Đột quỵ: phân tích triệu chứng

2022-12-26 12:03 PM

Đột quỵ được định nghĩa là tình trạng thiếu hụt thần kinh cấp tính kéo dài hơn 24 giờ. Các vấn đề kéo dài dưới 24 giờ được gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Đột quỵ được định nghĩa là tình trạng thiếu hụt thần kinh cấp tính kéo dài hơn 24 giờ. Các vấn đề kéo dài dưới 24 giờ được gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua.

Nguyên nhân

Đột quỵ là do tắc nghẽn mạch máu (huyết khối hoặc tắc mạch) dẫn đến thiếu máu cục bộ trong 85% trường hợp và bệnh mạch máu xuất huyết 15% trường hợp.

Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ bao gồm tăng huyết áp không kiểm soát, tăng lipid máu, đái tháo đường, hút thuốc lá, bệnh tim, rối loạn đông máu, béo phì và liệu pháp hormone. Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong phổ biến thứ tư và là biến cố thần kinh cấp tính phổ biến nhất ở Hoa Kỳ.

Đánh giá đặc điểm

Các yếu tố lịch sử cần lưu ý

Thời điểm xuất hiện triệu chứng đột ngột, lần gần đây nhất tại thời điểm ban đầu trước đó.

Thay đổi một bên về kiểm soát vận động, tầm nhìn, dáng đi, sức mạnh hoặc cảm giác.

Các rối loạn thần kinh khác như đau nửa đầu, lupus toàn thân, viêm mạch, rối loạn co giật, xuất huyết não trước đó hoặc chấn thương đầu gần đây.

Đột ngột đau đầu bất thường.

Có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ.

Phát hiện khi thăm khám

Thay đổi trạng thái tinh thần và/hoặc ý thức.

Nói ngọng hoặc nói không phù hợp, mất ngôn ngữ.

Liệt nửa người.

Thay đổi cảm giác.

Khiếm khuyết thị trường, song thị, rung giật nhãn cầu.

Tăng huyết áp.

Rối loạn nhịp tim.

Mất điều hòa và các dáng đi bất thường khác.

Đau mạch máu khi sờ nắn hoặc tiếng thổi, động mạch thái dương và động mạch cảnh.

Ghi lại các phát hiện theo cách tiêu chuẩn với thang đo đột quỵ ban đầu và liên tục trong quá trình tiến triển của đột quỵ.

Các cận lâm sàng

Chụp cắt lớp vi tính (CT) đầu để xác định xuất huyết. CT tưới máu và chụp mạch cũng như hình ảnh cân khuếch tán hình ảnh cộng hưởng từ hứa hẹn cho việc phát hiện sớm hơn các cơn đột quỵ nhỏ hơn.

Công thức máu toàn bộ, với số lượng tiểu cầu, sinh hóa cơ bản, men tim, thời gian prothrombin, tỷ lệ bình thường hóa quốc tế (INR), và thời gian thromboplastin một phần đối với các bệnh tiềm ẩn và đường cơ sở nếu dự đoán điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết hoặc thuốc chống đông máu.

Các nghiên cứu đặc biệt như chức năng gan, sàng lọc độc chất, nồng độ cồn trong máu, kháng thể kháng phospholipid, protein S và C, antithrombin III, và những thứ khác nếu được chỉ định bởi bệnh sử hoặc khám thực thể.

Điện tâm đồ giúp chẩn đoán loạn nhịp hoặc tiền căn nhồi máu cơ tim.

Siêu âm tim để hình dung các khiếm khuyết về cấu trúc như lỗ bầu dục hoặc huyết khối trên tường. Siêu âm tim qua thực quản có thể thích hợp nếu lo ngại về lỗ bầu dục hoặc sa van.

Nghiên cứu Doppler động mạch cảnh/nội sọ để tìm bệnh tắc mạch máu hoặc nguồn động mạch gây thuyên tắc động mạch.

Chẩn đoán phân biệt

Chẩn đoán phân biệt của đột quỵ bao gồm đau nửa đầu bất thường, rối loạn co giật, rối loạn chuyển hóa, tình trạng tâm thần (phản ứng chuyển đổi cuồng loạn và tăng thông khí), và khối u có xuất huyết.

Tiếp cận lâm sàng

Với sự sẵn có của liệu pháp tiêu sợi huyết, việc chẩn đoán nhanh khi đến khám đã trở nên quan trọng. Bệnh sử và khám thực thể nên được hoàn thành càng nhanh càng tốt, đặc biệt chú ý đến khám thần kinh. Đánh giá định lượng về sức mạnh và chức năng ở bên bị ảnh hưởng nên được ghi lại để so sánh với các lần kiểm tra tiếp theo (ưu tiên Thang điểm đột quỵ NIH). Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm được chỉ định để đánh giá các yếu tố bắt chước đột quỵ và chụp CT đầu không cản quang để loại trừ xuất huyết, miễn là bệnh nhân ổn định về mặt lâm sàng.

Các biện pháp can thiệp thích hợp để kiểm soát huyết áp, co giật, tăng đường huyết và rối loạn nhịp tim nên tiến hành đồng thời với việc đánh giá.

Acetyl salicylic acid (ASA) và liệu pháp dipyridamole vượt trội hơn so với ASA đơn độc trong phòng ngừa thứ phát nhưng không rõ ràng so với clopidogrel đơn độc. Kháng đông hoàn toàn chỉ phù hợp với thuyên tắc tim gây đột quỵ. Việc sử dụng statin và đo lipid nên được xem xét cho tất cả các bệnh nhân đột quỵ. Mức LDL tối ưu là <100 mg/dl hoặc <70 mg/dl nếu bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ đột quỵ bao gồm đái tháo đường, tiền sử đột quỵ trước đó, tăng huyết áp, tăng đông máu hoặc hút thuốc lá.

Bài viết cùng chuyên mục

Đau ngực từng cơn: những lưu ý lâm sàng trong chẩn đoán

Phải loại trừ thuyên tắc phổi ở bất kỳ bệnh nhân nào có đau kiểu màng phổi cấp tính và không có nguyên nhân nào khác rõ ràng. D-dimer âm tính cùng Wells score < 4 (đủ khả năng loại trừ chẩn đoán này).

Insulin tiêm dưới da cho bệnh nhân nằm viện: phác đồ và mục tiêu điều trị

Có khoảng ba mươi phần trăm, bệnh nhân nhập viện bị tăng đường huyết, nhiều bệnh nhân trong số này có tiền sử đái tháo đường trước đó

Men gan tăng cao: phân tích triệu chứng

Các men gan (aminotransferase) là các enzym tế bào được tìm thấy trong tế bào gan; chúng được giải phóng vào huyết thanh do tổn thương tế bào gan, do đó làm tăng nồng độ trong huyết thanh từ mức cơ bản thấp.

Dị cảm và loạn cảm: phân tích triệu chứng

Dị cảm và rối loạn cảm giác là do rối loạn chức năng của hệ thống thần kinh có thể xảy ra ở bất cứ đâu dọc theo con đường cảm giác giữa vỏ não và thụ thể cảm giác.

Chóng mặt và choáng váng: phân tích các đặc điểm lâm sàng

Muốn xỉu ở bệnh nhân miêu tả cảm giác váng đầu như thể là tôi sắp xỉu mất hoặc cảm giác tương tự cảm giác sau khi đứng dậy nhanh đột ngột. Nếu có bất kỳ cơn nào kèm theo tối sầm thì đánh giá thêm mất ý thức thoáng qua.

Viêm mũi: phân tích triệu chứng

Viêm mũi dị ứng là kết quả của tình trạng viêm niêm mạc do dị ứng, viêm mũi không dị ứng không phụ thuộc vào immunoglobulin E (IgE) hoặc quá trình viêm chủ yếu.

Tập thể dục: phòng ngừa bệnh tật

Tập thể dục - Phòng ngừa bệnh tật! Tập thể dục thường xuyên có nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tăng huyết áp, tăng lipid máu, bệnh tiểu đường loại 2, bệnh túi thừa và loãng xương thấp hơn...

Ù tai: phân tích triệu chứng

Bản thân ù tai không phải là bệnh mà là triệu chứng của một số quá trình đang diễn ra khác, bệnh lý hoặc lành tính, nhiều giả thuyết đã được đề xuất về cơ chế bệnh sinh.

Run cơ: phân tích triệu chứng

Run là một trong những rối loạn vận động phổ biến nhất và được đặc trưng bởi một chuyển động dao động và thường nhịp nhàng.

Khối u trung thất: phân tích triệu chứng

Khi nghi ngờ hoặc phát hiện khối trung thất, kiến thức về ranh giới của các ngăn trung thất riêng lẻ và nội dung của chúng tạo điều kiện cho việc đưa ra chẩn đoán phân biệt.

Ho ra máu: đánh giá các nguyên nhân thường gặp

Phù phổi có thể gây khạc đàm bọt hồng nhưng khó thở hầu như luôn là triệu chứng chủ yếu. Các nguyên nhân khác bao gồm tăng áp phổi, rối loạn đông máu, hít phải dị vật, chấn thương ngực, u hạt Wegener và hội chứng Goodpasture.

Lú lẫn: mê sảng và mất trí

Chẩn đoán phân biệt mê sảng thường rộng và gặp trong bệnh nhân có não dễ bị tổn thương, bao gồm hầu hết các bệnh lý cơ thể cấp tính, sang chấn tinh thần hay các chấn thương do môi trường bên ngoài gây ra.

Phân tích triệu chứng mệt mỏi để chẩn đoán và điều trị

Mệt mỏi có thể là do vấn đề y tế, bệnh tâm thần hoặc các yếu tố lối sống, trong một số trường hợp, nguyên nhân không bao giờ được xác định.

Tiếng thở rít: phân tích triệu chứng

Thở rít thì hít vào, cho thấy có tắc nghẽn ở hoặc trên thanh quản, thở rít hai pha với tắc nghẽn tại hoặc dưới thanh quản, thở khò khè gợi ý tắc khí quản xa hoặc phế quản gốc.

Lập luận chẩn đoán từ nhiều dấu hiệu và triệu chứng không độc lập

Trong thực tế, nhiều dấu hiệu, triệu chứng và kết quả xét nghiệm thường không độc lập, bởi vì sự hiện diện của một phát hiện làm tăng xác suất xuất hiện của một phát hiện khác.

Biểu hiện toàn thân và đau trong thận tiết niệu

Đau là biểu hiện của căng tạng rỗng (niệu quản, ứ nước tiểu) hoặc căng bao cơ quan (viêm tuyến tiền liệt, viêm thận bể thận).

Phù chân: đánh giá suy thận và chức năng thận

Xác định và điều trị những nguyên nhân, theo dõi chức năng thận và thảo luận với đội chuyên khoa thận nếu như có bất kỳ sự tụt giảm mức lọc cầu thận thêm nữa.

Yếu chi một bên: đánh giá đặc điểm khởi phát lâm sàng

Trong tất cả các trường hợp, tham khảo lời khuyên của các chuyên gia thần kinh và tìm hiểu thêm bằng cách tiến hành chọc dịch não tủy ± MRI nếu CT không tìm ra nguyên nhân.

Bệnh tiểu đường: phân tích triệu chứng

Phân loại lâm sàng của bệnh tiểu đường  là týp 1, týp 2, thai kỳ và các týp cụ thể khác thứ phát do nhiều nguyên nhân.

Sốt: mở rộng tầm soát nhiễm trùng ở từng nhóm bệnh nhân

Nếu sốt đi kèm tiêu chảy, cách ly bệnh nhân, chú ý tiền sử đi du lịch gần đây và tiến hành lấy mẫu phân xét nghiệm. Nhanh chóng hội chẩn với khoa vi sinh và truyền nhiễm nếu có nghi ngờ bệnh tả, ví dụ ở người làm việc ở khu vực có nguy cơ cao.

Hạch to khu trú: phân tích triệu chứng

Hạch cổ 2 bên thường do viêm họng, ở cổ phía sau cơ ức đòn chũm là một phát hiện đáng ngại hơn và cần được đánh giá thêm. Sờ hạch thượng đòn bên trái dẫn lưu các vùng trong ổ bụng và bên phải dẫn lưu phổi, trung thất và thực quản.

Vàng da: phân tích triệu chứng

Bilirubin được hình thành chủ yếu thông qua sự phân hủy trao đổi chất của các vòng heme, chủ yếu là từ quá trình dị hóa của các tế bào hồng cầu.

Định hướng chẩn đoán chảy máu trực tràng

Phần lớn bệnh nhân xuất huyết đường tiêu hóa dưới là lành tính, bệnh nhân xuất huyết trực tràng cấp tính, đánh giá mức độ xuất huyết và tiến hành đầy đủ các bước cấp cứu trước khi chẩn đoán chính xác.

Liệu pháp insulin trong điều trị đái tháo đường: tuýp 1 và tuýp 2

Liệu pháp insulin nền và liệu pháp insulin tích cực, cho bệnh nhân đái tháo đường không đạt mục tiêu đường huyết

Tiêm vắc xin Covid-19: các tác dụng phụ có thể xảy ra sau khi tiêm

Nói chuyện với bác sĩ về việc dùng thuốc không kê đơn, chẳng hạn như ibuprofen, acetaminophen, aspirin hoặc thuốc kháng histamine, nếu gặp bất kỳ cơn đau và khó chịu nào sau khi chủng ngừa.