Mề đay: phân tích triệu chứng

2023-04-12 11:03 AM

Mề đay được phân loại là miễn dịch, không miễn dịch hoặc vô căn. Globulin miễn dịch loại I hoặc loại III Các phản ứng qua trung gian E là nguyên nhân chính gây mày đay cấp tính.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Mề đay bao gồm các mảng ban đỏ thoáng qua, phù nề, sẩn và mảng ngứa. Chúng thường được bao quanh bởi một quầng đỏ hoặc trắng do giải phóng histamin và các chất vận mạch khác từ tế bào mast. Các tổn thương thường ngứa và kéo dài dưới 24 giờ.

Nguyên nhân

Mề đay được phân loại là miễn dịch, không miễn dịch hoặc vô căn. Globulin miễn dịch loại I hoặc loại III Các phản ứng qua trung gian E là nguyên nhân chính gây mày đay cấp tính. Các kháng nguyên lưu hành như thực phẩm (sữa, trứng, lúa mì, động vật có vỏ, các loại hạt) và thuốc (penicillin, cephalosporin) tương tác với IgE gắn màng để giải phóng histamin gây giãn mạch cục bộ. Các nguyên nhân không phải do miễn dịch như aspirin hoặc thuốc chống viêm không steroid có thể gây giải phóng trực tiếp histamin.

Mề đay là một tình trạng phổ biến; 1–5% dân số có thể mắc phải tình trạng này trong suốt cuộc đời của họ. Nó phổ biến hơn ở phụ nữ.

Mề đay được định nghĩa là “cấp tính” (các đợt mới khởi phát hoặc tái phát, kéo dài dưới 6 tuần) hoặc “mãn tính” (các đợt tái phát kéo dài hơn 6 tuần).

Đánh giá đặc điểm

Bệnh sử là một phần quan trọng trong chẩn đoán, bởi vì các tổn thương thường không xuất hiện tại phòng khám. Khi đánh giá một bệnh nhân có biểu hiện nổi mề đay, một cách tiếp cận hữu ích cho vấn đề như sau:

1. Hỏi xem bệnh nhân có biết nguyên nhân gây phát ban không. Thường thì bệnh nhân đã xác định được nguyên nhân hoặc đã thu hẹp danh sách các khả năng.

2. Ghi lại tiền sử chi tiết đối với các loại thực phẩm cụ thể, bất kỳ chất phụ gia thực phẩm nào đã biết, thuốc men, bệnh nhiễm trùng đường hô hấp gần đây, vết cắn, tiếp xúc, chất hít phải hoặc tiền sử bệnh toàn thân, đặc biệt là bệnh tự miễn hoặc ung thư.

3. Hỏi về thời gian phát bệnh. Khi nào nó xảy ra? Nó kéo dài bao lâu? Nó có liên quan đến lạnh, gắng sức, nóng, hoặc chấn thương thể chất hoặc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời?

4. Hỏi xem có bất kỳ sưng mô mềm nào liên quan không, chẳng hạn như mí mắt và môi.

5. Hỏi về tiền sử bản thân/gia đình bị dị ứng hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tự miễn dịch.

Tìm các sẩn hoặc mảng phù nề, nổi ban đỏ, rõ ràng, thường có vùng trung tâm nhợt nhạt. Các tổn thương riêng lẻ kéo dài dưới 24 giờ. Ngược lại, trong viêm mạch mày đay, các tổn thương riêng lẻ cố định và tồn tại trên 24 giờ. Các tổn thương có thể khác nhau về kích thước từ 2–5 mm đến hơn 30 cm và có thể có dạng hình khuyên, dạng ngoằn ngoèo hoặc có hình dạng không đều. Có thể có phù niêm mạc.

Phù mạch, biểu hiện sưng mặt, ruột hoặc một phần của chi, gặp ở khoảng 50% trường hợp mề đay và có thể kéo dài vài ngày.

Xét nghiệm thường quy không được chỉ định cho mề đay cấp tính.

Trong bệnh mề đay mãn tính, thực hiện công thức máu đầy đủ với sự khác biệt, tốc độ máu lắng, xét nghiệm chức năng gan, phân tích nước tiểu và xem xét xét nghiệm chức năng tuyến giáp.

Nếu các tổn thương riêng lẻ tồn tại hơn 24 giờ, có thể hữu ích khi sinh thiết tổn thương để loại trừ viêm mạch mày đay. Nếu có viêm mạch, xét nghiệm bổ sung nên bao gồm nồng độ C3, C4, CH50, huyết thanh học viêm gan B và C, kháng thể kháng nhân (ANA), cryoglobulin, nồng độ globulin miễn dịch, điện di protein huyết thanh và điện di protein nước tiểu.

Các xét nghiệm kích thích (chẳng hạn như xét nghiệm đá viên hoặc tập thể dục gắng sức) có thể giúp chẩn đoán mày đay do lạnh hoặc mày đay vật lý. Tuy nhiên, nhà cung cấp nên nhận thức được nguy cơ dẫn đến sốc phản vệ.

Các nghiên cứu hình ảnh như chụp xoang, chụp răng và chụp X-quang ngực có thể giúp loại trừ nhiễm trùng hoặc ung thư.

Xét nghiệm da hoặc xét nghiệm chất hấp thụ dị ứng phóng xạ được chỉ định nếu nghi ngờ quá mẫn cảm với một chất gây dị ứng cụ thể.

Chẩn đoán phân biệt

Chẩn đoán mề đay được thực hiện trên lâm sàng. Các vấn đề về da khác biểu hiện với các tổn thương mày đay bao gồm viêm mạch mày đay (đau, ban xuất huyết và kéo dài >24 giờ), phát ban do thuốc, ngoại ban do virus, pemphigoid bọng nước ở bệnh nhân cao tuổi, ban đỏ đa dạng (cùng mỏm và kéo dài >24 giờ) và phù mạch.

Biểu hiện lâm sàng

Mặc dù các tổn thương của mề đay rất đặc biệt, nhưng các tình trạng cơ bản khác nhau gây ra phản ứng của da rất nhiều và đa dạng trong các biểu hiện lâm sàng của chúng. Hầu như tất cả bệnh nhân mề đay đều phàn nàn về ngứa ngoài phát ban.

Bài viết cùng chuyên mục

Khám lão khoa: tiếp cận bệnh nhân già yếu suy kiệt

Thách thức trong việc đánh giá lão khoa cấp tính thường phức tạp do các quan niệm sai lầm mà quá trình luôn có sự khó chịu và mệt mỏi trong đó.

Tiêu chảy: đánh giá độ nặng và phân tích nguyên nhân

Giảm thể tích máu có thể dẫn đến tổn thương thận cấp trước thận, đặc biệt là nếu như kết hợp thêm thuốc hạ huyết áp hoặc các thuốc độc cho thận như lợi tiểu, ức chế men chuyển, NSAIDS.

Phù chân: đánh giá dựa trên kết quả lâm sàng và cận lâm sàng

Cân nhắc huyết khối tĩnh mạch sâu ở bất kỳ bệnh nhân nào có phù chân cả hai bên, kể cả khi các yếu tố nguy cơ hoặc những triệu chứng/ dấu chứng khác không rõ ràng.

Khó thở: phân tích triệu chứng

Khó thở có thể là biểu hiện nhiều tình trạng, nhưng đại đa số đều có một trong năm tình trạng mãn tính, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh phổi kẽ, rối loạn chức năng cơ tim, béo phì và suy nhược cơ thể.

Vàng da: phân tích triệu chứng

Bilirubin được hình thành chủ yếu thông qua sự phân hủy trao đổi chất của các vòng heme, chủ yếu là từ quá trình dị hóa của các tế bào hồng cầu.

Ho cấp tính, ho dai dẳng và mãn tính

Ở người lớn khỏe mạnh, chứng ho cấp tính hầu hết là do nhiễm trùng đường hô hấp do virus. Các tính năng khác của nhiễm trùng như sốt, nghẹt mũi, đau họng và giúp xác định chẩn đoán.

Lú lẫn mạn tính: đánh giá về tình trạng lâm sàng

Thực hiện CT sọ não ở mỗi bệnh nhân biểu hiện lú lẫn mãn tính. Nó có thể giúp phát hiện được các nguyên nhân hồi phục được như xuất huyết dưới nhện, hoặc não úng thủy áp lực bình thường hoặc gợi ý các yếu tố nguyên nhân gây bệnh như bệnh mạch máu.

Đái máu với những điều thiết yếu

Khi không có triệu chứng nào khác, đái máu đại thể có thể có thể chỉ điểm nhiều hơn về khối u, nhưng cũng cần phân biệt với sỏi, các bệnh lý thận tiểu cầu và bệnh thận đa nang.

Khiếm thính ở người cao tuổi

Khuếch đại nghe phù hợp có thể là một thách thức vì sự kỳ thị liên quan đến hỗ trợ nghe cũng như chi phí của các thiết bị như vậy

Viêm mũi: phân tích triệu chứng

Viêm mũi dị ứng là kết quả của tình trạng viêm niêm mạc do dị ứng, viêm mũi không dị ứng không phụ thuộc vào immunoglobulin E (IgE) hoặc quá trình viêm chủ yếu.

Đau ngực không điển hình: phân tích triệu chứng

Đau ngực không điển hình có thể bắt nguồn từ bất kỳ cơ quan nào trong lồng ngực, cũng như từ các nguồn ngoài lồng ngực, ví dụ viêm tuyến giáp hoặc rối loạn hoảng sợ.

Đánh trống ngực hồi hộp

Mặc dù bệnh nhân mô tả bằng vô số cách, hướng dẫn bệnh nhân mô tả cẩn thận về đánh trống ngực của họ có thể chỉ ra một cơ chế và thu hẹp chẩn đoán phân biệt.

Chứng khó nuốt: phân tích triệu chứng

Rối loạn chuyển thức ăn qua cơ vòng thực quản trên gây các triệu chứng ở hầu họng, và rối loạn nhu động hoặc cản trở dòng thức ăn qua thực quản gây khó nuốt ở thực quản.

Bệnh tiêu chảy: đánh giá đặc điểm

Tiêu chảy có thể đi kèm với sốt, đau quặn bụng, đại tiện đau, phân nhầy và/hoặc phân có máu, ngoài ra, thời gian tiêu chảy có tầm quan trọng lâm sàng đáng kể.

Suy giáp: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân phổ biến nhất của suy giáp nguyên phát là viêm tuyến giáp tự miễn, hoặc bệnh Hashimoto, là kết quả của sự phá hủy dần dần tuyến giáp bởi các tế bào T.

Khó thở cấp ở những bệnh nhân bị COPD: những đánh giá bổ sung

Nếu như khò khè là chủ yếu và không có đặc điểm của nhiễm trùng, chẩn đoán có khả năng là đợt cấp COPD không do nhiễm trùng. Tìm kiếm yếu tố khởi phát, ví dụ chẹn beta, không dung nạp với khí dung/bầu hít, yếu tố khởi phát từ môi trường.

Bệnh nhân hen phế quản cấp: những đánh giá bổ sung khi thăm khám

Đặc điểm cần quan tâm, ví dụ hen gần tử vong trước đó, kém dung nạp điều trị. Nếu như những đặc điểm nặng vẫn tiếp tục, theo dõi ở môi trường chăm sóc tích cực với đánh giá lặp lại với các chỉ số SpO2, PEFR.

Đau ngực: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân của đau ngực thường lành tính và không do tim, cách tiếp cận tiêu chuẩn là cần thiết, do bỏ sót một tình trạng đe dọa đến tính mạng.

U sắc tố (melanoma) ác tính

Trong khi bề mặt khối u ác tính lan truyền phần lớn là một bệnh của người da trắng, người thuộc các chủng tộc khác vẫn có nguy cơ này và các loại khác của các khối u ác tính.

Viêm thận bể thận trong chẩn đoán và điều trị

Beta lactam tĩnh mạch và một thuốc nhóm Aminoglycosid là lực chọn ban đầu khi chưa có kháng sinh đồ, Ở cơ sở ngoại trú có thể điều trị bằng Trimethoprim sulfamethoxazol

Hiệu giá kháng thể kháng nhân (ANA) cao: phân tích triệu chứng

Kháng thể kháng nhân (ANA) được tạo ra ở những bệnh nhân mắc bệnh mô liên kết tự miễn dịch chủ yếu thuộc nhóm immunoglobulin G và thường có mặt ở mức độ cao hơn.

Tiểu khó: phân tích triệu chứng

Chẩn đoán phổ biến nhất cho bệnh nhân mắc chứng khó tiểu là nhiễm trùng đường tiết niệu, mặc dù là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các triệu chứng khó tiểu, nhưng nhiều nguyên nhân khác cần được chẩn đoán chính xác.

Cổ trướng: phân tích triệu chứng

Cổ trướng là do giãn động mạch ngoại vi ở bệnh nhân xơ gan, tăng áp tĩnh mạch cửa gây ra tăng áp lực xoang, gây ra sự giãn động mạch nội tạng và ngoại biên qua trung gian oxit nitric.

Cương cứng kéo dài: phân tích triệu chứng

Hai loại cương cứng kéo dài, dòng chảy thấp hoặc tắc tĩnh mạch và hoặc dòng chảy cao động mạch, đã được mô tả dựa trên vấn đề cơ bản.

Vàng da: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng

Vàng da xảy ra khi có sự rối loạn vận chuyển bilirubin qua tế bào gan có thể tắc nghẽn của ống dẫn mật do viêm hoặc phù nề. Điển hình là sự tăng không tỉ lệ giữa ALT và AST liên quan với ALP và GGT.