Tiếp cận bệnh nhân, Tuân thủ điều trị

2011-04-25 02:59 PM
Phỏng vấn thu thập thông tin hỗ trợ chẩn đoán, hướng dẫn tuân thủ điều trị thuốc, hướng dẫn chế độ sinh hoạt của bệnh nhân và nguyên tắc đạo đức giữa bác sỹ và bệnh nhân

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Phương pháp tiếp cận bệnh nhân

Các cuộc phỏng vấn y tế phục vụ một số chức năng. Nó được sử dụng để thu thập thông tin để hỗ trợ trong chẩn đoán (gọi là lịch sử của căn bệnh hiện tại), để đánh giá và tiên lượng, để thiết lập một mối quan hệ điều trị và để đạt được thỏa thuận với các bệnh nhân hơn nữa các thủ tục chẩn đoán và lựa chọn điều trị. Nó cũng là một cơ hội ảnh hưởng đến hành vi của bệnh nhân, như là động cơ thúc đẩy các cuộc thảo luận về ngừng hút thuốc hay tuân thủ điều trị thuốc. Kỹ thuật phỏng vấn mà tránh sự thống trị bởi sự tham gia của bác sĩ bệnh nhân gia tăng trong việc chăm sóc và sự hài lòng của bệnh nhân. Bác sĩ-bệnh nhân có hiệu quả truyền thông và sự tham gia tăng bệnh nhân có thể cải thiện sức khỏe.

Bệnh nhân tuân thủ

Đối với nhiều căn bệnh rất khó, điều trị phụ thuộc vào thay đổi cơ bản về hành vi, bao gồm cả thay đổi trong chế độ ăn uống, tập thể dục, bỏ hút thuốc lá, giảm uống và tuân thủ phác đồ thuốc. Tuân thủ điều trị là một vấn đề trong thực tế hàng đầu, lên đến 50% bệnh nhân không đạt được tuân thủ đầy đủ và một phần ba không bao giờ dùng thuốc của họ. Nhiều bệnh nhân có vấn đề về y tế, ngay cả những người có quyền được chăm sóc, không tìm kiếm sự chăm sóc thích hợp hoặc có thể từ chối chăm sóc sớm. Tỷ lệ tuân thủ cho ngắn hạn, liệu pháp tự quản lý cao hơn so với phương pháp điều trị lâu dài và có tương quan tỷ lệ nghịch với số lượng các biện pháp can thiệp, phức tạp và chi phí của họ và nhận thức.

Ví dụ, ở những bệnh nhân nhiễm HIV, tuân thủ điều trị kháng retrovirus là một yếu tố quyết định quan trọng của điều trị thành công. Các nghiên cứu đã chứng minh rõ ràng mối quan hệ chặt chẽ giữa bệnh nhân và tuân thủ điều trị HIV RNA huyết tương cấp, số lượng tế bào CD4 và tử vong. Mức độ tuân thủ của > 95% là cần thiết để duy trì sự ức chế virus.

Lý do không tuân thủ bao gồm đơn giản quên, là xa nhà, bận rộn và những thay đổi trong thói quen hàng ngày. Các lý do khác bao gồm các rối loạn tâm thần (trầm cảm hoặc lạm dụng chất), sự không chắc chắn về hiệu quả điều trị, thiếu kiến thức về hậu quả của sự tuân thủ kém, phức tạp của chế độ và tác dụng phụ điều trị.

Bệnh nhân có vẻ tốt hơn có thể khi dùng thuốc theo quy định, thực hiện theo các khuyến nghị thay đổi chế độ ăn uống, thói quen tập thể dục hoặc uống rượu hoặc để thực hiện các hoạt động tự chăm sóc khác nhau (chẳng hạn như theo dõi lượng đường trong máu ở nhà). Hiệu quả của can thiệp để cải thiện tuân thủ điều trị thuốc đã được xem xét. Đối với phác đồ ngắn hạn, tuân thủ các thuốc có thể được cải thiện bằng cách đưa ra hướng dẫn rõ ràng. Viết ra những lời khuyên cho bệnh nhân, bao gồm cả những thay đổi trong thuốc có thể hữu ích. Bởi vì biết chữ là phổ biến nhưng nghe nói ngôn ngũ thì chưa hẳn, hình thức giao tiếp khác chẳng hạn như minh họa văn bản đơn giản, băng hình, hoặc hướng dẫn bằng miệng có thể có hiệu quả hơn. Đối với bệnh nhân không nói tiếng Anh, các bác sĩ chuyển giao hệ thống chăm sóc sức khỏe có thể làm việc để cung cấp dịch vụ y tế thích hợp.

Để giúp cải thiện sự tuân thủ phác đồ dài hạn, các bác sĩ có thể làm việc với bệnh nhân để đạt được thỏa thuận về các mục tiêu điều trị, cung cấp thông tin về phác đồ điều trị, đảm bảo sự hiểu biết bằng cách sử dụng phương pháp trình bầy lại, tư vấn về tầm quan trọng của tuân thủ điều trị và làm thế nào tổ chức dùng thuốc, tăng cường tự theo dõi chăm sóc thuận tiện hơn, quy định một chế độ liều lượng đơn giản cho tất cả các loại thuốc (tốt nhất là một hay hai liều hàng ngày), đề nghị các cách để giúp đỡ trong việc ghi nhớ liều (thời gian trong ngày, giờ ăn, báo động) và để giữ cho các buổi tái khám, cung cấp cách để đơn giản hóa định lượng thuốc. Đơn vị liều đơn được cung cấp giấy gói ghi sẵn có thể làm tăng sự tuân thủ, nhưng cần tránh cho bệnh nhân gặp khó khăn mở chúng. Hộp thuốc với khoang dùng hàng tuần là hữu ích. Thiết bị vi điện tử có thể cung cấp thông tin phản hồi để cho bệnh nhân thấy cho dù họ đã như dự kiến hoặc thông báo cho bệnh nhân trong vòng một ngày nếu liều bỏ qua. Nhắc nhở cũng là một phương tiện hiệu quả của sự tuân thủ đáng khích lệ. Các bác sĩ cũng có thể tranh thủ sự hỗ trợ xã hội từ gia đình và bạn bè theo dõi một sự tuân thủ, cung cấp một môi trường thuận tiện hơn.

Tuân thủ cũng được cải thiện khi một mối quan hệ bác sĩ - bệnh nhân tin tưởng đã được thành lập và khi bệnh nhân tích cực tham gia tự chăm sóc. Bác sĩ lâm sàng có thể cải thiện sự tuân thủ của bệnh nhân bằng tìm hiểu cụ thể về các hành vi trong câu hỏi. Khi được hỏi, nhiều bệnh nhân thừa nhận sự tuân thủ không đầy đủ với chế độ thuốc men với sự tư vấn về việc từ bỏ thuốc lá, hoặc có tham gia trong thực hành tình dục an toàn. Mặc dù khó khăn, có đủ thời gian có sẵn để giao tiếp các thông điệp về sức khỏe.

Tuân thủ điều trị thuốc có thể được đánh giá nói chung với một câu hỏi duy nhất: "Trong tháng qua, bạn có thường xuyên uống thuốc của bạn theo quy định?" Những cách khác của đánh giá tuân thủ thuốc bao gồm số lượng thuốc và các hồ sơ, giám sát huyết thanh, nước tiểu hoặc mức nước bọt của các loại thuốc hoặc chất chuyển hóa, xem tác dụng điều trị và đánh giá dự đoán được tác dụng của thuốc như thay đổi trọng lượng với thuốc lợi tiểu hoặc nhịp tim chậm từ blockers. Trong một số điều kiện, thậm chí một phần tuân thủ, như với thuốc điều trị tăng huyết áp và đái tháo đường, cải thiện kết quả so với không tuân thủ, trong các trường hợp khác, chẳng hạn như liệu pháp kháng virus HIV hoặc điều trị các bệnh lao, một phần gắn kết có thể tồi tệ hơn tuân thủ hoàn thành.

Nguyên tắc hướng dẫn chăm sóc

Quyết định đạo đức thường được cho vào hành nghề y, ở cả cấp độ "vi mô" của mối quan hệ bệnh nhân, bác sĩ riêng và ở cấp "vĩ mô" của việc phân bổ các nguồn lực. Nguyên tắc đạo đức hướng dẫn các phương pháp tiếp cận thành công để chẩn đoán và điều trị là sự trung thực, lương thiện, công bằng, tránh xung đột lợi ích và cầm cố để không gây hại.

Thành viên Dieutri.vn 

Bài viết cùng chuyên mục

Khó nuốt miệng hầu: các nguyên nhân thường gặp

Tổn thương neuron vận động trên của dây thần kinh sọ IX-XII hai bên dẫn đến cơ lưỡi và hầu nhỏ, co rút và cử động chậm với giật cằm nhanh. Điều này có thể liên quan với rối loạn giọng nói và cảm xúc không ổn định.

Viêm mũi: phân tích triệu chứng

Viêm mũi dị ứng là kết quả của tình trạng viêm niêm mạc do dị ứng, viêm mũi không dị ứng không phụ thuộc vào immunoglobulin E (IgE) hoặc quá trình viêm chủ yếu.

Ù tai: phân tích triệu chứng

Bản thân ù tai không phải là bệnh mà là triệu chứng của một số quá trình đang diễn ra khác, bệnh lý hoặc lành tính, nhiều giả thuyết đã được đề xuất về cơ chế bệnh sinh.

Hôn mê và rối loạn ý thức: đánh giá bằng thang điểm Glasgow

Những khuyết tật nhỏ như suy giảm trí nhớ, mất định hướng và sự hoạt động chậm của não, có thể không rõ ràng và khó nhận biết, đặc biệt nếu đồng tồn tại các vấn đề ngôn ngữ, nhìn và nói.

Chóng mặt và choáng váng: các nguyên nhân

Thỉnh thoảng, thay đổi ý thức thoáng qua hay khiếm khuyết thần kinh khu trú được mô tả như là choáng váng. Tuy nhiên hầu hết bệnh nhân với choáng váng có chóng mặt, đau đầu nhẹ, muốn xỉu/ cảm giác mất thăng bằng.

Suy giáp: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân phổ biến nhất của suy giáp nguyên phát là viêm tuyến giáp tự miễn, hoặc bệnh Hashimoto, là kết quả của sự phá hủy dần dần tuyến giáp bởi các tế bào T.

Vàng da: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng

Vàng da xảy ra khi có sự rối loạn vận chuyển bilirubin qua tế bào gan có thể tắc nghẽn của ống dẫn mật do viêm hoặc phù nề. Điển hình là sự tăng không tỉ lệ giữa ALT và AST liên quan với ALP và GGT.

Đau mắt đỏ: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân chính của đau mắt đỏ là do nhiễm trùng hoặc chấn thương đối với các cấu trúc giải phẫu khác nhau của mắt, bệnh mô liên kết hoặc bệnh mắt nguyên phát cũng có thể biểu hiện bằng mắt đỏ.

Sưng bìu: phân tích đặc điểm triệu chứng lâm sàng

Cân nhắc cận lâm sàng thám xét ban đầu với siêu âm bìu nếu bệnh cảnh lâm sàng gợi ý chẩn đoán thay thế như viêm tinh hoàn mào tinh, ví dụ dịch mủ niệu đạo, đau khu trú ở mào tinh, tuổi trên 30.

Sốt: tầm soát nhiễm trùng bằng cận lâm sàng

Sự phối hợp lâm sàng với phân tích cận lâm sàng có thể phát hiện được các nguyên nhân không nhiễm trùng của sốt. Các bước tầm soát đầy đủ có thể là không cần thiết ở tất cả bệnh nhân, đặc biệt là với những bệnh nhân đã có tiêu điểm nhiễm trùng rõ ràng.

Nôn ra máu: đánh giá nguyên nhân xuất huyết tiêu hóa trên

Với phần lớn các trường hợp chảy máu ở đường tiêu hóa trên, cấp cứu cứu sống bệnh nhân song song với lượng giá tình trạng bệnh là ưu tiên hàng đầu. Sau đó vấn đề chẩn đoán mới được đặt ra.

Giảm bạch cầu trung tính: phân tích triệu chứng

Ba quá trình cơ bản dẫn đến giảm bạch cầu trung tính mắc phải bao gồm giảm sản xuất, tăng cường phá hủy ngoại vi và tổng hợp bạch cầu trung tính trong nội mạc mạch máu hoặc mô.

Đau vùng chậu mãn tính: phân tích triệu chứng

Bất kỳ cấu trúc giải phẫu nào ở bụng hoặc xương chậu đều có thể góp phần gây ra đau vùng chậu mãn tính, sẽ rất hữu ích nếu cố gắng phân loại cơn đau là do phụ khoa hay không.

Co giật: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân gây co giật bao gồm rối loạn chức năng hệ thống thần kinh trung ương nguyên phát cũng như rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh hệ thống.

Điện tâm đồ trong nhồi máu cơ tim có ST chênh lên

ST chênh lên ở các chuyển đạo V2-V5 có thể là dấu hiệu bình thường của tái cực sớm lành tính (‘high take-off’) và, nếu không có điện tâm đồ trước đó có thể gây ra chẩn đoán nhầm.

Đau đầu: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng

Loại trừ xuất huyết dưới nhện ở bất kỳ bệnh nhân nào có đau đầu dữ dội lần đầu tiên hay là đau đầu nặng nhất họ từng trải qua mà đạt đỉnh trong 5 phút từ lúc khới phát và dai dẳng hơn 1 giờ.

Phát ban dát sẩn: phân tích triệu chứng

Khi phát ban dát sẩn có liên quan đến sốt, nên nghi ngờ nguyên nhân nhiễm trùng. Nếu không có sốt, phản ứng dị ứng thường là nguyên nhân.

Bệnh hạch bạch huyết: phân tích triệu chứng

Các bệnh truyền nhiễm, tự miễn dịch, u hạt, ác tính hoặc phản ứng thuốc có thể gây ra hạch to toàn thân. Nguy cơ chung của bệnh ung thư ở những bệnh nhân bị bệnh hạch bạch huyết toàn thân là thấp.

Đau đầu: đánh giá các nguyên nhân thường gặp

Đau đầu là triệu chứng rất thường gặp và thường lành tính. Điều thách thức là phải nhận ra số ít bệnh nhân có bệnh lý nghiêm trọng hoặc cần điều trị đặc hiệu.

Đau bụng cấp: đánh giá khẩn cấp tình trạng nặng của bệnh nhân

Hãy nhớ rằng những bệnh nhân trẻ, khỏe mạnh thường duy trì huyết áp trong trường hợp mất nhiều dịch, với những bệnh nhân này giảm huyết áp xảy ra muộn, nên phải xem xét cẩn thận những yếu tố như tăng nhịp tim, hạ huyết áp tư thế.

Phát ban toàn thân cấp: đánh giá các triệu chứng lâm sàng

Nhập viện cho bất kỳ các bệnh nhân có tình trạng đỏ da nhiều, đánh giá và cần tiến hành hội chẩn da liễu ngay. Điều trị sau đó dựa vào chấn đoán chính xác và được hướng dẫn bởi đánh giá của chuyên gia da liễu.

Bệnh nhân hen phế quản cấp: những đánh giá bổ sung khi thăm khám

Đặc điểm cần quan tâm, ví dụ hen gần tử vong trước đó, kém dung nạp điều trị. Nếu như những đặc điểm nặng vẫn tiếp tục, theo dõi ở môi trường chăm sóc tích cực với đánh giá lặp lại với các chỉ số SpO2, PEFR.

Nhân tuyến giáp: phân tích triệu chứng

Tiếp xúc với bức xạ ion hóa hoặc xạ trị chùm tia bên ngoài (đặc biệt là trước 20 tuổi) làm tăng tỷ lệ mắc các nhân tuyến giáp lành tính và ác tính với tỷ lệ 2% mỗi năm và đạt đỉnh 15–20 năm sau khi tiếp xúc.

Tăng bạch cầu ái toan: phân tích triệu chứng

Bạch cầu ái toan phát triển từ tiền chất myeloid trong tủy xương thông qua hoạt động của ít nhất ba cytokine tạo máu. Interleukin-5 (IL-5) đặc hiệu cho quá trình biệt hóa bạch cầu ái toan.

Định hướng chẩn đoán đau bụng cấp

Nhiều nguyên nhân nghiêm trọng của đau bụng  cấp  hoặc  có  nguồn  gốc hoặc thúc đẩy bởi một qúa trình viêm trong ổ bụng.