Mục tiêu của việc thăm khám lâm sàng

2022-10-26 03:26 PM

Hiệu lực của một phát hiện vật lý phụ thuộc vào nhiều yếu tố, kinh nghiệm lâm sàng và độ tin cậy của các kỹ thuật khám là quan trọng nhất.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Mục tiêu của việc khám sức khỏe là để có được thông tin hợp lệ liên quan đến sức khỏe của bệnh nhân. Bác sỹ phải có khả năng xác định, phân tích và tổng hợp thông tin tích lũy thành một đánh giá toàn diện.

Hiệu lực của một phát hiện vật lý phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Kinh nghiệm lâm sàng và độ tin cậy của các kỹ thuật khám là quan trọng nhất. Kết quả dương tính giả hoặc âm tính giả làm giảm độ chính xác của kỹ thuật. Sự khác biệt có thể xảy ra khi các kỹ thuật được thực hiện bởi những người khám khác nhau, với các thiết bị khác nhau, trên những bệnh nhân khác nhau.

Thành kiến ​​vô thức là một khái niệm quan trọng cần hiểu. Ai cũng biết rằng sự thiên vị vô thức đối với người giám định có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá một kết quả vật lý. Ví dụ, ở những bệnh nhân bị rung nhĩ nhanh, nhịp thất không đều và thay đổi từ 150 đến 200 nhịp mỗi phút. Tốc độ xung xuyên tâm thấp hơn đáng kể, do sự thiếu hụt xung. Nếu những người kiểm tra ghi lại nhịp tim đỉnh đầu tiên, họ thấy rằng tốc độ thay đổi từ 150 đến 200 nhịp mỗi phút. Nếu sau đó họ kiểm tra xung hướng tâm, họ sẽ phát hiện ra tốc độ xung nhanh hơn so với khi họ đo xung hướng tâm trước. Do đó, quan sát đầu tiên thiên vị quan sát thứ hai. Ngoài ra, nếu người kiểm tra xác định nhịp tim hướng tâm đầu tiên và nhịp tim thứ hai, nhịp tim đỉnh có vẻ chậm hơn,

Điều quan trọng là phải xem lại các khái niệm về độ nhạy và độ đặc hiệu. Độ nhạy là tần suất kết quả dương tính của xét nghiệm hoặc kỹ thuật ở những người mắc bệnh hoặc tình trạng. Độ đặc hiệu là tần suất kết quả âm tính của một xét nghiệm hoặc kỹ thuật ở những người không mắc bệnh hoặc tình trạng. Độ nhạy và độ đặc hiệu đề cập đến các đặc tính của xét nghiệm hoặc kỹ thuật, trong khi nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe quan tâm đến các thuộc tính hoặc đặc điểm của bệnh nhân, được đặc trưng bởi các giá trị tiên đoán. Giá trị tiên đoán dương tính là tần suất mắc bệnh ở những bệnh nhân có kết quả xét nghiệm dương tính. Giá trị tiên đoán âm tính là tần suất thiếu bệnh ở những bệnh nhân có kết quả xét nghiệm âm tính. Câu hỏi, ''Khả năng một phụ nữ có khối vú cứng như đá bị ung thư là gì?'' giải quyết giá trị dự đoán dương. Giá trị dự đoán phụ thuộc vào tỷ lệ mắc bệnh trong dân số tương ứng, cũng như độ nhạy và độ đặc hiệu của xét nghiệm. Ở một cá thể thuộc quần thể có tỷ lệ mắc bệnh thấp, kết quả xét nghiệm dương tính vẫn cho giá trị dự đoán dương tính thấp.

Ví dụ, khơi gợi sự hiện diện của độ mờ da gáy là một kỹ thuật có độ nhạy cao để phát hiện cổ trướng. Do đó, một người khám không phát hiện thấy chuyển động âm ỉ trong bụng của bệnh nhân có thể chắc chắn một cách hợp lý rằng kết quả âm tính này loại trừ cổ trướng. Ngược lại, việc tìm thấy các vi mạch trong vùng hoàng điểm của võng mạc là một phát hiện có tính đặc hiệu cao đối với bệnh tiểu đường. Do đó, một bác sỹ tìm thấy vi mạch ở hoàng điểm có thể tin tưởng một cách hợp lý rằng phát hiện này xác nhận bệnh tiểu đường, bởi vì những người bình thường không mắc bệnh tiểu đường không có vi mạch hoàng điểm; nghĩa là, việc tìm thấy các vi phình mạch tại hoàng điểm có độ đặc hiệu cao. Thật không may, một kỹ thuật hiếm khi vừa rất nhạy cảm vừa rất cụ thể. Một số kỹ thuật phải được áp dụng cùng nhau để đưa ra đánh giá thích hợp.

Tóm tắt:

1. Một kỹ thuật hoặc xét nghiệm có độ nhạy cao có thể được sử dụng một cách tự tin để loại trừ bệnh tật cho một bệnh nhân có kết quả âm tính.

2. Một kỹ thuật hoặc xét nghiệm có độ đặc hiệu cao có thể được sử dụng một cách tự tin để xác nhận bệnh cho một bệnh nhân có kết quả dương tính.

Bài viết cùng chuyên mục

Thăm khám lâm sàng vùng bìu: những điểm cần chú ý

Ở những bệnh nhân có khối sưng viêm/đau hoặc đau vùng bìu cấp tính thì hay kiểm tra phản xạ da bìu, bình thường tinh hoàn bên phía đó sẽ được cơ bìu nâng lên.

Nguy cơ tự tử: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Tự tử thường được coi là một quyết định đạo đức mâu thuẫn với nhiều giá trị tôn giáo và xã hội, đối với nhiều cá nhân cố gắng hoặc tự tử, chất lượng cuộc sống đã trở nên cạn kiệt đến mức không còn lựa chọn nào khác.

Khàn tiếng: phân tích triệu chứng

Hầu hết các trường hợp khàn tiếng đều tự cải thiện, cần phải xem xét các nguyên nhân bệnh lý quan trọng, đặc biệt là trong những trường hợp kéo dài hơn một vài tuần.

Bệnh tiểu đường: phân tích triệu chứng

Phân loại lâm sàng của bệnh tiểu đường  là týp 1, týp 2, thai kỳ và các týp cụ thể khác thứ phát do nhiều nguyên nhân.

Viêm miệng: phân tích triệu chứng

Viêm miệng đại diện cho một loại nhiễm trùng niêm mạc miệng, tình trạng viêm và các tổn thương miệng khác, có thể là bệnh ác tính nên các tổn thương dai dẳng.

Nôn ra máu: đánh giá tình trạng lâm sàng

Mọi bệnh nhân nôn ra máu có các dấu hiệu của shock hoặc có bằng chứng bệnh nhân vẫn đang chảy máu, nên tiến hành nội soi cấp cứu sau khi đã hồi sức đầy đủ cho bệnh nhân.

Đau thắt lưng: phân tích bệnh cảnh lâm sàng

Cân nhắc đi lặc cách hồi thần kinh nếu đau thắt lưng kèm theo khó chịu ở cẳng chân và đùi hai bên ví dụ: cảm giác bỏng, đè ép, tê rần; tăng lên khi đi hoặc đứng và giảm nhanh khi ngồi, nằm xuống hoặc cúi người tới trước.

Nhân tuyến giáp: phân tích triệu chứng

Tiếp xúc với bức xạ ion hóa hoặc xạ trị chùm tia bên ngoài (đặc biệt là trước 20 tuổi) làm tăng tỷ lệ mắc các nhân tuyến giáp lành tính và ác tính với tỷ lệ 2% mỗi năm và đạt đỉnh 15–20 năm sau khi tiếp xúc.

Phù chân: đánh giá suy thận và chức năng thận

Xác định và điều trị những nguyên nhân, theo dõi chức năng thận và thảo luận với đội chuyên khoa thận nếu như có bất kỳ sự tụt giảm mức lọc cầu thận thêm nữa.

Bệnh hạch bạch huyết: phân tích triệu chứng

Các bệnh truyền nhiễm, tự miễn dịch, u hạt, ác tính hoặc phản ứng thuốc có thể gây ra hạch to toàn thân. Nguy cơ chung của bệnh ung thư ở những bệnh nhân bị bệnh hạch bạch huyết toàn thân là thấp.

Tiếng cọ màng ngoài tim: phân tích triệu chứng

Viêm màng ngoài tim cấp nói chung là một tình trạng lành tính, tự giới hạn và dễ điều trị, viêm có thể tạo ra phản ứng huyết thanh, sợi huyết hoặc mủ.

Đi tiểu ra máu: các nguyên nhân thường gặp

Tiểu máu đại thể gợi ý nghĩ nhiều đến bệnh lý đường tiểu và luôn đòi hỏi phải đánh giá thêm. Tiểu máu vi thể thường tình cờ phát hiện ở bệnh nhân không có triệu chứng và thách thức nằm ở việc phân biệt các nguyên nhân lành tính với các bệnh lý nghiêm trọng.

Khối u vú: đặc điểm khi thăm khám lâm sàng

Đối với bất kỳ bệnh nhân sau mãn kinh có tổn thương dạng nốt khu trú cần chuyển bệnh nhân làm bộ 3 đánh giá ngay. Đối với bệnh nhân tiền mãn kinh, thăm khám lại sau kỳ kinh tiếp theo và chuyển làm 3 đánh giá nếu vẫn còn những tổn thương dạng nốt khu trú đó.

Khối u bìu: phân tích triệu chứng

Trong quá trình đánh giá bất kỳ khối u bìu nào, mục tiêu chính là xác định xem có chỉ định chuyển tuyến ngay lập tức hay không.

Sốt: các nguyên nhân thường gặp gây sốt

Sốt thường xảy ra như một phần của đáp ứng pha cấp do nhiễm trùng. Nhiễm trùng gây ra một đáp ứng viêm hệ thống có tỉ lệ tử vong đáng kể và cần phải được nhận diện và điều trị kịp thời. Nguyên nhân khác có thể gây ra sốt là bệnh ác tính, bệnh lý mô liên kết.

Đau ngực từng cơn: đặc điểm đau do tim và các nguyên nhân khác

Đau ngực do tim thường được mô tả điển hình là cảm giác bị siết chặt, đè nặng nhưng nhiều trường hợp khác có thể mô tả là bỏng rát. Nhiều bệnh nhân không cảm thấy đau mà chỉ là cảm giác khó chịu nếu chỉ hỏi về đau, có thể bỏ sót chẩn đoán.

Tâm trạng lo lắng: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Nhiều yếu tố góp phần vào sự lo lắng, bao gồm di truyền, tiền sử gia đình, các yếu tố gây căng thẳng, các nguồn đối phó, các bệnh kèm theo.

Đau một khớp: phân tích triệu chứng

Đau khớp một bên có nhiều nguyên nhân. Đau một khớp cấp tính thường gặp nhất là do chấn thương, nhiễm trùng, viêm xương khớp hoặc các tình trạng do tinh thể gây ra.

Biểu hiện toàn thân và đau trong thận tiết niệu

Đau là biểu hiện của căng tạng rỗng (niệu quản, ứ nước tiểu) hoặc căng bao cơ quan (viêm tuyến tiền liệt, viêm thận bể thận).

Đau đầu gối: phân tích triệu chứng

Đau đầu gối có nhiều nguyên nhân như chấn thương cấp tính, lạm dụng, viêm hoặc thoái hóa khớp, nhiễm trùng và các vấn đề khác. Đau quy chiếu từ hông hoặc lưng dưới cũng có thể dẫn đến đau đầu gối.

Ho ra máu: phân tích triệu chứng

Bất kể tỷ lệ là bao nhiêu, bước đầu tiên trong đánh giá là phân biệt xem bệnh nhân có ho ra máu thực sự hay chảy máu từ nguồn khác, ví dụ: nôn ra máu hoặc ho giả ra máu.

Cương cứng kéo dài: phân tích triệu chứng

Hai loại cương cứng kéo dài, dòng chảy thấp hoặc tắc tĩnh mạch và hoặc dòng chảy cao động mạch, đã được mô tả dựa trên vấn đề cơ bản.

Đau bụng cấp: có thai và các bệnh có vị trí điểm đau đặc trưng

Yêu cầu thăm khám phụ khoa để đánh giá biến chứng liên quan đến có thai ở bất kì phụ nữa nào mà đã biết có thai trong tử cung và đau bụng dưới cấp, cần xem xét chẩn đoán khác bao gồm viêm ruột thừa cấp.

Mất điều hòa cơ thể: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Mất điều hòa bao gồm tay vụng về, dáng đi bất thường hoặc không ổn định và rối loạn vận ngôn, nhiều bất thường vận động được thấy trong rối loạn chức năng tiểu não.

Hôn mê và rối loạn ý thức: đánh giá bằng thang điểm Glasgow

Những khuyết tật nhỏ như suy giảm trí nhớ, mất định hướng và sự hoạt động chậm của não, có thể không rõ ràng và khó nhận biết, đặc biệt nếu đồng tồn tại các vấn đề ngôn ngữ, nhìn và nói.