Ngã và rối loạn dáng đi ở người cao tuổi

2014-10-23 07:46 PM
Những thay đổi này, người lớn tuổi dễ mắc ngã khi bị thách thức bởi một sự vi phạm bổ sung cho bất kỳ hệ thống này

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Ngã là nguyên nhân hàng đầu của chấn thương không tử vong ở người già, và các biến chứng của họ là nguyên nhân hàng đầu của tử vong do chấn thương ở những người trên 65 tuổi. Gãy cổ xương đùi là lý do phổ biến dẫn đến suy giảm chức năng, và tử vong. Hơn nữa, sợ ngã có thể dẫn đến hạn chế các hoạt động của một số người lớn tuổi. Khoảng một phần ba số người trên 65 tuổi ngã mỗi năm, và tăng tần số rõ rệt với tuổi tác.

Mỗi người lớn tuổi nên được hỏi về té ngã; nhiều người sẽ không tình nguyện nói về thông tin này. Đánh giá dáng đi kỹ lưỡng nên được thực hiện trong tất cả những người lớn tuổi. Dáng đi và cân bằng có thể dễ dàng đánh giá, trong đó bệnh nhân được yêu cầu đứng lên từ tư thế ngồi mà không cần sử dụng tay, đi bộ 10 feet, quay lại, đi bộ trở lại, và ngồi xuống. Những bệnh nhân thực hiện < 10 giây thường bình thường, bệnh nhân mất nhiều thời gian hơn 30 giây có xu hướng cần được hỗ trợ với nhiều nhiệm vụ di động, và những người ở giữa có xu hướng khác nhau liên quan đến dáng đi, sự cân bằng, và chức năng. Khả năng nhận ra mô hình phổ biến của rối loạn dáng đi là một kỹ năng lâm sàng rất hữu ích để phát triển.

Nguyên nhân của ngã

Cân bằng và đi lại yêu cầu phức tạp giữa nhận thức, thần kinh cơ, và chức năng tim mạch. Với tuổi tác, cơ chế cân bằng có thể bị xâm phạm và ảnh hưởng tư thế tăng. Những thay đổi này, người lớn tuổi dễ mắc ngã khi bị thách thức bởi một sự vi phạm bổ sung cho bất kỳ hệ thống này.

Ngã có thể là biểu hiện lâm sàng của một vấn đề huyền bí, chẳng hạn như viêm phổi hoặc nhồi máu cơ tim, nhưng nhiều hơn nữa thường rơi vào là do sự tương tác giữa bệnh nhân bị suy giảm và một yếu tố rủi ro môi trường. Ngã ở người lớn tuổi ít khi do một nguyên nhân duy nhất, và can thiệp hiệu quả đòi hỏi phải đánh giá toàn diện thâm hụt nội tại của bệnh nhân (thường là các bệnh và các loại thuốc), các hoạt động tham gia vào tại thời điểm ngã, và những trở ngại về môi trường.

Thâm hụt nội tại là những ảnh hưởng đầu vào cảm giác, phán xét, điều chỉnh huyết áp, thời gian phản ứng, cân bằng và dáng đi. Chóng mặt có thể liên quan chặt chẽ với thâm hụt liên quan đến té ngã và bất thường về dáng đi. Trong khi nó không thể cô lập một "nguyên nhân" hay "bệnh" cho ngã, dáng đi bất thường, hay chóng mặt, thường có thể xác định và cải thiện một số điều kiện cơ bản và góp phần cải thiện chức năng tổng thể của bệnh nhân.

Đối với hầu hết các điều kiện lão khoa, việc sử dụng thuốc là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất, có ý nghĩa, và có thể đảo ngược tình trạng té ngã. Một phân tích cho thấy thuốc an thần / thuốc ngủ, thuốc chống trầm cảm, và các benzodiazepin là những loại thuốc có khả năng có liên quan nhất. Việc sử dụng nhiều loại thuốc cùng một lúc cũng đã được liên kết với nguy cơ tăng. Đóng góp thường bị bỏ qua nhưng có thể điều trị hạ huyết áp tư thế khác bao gồm (kể cả sau khi ăn, đỉnh 30 - 60 phút sau bữa ăn), mất ngủ, và vấn đề tiết niệu cấp bách.

Các biến chứng của ngã

Gãy xương phổ biến nhất do ngã là cổ tay, cổ xương đùi và xương sống. Có tỷ lệ tử vong cao (khoảng 20% trong 1 năm) ở phụ nữ cao tuổi bị gãy cổ xương đùi, đặc biệt là nếu đã suy nhược trước khi thời gian gãy xương.

Sợ ngã xuống một lần nữa là một yếu tố phổ biến, nghiêm trọng, nhưng có thể điều trị để người cao tuổi tự tin và độc lập. Giới thiệu đến một bác sĩ chuyên khoa vật lý đào tạo về dáng đi với các thiết bị đặc biệt thường là tất cả những gì được yêu cầu.

Tụ máu dưới màng cứng mãn tính là một biến chứng dễ dàng bỏ qua, khi ngã phải được xem xét trong bất kỳ bệnh nhân lớn tuổi có các triệu chứng hoặc dấu hiệu thần kinh mới. Nhức đầu hoặc lịch sử chấn thương có thể vắng mặt cả hai.

Những bệnh nhân không thể đi lại được do bị ngã có nguy cơ mất nước, mất cân bằng điện giải, lở loét áp lực, tiêu cơ vân, và giảm thân nhiệt.

Phòng chống và quản lý

Nguy cơ ngã và hậu quả chấn thương, khuyết tật có thể giảm được. Nhấn mạnh được đặt vào việc xử lý tất cả các điều kiện y tế góp phần (ví dụ, phù ngoại biên, mê sảng), giảm thiểu các mối nguy hiểm môi trường và giảm số lượng các loại thuốc, đặc biệt là những thuốc điều trị orthostasis và Parkinson (ví dụ, beta blockers, nitrat, thuốc chống loạn thần). Sức mạnh cũng rất quan trọng, sự cân bằng, và đào tạo dáng đi cũng như sàng lọc và điều trị loãng xương, nếu có. Té ngã và gãy xương có thể được ngăn ngừa bằng cách sử dụng vitamin D ở liều 800 đơn vị quốc tế mỗi ngày hoặc điều trị đến một mức độ huyết thanh mục tiêu 25-hydroxyvitamin D là 60 nmol / L hoặc cao hơn.

Thiết bị trợ giúp, như gậy đi bộ, có ích cho nhiều người lớn tuổi nhưng thường được sử dụng không chính xác. Chiều cao của người đi bộ và gậy nói chung nên mức độ cổ tay. Vật lý trị liệu là vô giá trong việc đánh giá sự cần thiết cho một thiết bị trợ giúp, lựa chọn thiết bị tốt nhất, và đào tạo bệnh nhân trong sử dụng chính xác.

Điều trị bệnh nhân bị té ngã lặp đi lặp lại cũng bao gồm đào tạo về kỹ thuật cho sau khi giảm phát sinh. Tiện ích lâm sàng của thiết kế giải phẫu bảo vệ hông bên ngoài trong việc làm giảm gãy xương hiện nay không chắc chắn.

Bài viết cùng chuyên mục

Mê sảng: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Cơ chế sinh học thần kinh của mê sảng chưa được hiểu rõ, nhưng một giả thuyết bao gồm mối quan hệ với hoạt động giảm acetycholine.

Liệu pháp insulin trong điều trị đái tháo đường: tuýp 1 và tuýp 2

Liệu pháp insulin nền và liệu pháp insulin tích cực, cho bệnh nhân đái tháo đường không đạt mục tiêu đường huyết

Tiêu chảy tái phát (mãn tính): phân tích đặc điểm lâm sàng

Tiến hành khám xét đại trực tràng để loại trừ ung thư/bệnh lý ruột viêm nếu bệnh nhân bị tiêu chảy kéo dài kèm theo với bất kỳ dấu hiệu: chảy máu khi thăm khám trực tràng, khối sờ thấy vùng bụng/trực tràng, sụt cân, thiếu máu thiếu sắt.

Đau thắt lưng: phân tích bệnh cảnh lâm sàng

Thông qua tiền sử và thăm khám lâm sàng kèm theo chụp hình ảnh cột sống rất quan trọng để xác định xem bệnh nhân đau thắt lưng có bệnh học nghiêm trọng và/ hoặc có thể chữa trị được hay không.

Hôn mê và rối loạn ý thức: đánh giá bằng thang điểm Glasgow

Những khuyết tật nhỏ như suy giảm trí nhớ, mất định hướng và sự hoạt động chậm của não, có thể không rõ ràng và khó nhận biết, đặc biệt nếu đồng tồn tại các vấn đề ngôn ngữ, nhìn và nói.

Điều trị đau không dùng thuốc và diễn biến cuối đời

Nhiều bệnh nhân bị bệnh nan y chết trong tình trạng mê sảng, rối loạn ý thức và một sự thay đổi nhận thức mà phát triển trong một thời gian ngắn và được thể hiện bằng cách giải thích sai

Phân tích tình trạng té ngã để chẩn đoán và điều trị

Hầu hết xét nghiệm máu đều có giá trị thấp và nên được thực hiện để xác nhận nghi ngờ, điện tâm đồ rất hữu ích ở người cao tuổi để loại trừ bệnh tim.

Chảy máu trực tràng: đánh giá tình trạng lâm sàng

Chẩn đoán xuất huyết tiêu hóa thấp ở bệnh nhân không có rối loạn huyết động tuy nhiên cần phải nghi ngờ xuất huyết tiêu hóa cao nếu có các đặc điểm của shock giảm thể tích.

Run cơ: phân tích triệu chứng

Run là một trong những rối loạn vận động phổ biến nhất và được đặc trưng bởi một chuyển động dao động và thường nhịp nhàng.

Điểm mù thị giác: phân tích triệu chứng

Điểm mù thị giác có thể được phân loại theo vị trí của nó trong trường thị giác, điểm mù thị giác trung tâm và điểm mù thị giác ngoại vi.

Nguyên tắc quản lý đau

Đối với đau liên tục, giảm đau kéo dài cũng có thể được đưa ra xung quanh thời gian với một loại thuốc tác dụng ngắn khi cần thiết để đột phá với đau đớn.

Mệt mỏi: đánh giá bổ sung thiếu máu

Đánh giá lại các triệu chứng và công thức máu toàn bộ sau khi bổ sung sắt và điều trị nguyên nhân nền. Chuyển bệnh nhân với giảm thể tích trung bình của hồng cầu và dự trữ sắt bình thường đến chuyên gia huyết học để đánh giá cho chẩn đoán thay thế.

Phòng chống bệnh tim mạch

Phòng chống bệnh tim mạch! Yếu tố nguy cơ gồm: Rối loạn lipid máu, tăng huyết áp, hút thuốc lá...Giới tính, tiền sử gia đình mắc bệnh mạch vành sớm...

Các xét nghiệm cơ bản: chỉ định khi thăm khám bệnh

Các xét nghiệm được khuyến cáo cho những bối cảnh lâm sàng khác được trình bày ở các bệnh tương ứng. Trong một số bệnh cũng cung cấp thêm những hướng dẫn chi tiết cách tiếp cận kết quả xét nghiệm.

Phù khu trú: đánh giá các nguyên nhân gây lên bệnh cảnh lâm sàng

Phù một bên chân thường gợi ý những bệnh lý khu trú như tắc nghẽn tĩnh mạch hoặc bạch mạch; Phù cả hai bên có thể do bởi những nguyên nhân tại chỗ nhưng thường kèm với sự quá tải dịch toàn thân.

Thăm khám bệnh nhân suy dinh dưỡng

Trên cơ sở bệnh sử và kết quả khám sức khỏe, bệnh nhân được xếp theo 3 loại là dinh dưỡng tốt, suy dinh dưỡng trung bình hoặc nghi ngờ và suy dinh dưỡng nặng.

Tiểu máu: phân tích triệu chứng

Tiểu máu đại thể với sự đổi màu đỏ rõ ràng, lớn hơn 50 tế bào hồng cầu/trường năng lượng cao hoặc tiểu máu vi thể được phát hiện bằng que nhúng sau đó kiểm tra bằng kính hiển vi.

Nốt phổi đơn độc: phân tích triệu chứng

Nốt phổi đơn độc được coi là một nốt mờ trên phim X quang đơn độc có hình cầu và giới hạn rõ, đường kính nhỏ hơn 3 cm, bao quanh bởi phổi và không kèm theo xẹp phổi, phì đại rốn phổi hoặc tràn dịch màng phổi.

Váng đầu và xỉu: các nguyên nhân gây lên rối loạn

Phản xạ giãn mạch và chậm nhịp tim xảy ra khi đáp ứng với một tác nhân như cảm xúc mạnh, các chất kích thích độc hại. Ví dụ, bệnh nhân giãn tĩnh mạch. Có tiền triệu nôn, vã mồ hôi, nhìn mờ/ mất nhìn ngoại biên.

Chóng mặt choáng váng: phân tích đặc điểm khởi phát

Bệnh nhân choáng váng liên tục qua vài tuần hoặc choáng váng không cải thiện nếu đang tiếp tục điều trị thì không chắc bệnh nhân có chóng mặt thật sự. Do đó cần hướng đến bác sỹ tai mũi họng để đánh giá thêm.

Quang tuyến vú bất thường: phân tích triệu chứng

Sàng lọc rộng rãi bằng chụp nhũ ảnh và những tiến bộ trong điều trị đã dẫn đến giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú.

Triệu chứng và dấu hiệu bệnh tim

Các triệu chứng khó thở, đau ngực, hồi hộp, choáng và ngất, phù, các dấu hiệu tím, xanh tái, khó thở nhanh, ran hai đáy phổi, mạch đập vùng trước tim.

Bệnh nhân hen phế quản cấp: những đánh giá bổ sung khi thăm khám

Đặc điểm cần quan tâm, ví dụ hen gần tử vong trước đó, kém dung nạp điều trị. Nếu như những đặc điểm nặng vẫn tiếp tục, theo dõi ở môi trường chăm sóc tích cực với đánh giá lặp lại với các chỉ số SpO2, PEFR.

Bệnh tiểu đường: phân tích triệu chứng

Phân loại lâm sàng của bệnh tiểu đường  là týp 1, týp 2, thai kỳ và các týp cụ thể khác thứ phát do nhiều nguyên nhân.

Đánh giá chức năng nhận thức: lú lẫn mê sảng và mất trí

Cần chắc chắn rằng sự suy giảm nhận thức rõ ràng không do các vấn đề giao tiếp hoặc một rối loạn riêng biệt về hiểu, khó tìm từ diễn đạt (mất ngôn ngữ diễn đạt), trí nhớ (hội chứng quên), hành vi và khí sắc.