Đột quỵ: phân tích triệu chứng

2022-12-26 12:03 PM

Đột quỵ được định nghĩa là tình trạng thiếu hụt thần kinh cấp tính kéo dài hơn 24 giờ. Các vấn đề kéo dài dưới 24 giờ được gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Nguyên nhân

Đột quỵ là do tắc nghẽn mạch máu (huyết khối hoặc tắc mạch) dẫn đến thiếu máu cục bộ trong 85% trường hợp và bệnh mạch máu xuất huyết 15% trường hợp.

Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ bao gồm tăng huyết áp không kiểm soát, tăng lipid máu, đái tháo đường, hút thuốc lá, bệnh tim, rối loạn đông máu, béo phì và liệu pháp hormone. Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong phổ biến thứ tư và là biến cố thần kinh cấp tính phổ biến nhất ở Hoa Kỳ.

Đánh giá đặc điểm

Các yếu tố lịch sử cần lưu ý

Thời điểm xuất hiện triệu chứng đột ngột, lần gần đây nhất tại thời điểm ban đầu trước đó.

Thay đổi một bên về kiểm soát vận động, tầm nhìn, dáng đi, sức mạnh hoặc cảm giác.

Các rối loạn thần kinh khác như đau nửa đầu, lupus toàn thân, viêm mạch, rối loạn co giật, xuất huyết não trước đó hoặc chấn thương đầu gần đây.

Đột ngột đau đầu bất thường.

Có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ.

Phát hiện khi thăm khám

Thay đổi trạng thái tinh thần và/hoặc ý thức.

Nói ngọng hoặc nói không phù hợp, mất ngôn ngữ.

Liệt nửa người.

Thay đổi cảm giác.

Khiếm khuyết thị trường, song thị, rung giật nhãn cầu.

Tăng huyết áp.

Rối loạn nhịp tim.

Mất điều hòa và các dáng đi bất thường khác.

Đau mạch máu khi sờ nắn hoặc tiếng thổi, động mạch thái dương và động mạch cảnh.

Ghi lại các phát hiện theo cách tiêu chuẩn với thang đo đột quỵ ban đầu và liên tục trong quá trình tiến triển của đột quỵ.

Các cận lâm sàng

Chụp cắt lớp vi tính (CT) đầu để xác định xuất huyết. CT tưới máu và chụp mạch cũng như hình ảnh cân khuếch tán hình ảnh cộng hưởng từ hứa hẹn cho việc phát hiện sớm hơn các cơn đột quỵ nhỏ hơn.

Công thức máu toàn bộ, với số lượng tiểu cầu, sinh hóa cơ bản, men tim, thời gian prothrombin, tỷ lệ bình thường hóa quốc tế (INR), và thời gian thromboplastin một phần đối với các bệnh tiềm ẩn và đường cơ sở nếu dự đoán điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết hoặc thuốc chống đông máu.

Các nghiên cứu đặc biệt như chức năng gan, sàng lọc độc chất, nồng độ cồn trong máu, kháng thể kháng phospholipid, protein S và C, antithrombin III, và những thứ khác nếu được chỉ định bởi bệnh sử hoặc khám thực thể.

Điện tâm đồ giúp chẩn đoán loạn nhịp hoặc tiền căn nhồi máu cơ tim.

Siêu âm tim để hình dung các khiếm khuyết về cấu trúc như lỗ bầu dục hoặc huyết khối trên tường. Siêu âm tim qua thực quản có thể thích hợp nếu lo ngại về lỗ bầu dục hoặc sa van.

Nghiên cứu Doppler động mạch cảnh/nội sọ để tìm bệnh tắc mạch máu hoặc nguồn động mạch gây thuyên tắc động mạch.

Chẩn đoán phân biệt

Chẩn đoán phân biệt của đột quỵ bao gồm đau nửa đầu bất thường, rối loạn co giật, rối loạn chuyển hóa, tình trạng tâm thần (phản ứng chuyển đổi cuồng loạn và tăng thông khí), và khối u có xuất huyết.

Tiếp cận lâm sàng

Với sự sẵn có của liệu pháp tiêu sợi huyết, việc chẩn đoán nhanh khi đến khám đã trở nên quan trọng. Bệnh sử và khám thực thể nên được hoàn thành càng nhanh càng tốt, đặc biệt chú ý đến khám thần kinh. Đánh giá định lượng về sức mạnh và chức năng ở bên bị ảnh hưởng nên được ghi lại để so sánh với các lần kiểm tra tiếp theo (ưu tiên Thang điểm đột quỵ NIH). Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm được chỉ định để đánh giá các yếu tố bắt chước đột quỵ và chụp CT đầu không cản quang để loại trừ xuất huyết, miễn là bệnh nhân ổn định về mặt lâm sàng.

Các biện pháp can thiệp thích hợp để kiểm soát huyết áp, co giật, tăng đường huyết và rối loạn nhịp tim nên tiến hành đồng thời với việc đánh giá.

Acetyl salicylic acid (ASA) và liệu pháp dipyridamole vượt trội hơn so với ASA đơn độc trong phòng ngừa thứ phát nhưng không rõ ràng so với clopidogrel đơn độc. Kháng đông hoàn toàn chỉ phù hợp với thuyên tắc tim gây đột quỵ. Việc sử dụng statin và đo lipid nên được xem xét cho tất cả các bệnh nhân đột quỵ. Mức LDL tối ưu là <100 mg/dl hoặc <70 mg/dl nếu bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ đột quỵ bao gồm đái tháo đường, tiền sử đột quỵ trước đó, tăng huyết áp, tăng đông máu hoặc hút thuốc lá.

Bài viết cùng chuyên mục

Ngất: phân tích triệu chứng để chẩn đoán và điều trị

Ngất có thể được phân loại bằng cách sử dụng các hệ thống khác nhau từ các tình trạng ác tính và lành tính đến các tình trạng do tim và không do tim.

Khó thở mãn tính: đánh giá triệu chứng của các bệnh lý thực thể

Tìm kiếm bằng chứng khách quan của phục hồi hoặc biến đổi đường thở để khẳng định chấn đoán: Thực hiện bởi phế dung kế sau đó yêu cầu bệnh nhân ghi lại nhật ký lưu lượng thở đỉnh. Xem xét đánh giá chuyên khoa nếu như chẩn đoán không chắc chắn.

Thiếu vitamin D: phân tích triệu chứng

Khi sự hấp thụ canxi ở ruột không cung cấp đủ canxi để duy trì mức canxi máu bình thường, Vit D sẽ ức chế các tế bào tạo xương và kích hoạt các tế bào hủy xương để huy động canxi từ xương.

Thở khò khè: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân gây thở khò khè phổ biến nhất ở mọi lứa tuổi là bệnh hen, và cần cố gắng loại trừ các nguyên nhân gây thở khò khè khác, đặc biệt là ở trẻ sơ sinh.

Định hướng chẩn đoán tình trạng chóng mặt choáng váng

Đánh giá choáng váng nằm ở chỗ xác định bản chất chính xác các triệu chứng của bệnh nhân, thỉnh thoảng, thay đổi ý thức thoáng qua hay khiếm khuyết thần kinh khu trú được mô tả như là choáng váng.

Mất ý thức thoáng qua: ngất và co giật

Chẩn đoán mất ý thức thoáng qua thường dựa vào sự tái diễn, và sự phân tầng nguy cơ là điều thiết yếu để xác định những người cần phải nhập viện, và những người được lượng giá an toàn như bệnh nhân ngoại trú.

Khám lão khoa: điểm đặc biệt trong đánh giá người già yếu suy kiệt

Khi có thể, xem xét các yếu tố trong tiền sử bệnh nhân có tương tự với những thông tin của người chứng kiến, người chăm sóc, người thân, ghi chú của bệnh nhân hoặc các nhân viên y tế khác không.

Định hướng chẩn đoán mệt mỏi

Mệt mỏi là tình trạng kiệt quệ về thể chất và hoặc tinh thần, điều này rất phổ biến và không đặc hiệu, do vậy mà việc xác định tình trạng bệnh nền gặp nhiều khó khăn.

Phù gai thị: phân tích triệu chứng

Phù gai thị thực sự luôn đi kèm với tăng áp lực nội sọ, chẩn đoán phân biệt đối với phù gai thị gồm chấn thương, khối u nội sọ, hẹp cống não, giả u não (tăng áp lực nội sọ vô căn.

Mệt mỏi: các biểu hiện phải phân biệt

Mệt mỏi hay thiếu năng lượng thường là lý do cho việc từ bỏ các hoạt động và đặt câu hỏi cẩn thận có thể cần thiết để phân biệt giữa giới hạn hoạt động thể lực và thiếu hứng thú, quyết tâm.

Thăm khám lâm sàng vùng bìu: những điểm cần chú ý

Ở những bệnh nhân có khối sưng viêm/đau hoặc đau vùng bìu cấp tính thì hay kiểm tra phản xạ da bìu, bình thường tinh hoàn bên phía đó sẽ được cơ bìu nâng lên.

Định hướng chẩn đoán đau bụng cấp

Nhiều nguyên nhân nghiêm trọng của đau bụng cấp hoặc có nguồn gốc hoặc thúc đẩy bởi một qúa trình viêm trong ổ bụng.

Phòng chống loãng xương

Nguy cơ của loãng xương là gãy xương khoảng 5o phần trăm đối với phụ nữ và 30 phần trăm đối với nam giới, Loãng xương gãy xương có thể gây đau đáng kể và tàn tật

Giảm cân ngoài ý muốn: phân tích triệu chứng để chẩn đoán và điều trị

Các vấn đề gây ra giảm cân thông qua một hoặc nhiều cơ chế, lượng calo hấp thụ không đủ, nhu cầu trao đổi chất quá mức hoặc mất chất dinh dưỡng qua nước tiểu hoặc phân.

Shock: phân tích các bệnh cảnh lâm sàng

Nhiều biểu hiện có thể có biến chứng shock nhưng ở đây, shock được coi như là biểu hiện được phát hiện đầu tiên trong theo dõi thường ngày hoặc thăm khám có trọng tâm ở những bệnh nhân nặng hoặc không rõ ràng.

Đau bụng kinh: phân tích triệu chứng

Đau bụng kinh có thể được định nghĩa là cơn đau quặn thắt tái phát trong hoặc ngay trước khi hành kinh. Đây là triệu chứng phụ khoa phổ biến nhất được ghi nhận bởi phụ nữ.

Phù hai chi dưới (chân)

Manh mối cho thấy DVT bao gồm tiền sử ung thư, cố định chi gần đây, hoặc giam ngủ ít nhất là 3 ngày sau phẫu thuật lớn, Tìm kiếm cho cách giải thích khác

Shock: phân tích các đặc điểm triệu chứng lâm sàng

Một số bệnh nhân có thể duy trì huyết áp trong giới hạn bình thường mặc dù có rối loạn chức năng cơ quan, cân nhắc bệnh lý khu trú nếu chỉ có một cơ quan bị rối loạn, chẳng hạn thiểu niệu mà không có bằng chứng rõ ràng của rối loạn huyết động.

Chuẩn bị cho việc khám lâm sàng

Việc khám sức khỏe thường bắt đầu sau khi bệnh sử đã được khai thác. Nên có một hộp đựng di động được thiết kế để chứa tất cả các thiết bị cần thiết.

Nốt phổi đơn độc: phân tích triệu chứng

Nốt phổi đơn độc được coi là một nốt mờ trên phim X quang đơn độc có hình cầu và giới hạn rõ, đường kính nhỏ hơn 3 cm, bao quanh bởi phổi và không kèm theo xẹp phổi, phì đại rốn phổi hoặc tràn dịch màng phổi.

Đau ngực cấp: phân tích đặc điểm điện tâm đồ và các triệu chứng lâm sàng

Nếu có ST chênh lên nhưng không phù hợp những tiêu chuẩn, làm lại điện tâm đồ thường xuyên và xử trí như bệnh nhân nhồi máu cơ tim không ST chênh lên/ đau thắt ngực không ổn định.

Xuất huyết trực tràng: đánh giá các nguyên nhân xuất huyết tiêu hóa dưới

Phần lớn bệnh nhân xuất huyết do các nguyên nhân lành tính. Ở bệnh nhân xuất huyết trực tràng cấp tính, đánh giá mức độ xuất huyết và tiến hành đầy đủ các bước cấp cứu trước khi chẩn đoán chính xác.

Phân tích triệu chứng mệt mỏi để chẩn đoán và điều trị

Mệt mỏi có thể là do vấn đề y tế, bệnh tâm thần hoặc các yếu tố lối sống, trong một số trường hợp, nguyên nhân không bao giờ được xác định.

Tăng Creatinin: phân tích triệu chứng

Creatinine tăng cao là do suy thận và có thể được chia thành ba nhóm, trước thận, bệnh thận nội tại và sau thận. Chúng cũng có thể được chia thành các nguyên nhân cấp tính (vài ngày đến vài tuần) và mãn tính.

Chẩn đoán bệnh lý: tổng hợp các bước của quá trình

Phương pháp chính xác để đạt được chẩn đoán có thể sẽ có phần khó hiểu cho những người mới bắt đầu thực hành lâm sàng. Những người chẩn đoán giỏi lúc nào cũng sử dụng một vài kỹ năng bổ trợ mà đã thu lượm được qua hàng năm hoặc hàng chục năm kinh nghiệm.