Đột quỵ: phân tích triệu chứng

2022-12-26 12:03 PM

Đột quỵ được định nghĩa là tình trạng thiếu hụt thần kinh cấp tính kéo dài hơn 24 giờ. Các vấn đề kéo dài dưới 24 giờ được gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Nguyên nhân

Đột quỵ là do tắc nghẽn mạch máu (huyết khối hoặc tắc mạch) dẫn đến thiếu máu cục bộ trong 85% trường hợp và bệnh mạch máu xuất huyết 15% trường hợp.

Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ bao gồm tăng huyết áp không kiểm soát, tăng lipid máu, đái tháo đường, hút thuốc lá, bệnh tim, rối loạn đông máu, béo phì và liệu pháp hormone. Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong phổ biến thứ tư và là biến cố thần kinh cấp tính phổ biến nhất ở Hoa Kỳ.

Đánh giá đặc điểm

Các yếu tố lịch sử cần lưu ý

Thời điểm xuất hiện triệu chứng đột ngột, lần gần đây nhất tại thời điểm ban đầu trước đó.

Thay đổi một bên về kiểm soát vận động, tầm nhìn, dáng đi, sức mạnh hoặc cảm giác.

Các rối loạn thần kinh khác như đau nửa đầu, lupus toàn thân, viêm mạch, rối loạn co giật, xuất huyết não trước đó hoặc chấn thương đầu gần đây.

Đột ngột đau đầu bất thường.

Có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ.

Phát hiện khi thăm khám

Thay đổi trạng thái tinh thần và/hoặc ý thức.

Nói ngọng hoặc nói không phù hợp, mất ngôn ngữ.

Liệt nửa người.

Thay đổi cảm giác.

Khiếm khuyết thị trường, song thị, rung giật nhãn cầu.

Tăng huyết áp.

Rối loạn nhịp tim.

Mất điều hòa và các dáng đi bất thường khác.

Đau mạch máu khi sờ nắn hoặc tiếng thổi, động mạch thái dương và động mạch cảnh.

Ghi lại các phát hiện theo cách tiêu chuẩn với thang đo đột quỵ ban đầu và liên tục trong quá trình tiến triển của đột quỵ.

Các cận lâm sàng

Chụp cắt lớp vi tính (CT) đầu để xác định xuất huyết. CT tưới máu và chụp mạch cũng như hình ảnh cân khuếch tán hình ảnh cộng hưởng từ hứa hẹn cho việc phát hiện sớm hơn các cơn đột quỵ nhỏ hơn.

Công thức máu toàn bộ, với số lượng tiểu cầu, sinh hóa cơ bản, men tim, thời gian prothrombin, tỷ lệ bình thường hóa quốc tế (INR), và thời gian thromboplastin một phần đối với các bệnh tiềm ẩn và đường cơ sở nếu dự đoán điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết hoặc thuốc chống đông máu.

Các nghiên cứu đặc biệt như chức năng gan, sàng lọc độc chất, nồng độ cồn trong máu, kháng thể kháng phospholipid, protein S và C, antithrombin III, và những thứ khác nếu được chỉ định bởi bệnh sử hoặc khám thực thể.

Điện tâm đồ giúp chẩn đoán loạn nhịp hoặc tiền căn nhồi máu cơ tim.

Siêu âm tim để hình dung các khiếm khuyết về cấu trúc như lỗ bầu dục hoặc huyết khối trên tường. Siêu âm tim qua thực quản có thể thích hợp nếu lo ngại về lỗ bầu dục hoặc sa van.

Nghiên cứu Doppler động mạch cảnh/nội sọ để tìm bệnh tắc mạch máu hoặc nguồn động mạch gây thuyên tắc động mạch.

Chẩn đoán phân biệt

Chẩn đoán phân biệt của đột quỵ bao gồm đau nửa đầu bất thường, rối loạn co giật, rối loạn chuyển hóa, tình trạng tâm thần (phản ứng chuyển đổi cuồng loạn và tăng thông khí), và khối u có xuất huyết.

Tiếp cận lâm sàng

Với sự sẵn có của liệu pháp tiêu sợi huyết, việc chẩn đoán nhanh khi đến khám đã trở nên quan trọng. Bệnh sử và khám thực thể nên được hoàn thành càng nhanh càng tốt, đặc biệt chú ý đến khám thần kinh. Đánh giá định lượng về sức mạnh và chức năng ở bên bị ảnh hưởng nên được ghi lại để so sánh với các lần kiểm tra tiếp theo (ưu tiên Thang điểm đột quỵ NIH). Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm được chỉ định để đánh giá các yếu tố bắt chước đột quỵ và chụp CT đầu không cản quang để loại trừ xuất huyết, miễn là bệnh nhân ổn định về mặt lâm sàng.

Các biện pháp can thiệp thích hợp để kiểm soát huyết áp, co giật, tăng đường huyết và rối loạn nhịp tim nên tiến hành đồng thời với việc đánh giá.

Acetyl salicylic acid (ASA) và liệu pháp dipyridamole vượt trội hơn so với ASA đơn độc trong phòng ngừa thứ phát nhưng không rõ ràng so với clopidogrel đơn độc. Kháng đông hoàn toàn chỉ phù hợp với thuyên tắc tim gây đột quỵ. Việc sử dụng statin và đo lipid nên được xem xét cho tất cả các bệnh nhân đột quỵ. Mức LDL tối ưu là <100 mg/dl hoặc <70 mg/dl nếu bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ đột quỵ bao gồm đái tháo đường, tiền sử đột quỵ trước đó, tăng huyết áp, tăng đông máu hoặc hút thuốc lá.

Bài viết cùng chuyên mục

Nguyên tắc của trị liệu da liễu

Chất làm mềm da có hiệu quả nhất khi được áp dụng khi làm da ướt, Nếu da quá nhờn sau khi sử dụng, lau khô bằng khăn ẩm

Váng đầu và xỉu: các nguyên nhân gây lên rối loạn

Phản xạ giãn mạch và chậm nhịp tim xảy ra khi đáp ứng với một tác nhân như cảm xúc mạnh, các chất kích thích độc hại. Ví dụ, bệnh nhân giãn tĩnh mạch. Có tiền triệu nôn, vã mồ hôi, nhìn mờ/ mất nhìn ngoại biên.

Đi tiểu ra máu: các nguyên nhân thường gặp

Tiểu máu đại thể gợi ý nghĩ nhiều đến bệnh lý đường tiểu và luôn đòi hỏi phải đánh giá thêm. Tiểu máu vi thể thường tình cờ phát hiện ở bệnh nhân không có triệu chứng và thách thức nằm ở việc phân biệt các nguyên nhân lành tính với các bệnh lý nghiêm trọng.

Đau bụng cấp: bệnh nhân rất nặng với chỉ số hình ảnh và xét nghiệm

Nếu xquang ngực không chứng minh có khí tự do hoặc tương đương nhưng nghi ngờ trên lâm sàng cao như đau bụng dữ dội khởi phát đột ngột với tăng cảm giác đau, đề kháng vùng thượng vị, cho chụp CT nhưng trước tiên cho làm amylase và ECG.

Suy dinh dưỡng và yếu đuối ở người cao tuổi

Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và X quang hữu ích cho các bệnh nhân có giảm cân bao gồm máu toàn phần, chất huyết thanh bao gồm glucose, TSH, creatinine, canxi

Các xét nghiệm cơ bản: chỉ định khi thăm khám bệnh

Các xét nghiệm được khuyến cáo cho những bối cảnh lâm sàng khác được trình bày ở các bệnh tương ứng. Trong một số bệnh cũng cung cấp thêm những hướng dẫn chi tiết cách tiếp cận kết quả xét nghiệm.

U nang xương: phân tích đặc điểm

U nang xương xuất hiện nhiều hơn trên phim trơn vì chúng có xu hướng ăn mòn xương xung quanh và thường bị tách ra và chứa đầy máu.

Sưng bìu: phân tích các bệnh cảnh lâm sàng

Phần lớn các nguyên nhân gây sưng bìu đều lành tính, nhưng các khối u tế bào mầm có thể là nguyên nhân hàng đầu của bệnh lý ác tính gặp ở người trẻ.

Thiếu máu trong bệnh mạn tính

Tình trạng giảm erythropoietin ít khi là nguyên nhân quan trọng gây sản xuất hồng cầu dưới mức từ trong suy thận, khi đó erythropoietin giảm là một quy luật.

Phòng chống lạm dụng rượu và ma túy bất hợp pháp

Phòng chống lạm dụng rượu và ma túy bất hợp pháp! Tỷ lệ lạm dụng có vẻ cao hơn ở nam giới, người da trắng, thanh niên chưa lập gia đình và cá nhân...

Đánh giá chức năng nhận thức: lú lẫn mê sảng và mất trí

Cần chắc chắn rằng sự suy giảm nhận thức rõ ràng không do các vấn đề giao tiếp hoặc một rối loạn riêng biệt về hiểu, khó tìm từ diễn đạt (mất ngôn ngữ diễn đạt), trí nhớ (hội chứng quên), hành vi và khí sắc.

Mất ý thức thoáng qua: ngất và co giật

Chẩn đoán mất ý thức thoáng qua thường dựa vào sự tái diễn, và sự phân tầng nguy cơ là điều thiết yếu để xác định những người cần phải nhập viện, và những người được lượng giá an toàn như bệnh nhân ngoại trú.

Đau nhức đầu cấp tính

Bất kể nguyên nhân, đau đầu hiện đang cho là xảy ra như là kết quả của việc phát hành neuropeptides từ dây thần kinh sinh ba là trong các màng mềm và màng cứng mạch máu, dẫn đến viêm thần kinh.

Giai đoạn cuối đời của bệnh nhân

Trải nghiệm của bệnh nhân vào cuối của cuộc sống bị ảnh hưởng bởi những kỳ vọng của họ về cách họ sẽ chết và ý nghĩa của cái chết.

Đau bụng kinh: phân tích triệu chứng

Đau bụng kinh có thể được định nghĩa là cơn đau quặn thắt tái phát trong hoặc ngay trước khi hành kinh. Đây là triệu chứng phụ khoa phổ biến nhất được ghi nhận bởi phụ nữ.

Giảm tiểu cầu: phân tích triệu chứng

Giảm tiểu cầu xảy ra thông qua một hoặc nhiều cơ chế sau: giảm sản xuất tiểu cầu bởi tủy xương, tăng phá hủy tiểu cầu, kẹt lách, hiệu ứng pha loãng và lỗi xét nghiệm.

Tăng huyết áp: phân tích triệu chứng

Không xác định được nguyên nhân được cho là mắc tăng huyết áp nguyên phát, có một cơ quan hoặc khiếm khuyết gen cho là tăng huyết áp thứ phát.

Tập thể dục: phòng ngừa bệnh tật

Tập thể dục - Phòng ngừa bệnh tật! Tập thể dục thường xuyên có nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tăng huyết áp, tăng lipid máu, bệnh tiểu đường loại 2, bệnh túi thừa và loãng xương thấp hơn...

Xuất huyết tiêu hóa trên: phân tích triệu chứng

Chảy máu từ đường tiêu hóa trên thường xảy ra khi sự gián đoạn xảy ra giữa hàng rào bảo vệ mạch máu và môi trường khắc nghiệt của đường tiêu hóa.

Nôn ra máu: đánh giá tình trạng lâm sàng

Mọi bệnh nhân nôn ra máu có các dấu hiệu của shock hoặc có bằng chứng bệnh nhân vẫn đang chảy máu, nên tiến hành nội soi cấp cứu sau khi đã hồi sức đầy đủ cho bệnh nhân.

Vàng da: đánh giá cận lâm sàng theo bệnh cảnh lâm sàng

Cân nhắc huyết tán ở những bệnh nhân vàng da mà không có đặc điểm bệnh gan kèm theo và có các bằng chứng của tăng phá vỡ hồng cầu, bất thường về hình ảnh hồng cầu (mảnh vỡ hồng cầu), có thể có bằng chứng tăng sản xuất hồng cầu.

Khó thở mãn tính: đánh giá triệu chứng của các bệnh lý thực thể

Tìm kiếm bằng chứng khách quan của phục hồi hoặc biến đổi đường thở để khẳng định chấn đoán: Thực hiện bởi phế dung kế sau đó yêu cầu bệnh nhân ghi lại nhật ký lưu lượng thở đỉnh. Xem xét đánh giá chuyên khoa nếu như chẩn đoán không chắc chắn.

Lú lẫn: mê sảng và mất trí

Chẩn đoán phân biệt mê sảng thường rộng và gặp trong bệnh nhân có não dễ bị tổn thương, bao gồm hầu hết các bệnh lý cơ thể cấp tính, sang chấn tinh thần hay các chấn thương do môi trường bên ngoài gây ra.

Khám dinh dưỡng bệnh nhân cao tuổi

Các yếu tố được đưa vào danh sách kiểm tra yếu tố nguy cơ với từ viết tắt Determine, xác định một số dấu hiệu cảnh báo cho nguy cơ bị tình trạng dinh dưỡng kém.

Định hướng chẩn đoán khó nuốt

Bệnh nhân với khó nuốt cần loại trừ các bệnh lý nghiêm trọng, trừ khi tiền sử chỉ ra vấn đề miệng hầu, kiểm tra thực quản để loại trừ tắc nghẽn cơ học.