BNP và NT-proBNP tăng cao có thể dự đoán sự tồn tại và mức độ nghiêm trọng của LVD ở cả bệnh nhân có triệu chứng và không có triệu chứng.
Một số tác giả thậm chí còn gợi ý rằng các mức độ có thể được sử dụng như một xét nghiệm sàng lọc LVD ở những bệnh nhân có các yếu tố nguy cơ tim mạch. Đáng chú ý, nồng độ NT-proBNP tăng gấp bốn lần so với BNP trong LVD và có thể chứng minh là nhạy hơn để chẩn đoán và điều trị tình trạng này.
Độ cao tương quan với khối LV (nghĩa là phì đại) và tình trạng căng LV và áp lực thất phải, trong thất và phổi; do đó, các tình trạng khác (ví dụ: tăng huyết áp phổi nguyên phát, thuyên tắc phổi, cường aldosteron nguyên phát, hội chứng Cushing, tim thể thao hoặc bệnh cơ tim hạn chế) có thể thúc đẩy và dẫn đến tăng tương đối. Do đó, các mức cũng phản ánh hậu quả tâm thất và tâm nhĩ của hở van hai lá và mức độ nghiêm trọng của hẹp động mạch chủ. Chúng thậm chí còn tăng lên khi LVD xấu đi trong nhiễm trùng huyết nặng mặc dù phân suất tống máu được bảo tồn.
Hội chứng mạch vành cấp và thiếu máu cục bộ mạch vành đã biết
Ở bệnh nhân có biểu hiện đau ngực và nghi ngờ thiếu máu cục bộ mạch vành, BNP và NT-proBNP có thể tăng cao, biểu thị tình trạng thiếu máu cục bộ đang diễn ra hoặc gần đây nếu được đo từ 6 giờ đến 10 ngày sau biến cố. NT-proBNP cho thấy có mối tương quan mạnh mẽ hơn với tỷ lệ tử vong do tim mạch so với Troponin-C và các chất chỉ điểm protein phản ứng C trong thiếu máu cơ tim. Điều này có thể đặc biệt hữu ích ở những bệnh nhân có thay đổi sóng ST-T không đặc hiệu, nhồi máu cơ tim không có sóng q hoặc đau ngực không điển hình. Vẫn chưa biết liệu BNP có dự đoán mức độ nghiêm trọng hay cuối cùng là tiên lượng thiếu máu cơ tim ở những quần thể này hay không.
Cân nhắc đặc biệt
Di truyền, béo phì và tuổi đóng một vai trò quan trọng trong sự thay đổi của BNP và NT-proBNP giữa các bệnh nhân. Trên thực tế, các yếu tố di truyền có thể chiếm gần một nửa tổng số biến thể. Bệnh nhân người Mỹ gốc Phi và gốc Tây Ban Nha có mức độ cao hơn so với người da trắng trong cùng nhóm NYHA. Tập thể dục một mình có thể làm giảm mức độ của họ khoảng 30%. Bệnh nhân béo phì (nghĩa là chỉ số khối cơ thể> 30) với CHF có xu hướng có mức độ thấp hơn. Thông thường phụ nữ và người lớn tuổi có mức độ cao hơn. Ngưỡng NT-proBNP huyết tương tối ưu để xác định CHF khi chiếm các độ tuổi <50, 50–75 và >75 tương ứng với 450, 900 và 1800 pg/mL.
BNP và NT-proBNP có thể tăng trong xơ gan, bệnh thận, thiếu máu và hội chứng tim-thận. Bệnh nhân xơ gan có mức độ cao gấp ba lần so với những người khỏe mạnh trong một số nghiên cứu. Bệnh nhân suy thận phụ thuộc lọc máu có mức độ không đáng tin cậy, có thể là do tăng thể tích mãn tính. Tuy nhiên, những bệnh nhân bị rối loạn chức năng thận không phụ thuộc vào lọc máu có mức độ tương quan đáng tin cậy với bằng chứng CHF trên siêu âm tim. Tốc độ lọc cầu thận ước tính (eGFR) tỷ lệ nghịch với nồng độ, và do đó, đối với những bệnh nhân có biểu hiện khó thở và eGFR < 60 mL/phút/1,73 m2, NT-proBNP > 1.200 pg/mL cho thấy có thể xảy ra suy tim sung huyết.
Bất kỳ loại viêm tim nào, bao gồm thải ghép tim, bệnh
Cụ thể, rung tâm nhĩ có liên quan đến mức độ cao hơn khi không có CHF và 200 pg/mL đã được đề xuất là ngưỡng.
Các ứng dụng tiềm năng khác của BNP đang được nghiên cứu và phát triển, bao gồm nesiritide (tức là BNP tái tổ hợp) để điều trị CHF, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy rằng trong CHF mất bù cấp tính, liệu pháp nesiritide không làm thay đổi đáng kể tình trạng khó thở, tỷ lệ tử vong hoặc thời gian nằm viện trong 30 ngày.
Bài viết cùng chuyên mục
Thăm khám lâm sàng vùng bìu: những điểm cần chú ý
Ở những bệnh nhân có khối sưng viêm/đau hoặc đau vùng bìu cấp tính thì hay kiểm tra phản xạ da bìu, bình thường tinh hoàn bên phía đó sẽ được cơ bìu nâng lên.
Váng đầu và xỉu: các nguyên nhân gây lên rối loạn
Phản xạ giãn mạch và chậm nhịp tim xảy ra khi đáp ứng với một tác nhân như cảm xúc mạnh, các chất kích thích độc hại. Ví dụ, bệnh nhân giãn tĩnh mạch. Có tiền triệu nôn, vã mồ hôi, nhìn mờ/ mất nhìn ngoại biên.
Sa sút trí tuệ: phân tích để chẩn đoán và điều trị
Sa sút trí tuệ là một hội chứng hơn là một căn bệnh, nguyên nhân và sinh lý bệnh có thể khác nhau rất nhiều, hầu hết các loại sa sút trí tuệ phổ biến hơn đều tiến triển.
Phosphatase kiềm tăng cao: phân tích triệu chứng
ALP huyết thanh chỉ nên được chỉ định nếu nghi ngờ có bệnh về xương hoặc gan. Kết quả ALP nên được so sánh với phạm vi bình thường phù hợp trên cơ sở tuổi tác và tiền sử lâm sàng.
Ngã và rối loạn dáng đi ở người cao tuổi
Những thay đổi này, người lớn tuổi dễ mắc ngã khi bị thách thức bởi một sự vi phạm bổ sung cho bất kỳ hệ thống này
Tiêm vắc xin Covid-19: các tác dụng phụ có thể xảy ra sau khi tiêm
Nói chuyện với bác sĩ về việc dùng thuốc không kê đơn, chẳng hạn như ibuprofen, acetaminophen, aspirin hoặc thuốc kháng histamine, nếu gặp bất kỳ cơn đau và khó chịu nào sau khi chủng ngừa.
Phát ban dát sẩn: phân tích triệu chứng
Khi phát ban dát sẩn có liên quan đến sốt, nên nghi ngờ nguyên nhân nhiễm trùng. Nếu không có sốt, phản ứng dị ứng thường là nguyên nhân.
Giảm cân ngoài ý muốn: phân tích triệu chứng để chẩn đoán và điều trị
Các vấn đề gây ra giảm cân thông qua một hoặc nhiều cơ chế, lượng calo hấp thụ không đủ, nhu cầu trao đổi chất quá mức hoặc mất chất dinh dưỡng qua nước tiểu hoặc phân.
Suy giảm trí nhớ: phân tích triệu chứng
Trí nhớ là một quá trình nhận thức phức tạp, bao gồm cả hai khía cạnh có ý thức và vô thức của sự hồi tưởng, có thể được chia thành bốn loại.
Đau
Thuốc dạng thuốc phiện được chỉ định cho đau nặng mà các tác nhân kém hiệu lực hơn không thể làm giảm nhẹ đau.
Nhân tuyến giáp: phân tích triệu chứng
Tiếp xúc với bức xạ ion hóa hoặc xạ trị chùm tia bên ngoài (đặc biệt là trước 20 tuổi) làm tăng tỷ lệ mắc các nhân tuyến giáp lành tính và ác tính với tỷ lệ 2% mỗi năm và đạt đỉnh 15–20 năm sau khi tiếp xúc.
Khám lâm sàng tình trạng dinh dưỡng
Tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân dựa trên chiều cao và cân nặng được diễn giải bằng chỉ số khối cơ thể, là một chỉ số đáng tin cậy hơn về tình trạng béo phì so với các bảng chiều cao cân nặng.
Nôn ra máu: đánh giá tình trạng lâm sàng
Mọi bệnh nhân nôn ra máu có các dấu hiệu của shock hoặc có bằng chứng bệnh nhân vẫn đang chảy máu, nên tiến hành nội soi cấp cứu sau khi đã hồi sức đầy đủ cho bệnh nhân.
Rối loạn cương dương: phân tích triệu chứng
Rối loạn cương dương, trước đây thường được gọi là bất lực, được định nghĩa là không có khả năng đạt được hoặc duy trì sự cương cứng đủ để giao hợp, về bản chất là một chẩn đoán do bệnh nhân xác định.
Nhìn đôi: phân tích triệu chứng
Nhìn đôi xảy ra khi cảnh trước mắt dưới dạng hai hình ảnh khác nhau, quá trình lập bản đồ bình thường không thể xảy ra và bộ não cảm nhận được hai hình ảnh chồng lên nhau.
Định hướng chẩn đoán nôn ra máu
Nôn ra máu đỏ tươi hoặc máu cục là dấu hiệu của máu đang tiếp tục chảy và là một cấp cứu nội khoa, nếu máu màu đen, có hình hạt café là gợi ý của chảy máu đã cầm hoặc chảy máu tương đối nhẹ.
Biểu hiện toàn thân và đau trong thận tiết niệu
Đau là biểu hiện của căng tạng rỗng (niệu quản, ứ nước tiểu) hoặc căng bao cơ quan (viêm tuyến tiền liệt, viêm thận bể thận).
Khó thở cấp: đánh giá lâm sàng và chỉ định can thiệp
Đánh giá hô hấp gắng sức bởi quan sát lặp lại các yếu tố lâm sàng tần số, biên độ và dạng hô hấp; tìm kiếm dấu hiệu sử dụng cơ hô hấp phụ và những đặc điểm của suy kiệt hô hấp.
Ngứa da: phân tích triệu chứng
Nhiều bệnh ngoài da có biểu hiện ngứa cục bộ hoặc toàn thân, bao gồm viêm da tiếp xúc, viêm da dạng herpes, viêm da dị ứng, bệnh móng chân, pemphigoid bọng nước, nấm mycosis và bệnh vẩy nến.
Đau mắt đỏ: phân tích triệu chứng
Nguyên nhân chính của đau mắt đỏ là do nhiễm trùng hoặc chấn thương đối với các cấu trúc giải phẫu khác nhau của mắt, bệnh mô liên kết hoặc bệnh mắt nguyên phát cũng có thể biểu hiện bằng mắt đỏ.
Đau một khớp: phân tích triệu chứng
Đau khớp một bên có nhiều nguyên nhân. Đau một khớp cấp tính thường gặp nhất là do chấn thương, nhiễm trùng, viêm xương khớp hoặc các tình trạng do tinh thể gây ra.
Hồng ban đa dạng: phân tích triệu chứng
Hồng ban đa dạng thường bao gồm các hội chứng hồng ban đa dạng nhỏ (EM), hồng ban đa dạng lớn (EMM), hội chứng Stevens-Johnson (SJS) và hoại tử biểu bì nhiễm độc (TEN).
Thực hành kiểm soát nhiễm trùng khi chăm sóc sức khỏe
Tất cả các nhân viên y tế cần tuân thủ thường xuyên các hướng dẫn này bất cứ khi nào có khả năng tiếp xúc với các vật liệu có khả năng lây nhiễm như máu hoặc các chất dịch cơ thể khác.
Đánh giá bệnh nhân: hướng dẫn thực hành
Những bệnh nhân bị bệnh cấp tính đòi hỏi cần được lượng giá một cách nhanh chóng theo các bước ABCDE với những trường hợp đe dọa tính mạng hoặc có sự xáo trộn lớn về sinh lý.
Đau ngực: phân tích triệu chứng
Nguyên nhân của đau ngực thường lành tính và không do tim, cách tiếp cận tiêu chuẩn là cần thiết, do bỏ sót một tình trạng đe dọa đến tính mạng.
