- Trang chủ
- Thông tin
- Chẩn đoán và điều trị theo y học hiện đại
- Ngã và rối loạn dáng đi ở người cao tuổi
Ngã và rối loạn dáng đi ở người cao tuổi
Biên tập viên: Trần Tiến Phong
Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương
Ngã là nguyên nhân hàng đầu của chấn thương không tử vong ở người già, và các biến chứng của họ là nguyên nhân hàng đầu của tử vong do chấn thương ở những người trên 65 tuổi. Gãy cổ xương đùi là lý do phổ biến dẫn đến suy giảm chức năng, và tử vong. Hơn nữa, sợ ngã có thể dẫn đến hạn chế các hoạt động của một số người lớn tuổi. Khoảng một phần ba số người trên 65 tuổi ngã mỗi năm, và tăng tần số rõ rệt với tuổi tác.
Mỗi người lớn tuổi nên được hỏi về té ngã; nhiều người sẽ không tình nguyện nói về thông tin này. Đánh giá dáng đi kỹ lưỡng nên được thực hiện trong tất cả những người lớn tuổi. Dáng đi và cân bằng có thể dễ dàng đánh giá, trong đó bệnh nhân được yêu cầu đứng lên từ tư thế ngồi mà không cần sử dụng tay, đi bộ 10 feet, quay lại, đi bộ trở lại, và ngồi xuống. Những bệnh nhân thực hiện < 10 giây thường bình thường, bệnh nhân mất nhiều thời gian hơn 30 giây có xu hướng cần được hỗ trợ với nhiều nhiệm vụ di động, và những người ở giữa có xu hướng khác nhau liên quan đến dáng đi, sự cân bằng, và chức năng. Khả năng nhận ra mô hình phổ biến của rối loạn dáng đi là một kỹ năng lâm sàng rất hữu ích để phát triển.
Nguyên nhân của ngã
Cân bằng và đi lại yêu cầu phức tạp giữa nhận thức, thần kinh cơ, và chức năng tim mạch. Với tuổi tác, cơ chế cân bằng có thể bị xâm phạm và ảnh hưởng tư thế tăng. Những thay đổi này, người lớn tuổi dễ mắc ngã khi bị thách thức bởi một sự vi phạm bổ sung cho bất kỳ hệ thống này.
Ngã có thể là biểu hiện lâm sàng của một vấn đề huyền bí, chẳng hạn như viêm phổi hoặc nhồi máu cơ tim, nhưng nhiều hơn nữa thường rơi vào là do sự tương tác giữa bệnh nhân bị suy giảm và một yếu tố rủi ro môi trường. Ngã ở người lớn tuổi ít khi do một nguyên nhân duy nhất, và can thiệp hiệu quả đòi hỏi phải đánh giá toàn diện thâm hụt nội tại của bệnh nhân (thường là các bệnh và các loại thuốc), các hoạt động tham gia vào tại thời điểm ngã, và những trở ngại về môi trường.
Thâm hụt nội tại là những ảnh hưởng đầu vào cảm giác, phán xét, điều chỉnh huyết áp, thời gian phản ứng, cân bằng và dáng đi. Chóng mặt có thể liên quan chặt chẽ với thâm hụt liên quan đến té ngã và bất thường về dáng đi. Trong khi nó không thể cô lập một "nguyên nhân" hay "bệnh" cho ngã, dáng đi bất thường, hay chóng mặt, thường có thể xác định và cải thiện một số điều kiện cơ bản và góp phần cải thiện chức năng tổng thể của bệnh nhân.
Đối với hầu hết các điều kiện lão khoa, việc sử dụng thuốc là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất, có ý nghĩa, và có thể đảo ngược tình trạng té ngã. Một phân tích cho thấy thuốc an thần / thuốc ngủ, thuốc chống trầm cảm, và các benzodiazepin là những loại thuốc có khả năng có liên quan nhất. Việc sử dụng nhiều loại thuốc cùng một lúc cũng đã được liên kết với nguy cơ tăng. Đóng góp thường bị bỏ qua nhưng có thể điều trị hạ huyết áp tư thế khác bao gồm (kể cả sau khi ăn, đỉnh 30 - 60 phút sau bữa ăn), mất ngủ, và vấn đề tiết niệu cấp bách.
Các biến chứng của ngã
Gãy xương phổ biến nhất do ngã là cổ tay, cổ xương đùi và xương sống. Có tỷ lệ tử vong cao (khoảng 20% trong 1 năm) ở phụ nữ cao tuổi bị gãy cổ xương đùi, đặc biệt là nếu đã suy nhược trước khi thời gian gãy xương.
Sợ ngã xuống một lần nữa là một yếu tố phổ biến, nghiêm trọng, nhưng có thể điều trị để người cao tuổi tự tin và độc lập. Giới thiệu đến một bác sĩ chuyên khoa vật lý đào tạo về dáng đi với các thiết bị đặc biệt thường là tất cả những gì được yêu cầu.
Tụ máu dưới màng cứng mãn tính là một biến chứng dễ dàng bỏ qua, khi ngã phải được xem xét trong bất kỳ bệnh nhân lớn tuổi có các triệu chứng hoặc dấu hiệu thần kinh mới. Nhức đầu hoặc lịch sử chấn thương có thể vắng mặt cả hai.
Những bệnh nhân không thể đi lại được do bị ngã có nguy cơ mất nước, mất cân bằng điện giải, lở loét áp lực, tiêu cơ vân, và giảm thân nhiệt.
Phòng chống và quản lý
Nguy cơ ngã và hậu quả chấn thương, khuyết tật có thể giảm được. Nhấn mạnh được đặt vào việc xử lý tất cả các điều kiện y tế góp phần (ví dụ, phù ngoại biên, mê sảng), giảm thiểu các mối nguy hiểm môi trường và giảm số lượng các loại thuốc, đặc biệt là những thuốc điều trị orthostasis và Parkinson (ví dụ, beta blockers, nitrat, thuốc chống loạn thần). Sức mạnh cũng rất quan trọng, sự cân bằng, và đào tạo dáng đi cũng như sàng lọc và điều trị loãng xương, nếu có. Té ngã và gãy xương có thể được ngăn ngừa bằng cách sử dụng vitamin D ở liều 800 đơn vị quốc tế mỗi ngày hoặc điều trị đến một mức độ huyết thanh mục tiêu 25-hydroxyvitamin D là 60 nmol / L hoặc cao hơn.
Thiết bị trợ giúp, như gậy đi bộ, có ích cho nhiều người lớn tuổi nhưng thường được sử dụng không chính xác. Chiều cao của người đi bộ và gậy nói chung nên mức độ cổ tay. Vật lý trị liệu là vô giá trong việc đánh giá sự cần thiết cho một thiết bị trợ giúp, lựa chọn thiết bị tốt nhất, và đào tạo bệnh nhân trong sử dụng chính xác.
Điều trị bệnh nhân bị té ngã lặp đi lặp lại cũng bao gồm đào tạo về kỹ thuật cho sau khi giảm phát sinh. Tiện ích lâm sàng của thiết kế giải phẫu bảo vệ hông bên ngoài trong việc làm giảm gãy xương hiện nay không chắc chắn.
Bài viết cùng chuyên mục
Phù gai thị: phân tích triệu chứng
Phù gai thị thực sự luôn đi kèm với tăng áp lực nội sọ, chẩn đoán phân biệt đối với phù gai thị gồm chấn thương, khối u nội sọ, hẹp cống não, giả u não (tăng áp lực nội sọ vô căn.
Xuất huyết tiêu hóa trên: phân tích triệu chứng
Chảy máu từ đường tiêu hóa trên thường xảy ra khi sự gián đoạn xảy ra giữa hàng rào bảo vệ mạch máu và môi trường khắc nghiệt của đường tiêu hóa.
Mờ mắt: phân tích triệu chứng
Các nguyên nhân gây mờ mắt từ nhẹ đến có khả năng gây ra thảm họa, hầu hết các nguyên nhân liên quan đến hốc mắt, mặc dù một số nguyên nhân ngoài nhãn cầu phải được xem xét.
Thực hành kiểm soát nhiễm trùng khi chăm sóc sức khỏe
Tất cả các nhân viên y tế cần tuân thủ thường xuyên các hướng dẫn này bất cứ khi nào có khả năng tiếp xúc với các vật liệu có khả năng lây nhiễm như máu hoặc các chất dịch cơ thể khác.
Đau đầu: đánh giá triệu chứng lâm sàng biểu hiện màng não
Nhận diện bệnh nhân viêm màng não do vi khuẩn là ưu tiên hàng đầu cho phép điều trị kháng sinh nhanh chóng để cứu sống bệnh nhân. Bệnh nhân có thể thiếu các biểu hiện kinh điển nhưng hầu hết các trường hợp sẽ có ít nhất một biểu hiện.
Các xét nghiệm ghi hình và sinh thiết thận
Khi kích thước thận có chiều dài lớn hơn 9 cm thì chỉ ra bệnh thận không hồi phục, Trong bệnh thận một bên có thể có sự chênh lệch kích thước thận đến 1,5 cm
Khám bệnh: những triệu chứng không thể tìm ra tổn thương thực thể
Những bệnh nhân với bệnh lý mạn tính thì có nhiều khả năng biểu hiện những khía cạnh về tâm lý trong tình trạng của họ (đặc biệt là trầm cảm), và nó có thể ảnh hưởng lên hình thái lâm sàng.
Đau ngực từng cơn: đặc điểm đau do tim và các nguyên nhân khác
Đau ngực do tim thường được mô tả điển hình là cảm giác bị siết chặt, đè nặng nhưng nhiều trường hợp khác có thể mô tả là bỏng rát. Nhiều bệnh nhân không cảm thấy đau mà chỉ là cảm giác khó chịu nếu chỉ hỏi về đau, có thể bỏ sót chẩn đoán.
Thiểu niệu và vô niệu: phân tích triệu chứng
Thiểu niệu cấp tính nên được nhập viện do nguy cơ phát triển các biến chứng có thể gây tử vong như tăng kali máu, quá tải dịch, nhiễm toan chuyển hóa và viêm màng ngoài tim.
Thiếu vitamin D: phân tích triệu chứng
Khi sự hấp thụ canxi ở ruột không cung cấp đủ canxi để duy trì mức canxi máu bình thường, Vit D sẽ ức chế các tế bào tạo xương và kích hoạt các tế bào hủy xương để huy động canxi từ xương.
Xuất huyết trực tràng: đánh giá các nguyên nhân xuất huyết tiêu hóa dưới
Phần lớn bệnh nhân xuất huyết do các nguyên nhân lành tính. Ở bệnh nhân xuất huyết trực tràng cấp tính, đánh giá mức độ xuất huyết và tiến hành đầy đủ các bước cấp cứu trước khi chẩn đoán chính xác.
Tim to: phân tích triệu chứng
Tim to là do quá tải áp lực và phì đại cơ của một hoặc nhiều buồng tim, quá tải thể tích với sự giãn nở của các buồng tim hoặc bệnh cơ tim.
Rung giật nhãn cầu: phân tích triệu chứng
Rung giật nhãn cầu có thể liên quan đến những bất thường của hệ thần kinh trung ương hoặc ngoại biên, mặc dù trong nhiều trường hợp, nguyên nhân chính xác có thể không được xác định.
Mệt mỏi: các biểu hiện phải phân biệt
Mệt mỏi hay thiếu năng lượng thường là lý do cho việc từ bỏ các hoạt động và đặt câu hỏi cẩn thận có thể cần thiết để phân biệt giữa giới hạn hoạt động thể lực và thiếu hứng thú, quyết tâm.
Giảm vận động ở người cao tuổi
Tránh, hạn chế và ngưng các thiết bị xâm lấn, đường tĩnh mạch, ống thông tiểu) có thể làm tăng triển vọng bệnh nhân cao tuổi cho chuyển động sớm
Chóng mặt và choáng váng: các nguyên nhân
Thỉnh thoảng, thay đổi ý thức thoáng qua hay khiếm khuyết thần kinh khu trú được mô tả như là choáng váng. Tuy nhiên hầu hết bệnh nhân với choáng váng có chóng mặt, đau đầu nhẹ, muốn xỉu/ cảm giác mất thăng bằng.
Giảm tiểu cầu: phân tích triệu chứng
Giảm tiểu cầu xảy ra thông qua một hoặc nhiều cơ chế sau: giảm sản xuất tiểu cầu bởi tủy xương, tăng phá hủy tiểu cầu, kẹt lách, hiệu ứng pha loãng và lỗi xét nghiệm.
Sốt: mở rộng tầm soát nhiễm trùng ở từng nhóm bệnh nhân
Nếu sốt đi kèm tiêu chảy, cách ly bệnh nhân, chú ý tiền sử đi du lịch gần đây và tiến hành lấy mẫu phân xét nghiệm. Nhanh chóng hội chẩn với khoa vi sinh và truyền nhiễm nếu có nghi ngờ bệnh tả, ví dụ ở người làm việc ở khu vực có nguy cơ cao.
Thăm khám bệnh nhân suy dinh dưỡng
Trên cơ sở bệnh sử và kết quả khám sức khỏe, bệnh nhân được xếp theo 3 loại là dinh dưỡng tốt, suy dinh dưỡng trung bình hoặc nghi ngờ và suy dinh dưỡng nặng.
Quang tuyến vú bất thường: phân tích triệu chứng
Sàng lọc rộng rãi bằng chụp nhũ ảnh và những tiến bộ trong điều trị đã dẫn đến giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú.
Điện tâm đồ trong nhồi máu cơ tim có ST chênh lên
ST chênh lên ở các chuyển đạo V2-V5 có thể là dấu hiệu bình thường của tái cực sớm lành tính (‘high take-off’) và, nếu không có điện tâm đồ trước đó có thể gây ra chẩn đoán nhầm.
Vàng da: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng
Vàng da xảy ra khi có sự rối loạn vận chuyển bilirubin qua tế bào gan có thể tắc nghẽn của ống dẫn mật do viêm hoặc phù nề. Điển hình là sự tăng không tỉ lệ giữa ALT và AST liên quan với ALP và GGT.
Tiếp cận bệnh nhân bị bệnh thận
Bệnh thận có thể là cấp hoặc mãn, suy thận cấp thì chức năng thận xáu đi từng giờ hoặc từng ngày làm ứ đọng sản phẩm chuyển hóa nitơ trong máu.
Mụn nước và bọng nước: phân tích triệu chứng
Có nhiều nguyên nhân chúng bao gồm nhiễm herpes simplex, chàm tổ đỉa và viêm da tiếp xúc, các nguyên nhân tự miễn dịch như pemphigoid bọng nước và bệnh ly biểu bì bóng nước.
Xét nghiệm Covid-19: hướng dẫn thu thập và xử lý bệnh phẩm
Đối với xét nghiệm chẩn đoán ban đầu với các trường hợp nhiễm SARS-CoV-2 hiện tại, khuyến nghị nên thu thập và xét nghiệm bệnh phẩm đường hô hấp trên.
