Xuất huyết tiêu hóa trên: phân tích triệu chứng

2023-03-14 07:13 PM

Chảy máu từ đường tiêu hóa trên thường xảy ra khi sự gián đoạn xảy ra giữa hàng rào bảo vệ mạch máu và môi trường khắc nghiệt của đường tiêu hóa.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Chảy máu đường tiêu hóa trên (GI), được định nghĩa là chảy máu gần dây chằng Treitz. Nó được nhìn thấy phổ biến gấp đôi ở nam giới so với nữ giới và tỷ lệ được ghi nhận là tăng theo tuổi. Chảy máu có thể cấp tính hoặc mãn tính, và nguồn gốc có thể rõ ràng hoặc bí ẩn. Bệnh nhân có thể có huyết động ổn định hoặc không ổn định khi đến khám.

Chảy máu từ đường tiêu hóa trên thường xảy ra khi sự gián đoạn xảy ra giữa hàng rào bảo vệ mạch máu và môi trường khắc nghiệt của đường tiêu hóa.

Đánh giá đặc điểm

Chìa khóa để đánh giá và chẩn đoán thành công là một cách tiếp cận có hệ thống, nhấn mạnh vào tình trạng huyết động tổng thể của bệnh nhân.

Tiền sử lâm sàng chỉ ra chính xác nguồn chảy máu chỉ trong 40% trường hợp. Nôn ra máu và phân đen là biểu hiện phổ biến nhất của chảy máu đường tiêu hóa trên cấp tính. Các đặc điểm lịch sử khác bao gồm đau bụng, nôn ra bã cà phê, khó nuốt, phân đen như hắc ín, máu đỏ tươi ở trực tràng, nôn ra máu hoặc đau ngực. Điều quan trọng là phải hỏi về tiền sử chảy máu trước đó vì 60% chảy máu lại từ cùng một vị trí. Tiền sử mắc các bệnh kèm theo khác (loét dạ dày, viêm tụy, xơ gan và ung thư) có thể chỉ ra nguyên nhân cũng như đánh giá việc sử dụng thuốc (ví dụ: clopidogrel, coumadin, thuốc chống viêm không steroid, aspirin, SSRI hoặc corticosteroid). Tiền sử sử dụng rượu hoặc ma túy cũng rất quan trọng để làm sáng tỏ. Phải đặc biệt chú ý đến tình trạng tim phổi của bệnh nhân vì điều này ảnh hưởng đến mức độ khẩn cấp và mức độ nỗ lực hồi sức.

Dấu hiệu sinh tồn. Khía cạnh quan trọng nhất của khám sức khỏe ban đầu là xác định tình trạng ổn định huyết động của bệnh nhân. Bệnh nhân không ổn định nên được quản lý như bệnh nhân chấn thương. Một ống thông mũi dạ dày (NG) thường được đặt tại buổi thuyết trình để giúp xác định chẩn đoán. Sau khi đảm bảo huyết động ổn định, khám lâm sàng ban đầu nên loại trừ nguồn chảy máu ở mũi hoặc hầu họng.

Khám Da. Vết bầm máu, chấm xuất huyết và giãn tĩnh mạch cần được lưu ý.

Kết mạc xanh xao là dấu hiệu của bệnh thiếu máu mãn tính. Nhiều giãn mạch niêm mạc có thể chỉ ra một bất thường mạch máu tiềm ẩn.

Khám bụng. Tìm dấu hiệu của bệnh gan mạn tính (gan lách to, u mạch máu dạng nhện, cổ trướng, ban đỏ lòng bàn tay, caput medusae, vú to ở nam giới và teo tinh hoàn).

Khám trực tràng. Giãn tĩnh mạch trực tràng, trĩ và vết nứt nên được lưu ý và thực hiện xét nghiệm hemeoccult.

Các xét nghiệm cơ bản nên bao gồm công thức máu toàn bộ (CBC), đặc biệt chú ý đến hematocrit, nghiên cứu đông máu (thời gian prothrombin [PT]) và thời gian thromboplastin từng phần [PTT]), xét nghiệm chức năng gan (LFT), hóa chất huyết thanh (urê máu nitơ tăng không tương xứng với creatinine ở những bệnh nhân bị mất máu qua đường tiêu hóa), điện tâm đồ (ECG) và phân tích dịch hút NG. Ban đầu, hematocrit là một chỉ số kém về mất máu; tuy nhiên, hematocrit nối tiếp có thể hữu ích trong việc đánh giá tình trạng mất máu đang diễn ra. Các chỉ số CBC, đặc biệt là độ rộng phân bố hồng cầu tăng cao và thể tích tiểu thể trung bình thấp, hướng đến tình trạng chảy máu mãn tính. PT hoặc PTT kéo dài gợi ý rối loạn đông máu tiềm ẩn.

LFT tăng cao gợi ý bệnh gan tiềm ẩn. Điện tâm đồ rất quan trọng, đặc biệt ở bệnh nhân cao tuổi, để tìm kiếm bằng chứng thiếu máu cơ tim. Nếu dịch hút có màu đỏ tươi hoặc trông giống như “bã cà phê”, thì có khả năng là nguồn xuất huyết tiêu hóa trên. Ngoài ra, rửa NG sẽ loại bỏ máu và giúp thực hiện nội soi. Trong những trường hợp không thể xác định được nguồn gốc, nội soi phần dưới nên được xem xét để tìm kiếm chảy máu đường tiêu hóa dưới.

Chẩn đoán

Chẩn đoán phân biệt chảy máu đường tiêu hóa trên nên bao gồm chảy máu từ đường hô hấp trên hoặc hầu họng bị nuốt và nôn ra và chảy máu đường tiêu hóa dưới có thể biểu hiện dưới dạng phân đen do chậm vận chuyển qua đại tràng. Nội soi thường được thực hiện trước trong vòng 24 giờ. Trong hầu hết các trường hợp, chẩn đoán có thể được xác nhận và nguồn được khoanh vùng và điều trị. Trong một số ít trường hợp mà nội soi trên không thể xác định đầy đủ nguồn gốc của chảy máu đường tiêu hóa, có thể sử dụng y học hạt nhân chuyên biệt và nghiên cứu chụp mạch.

Nội soi đại tràng cũng sẽ được xem xét.

Bài viết cùng chuyên mục

Phù khu trú: đánh giá các nguyên nhân gây lên bệnh cảnh lâm sàng

Phù một bên chân thường gợi ý những bệnh lý khu trú như tắc nghẽn tĩnh mạch hoặc bạch mạch; Phù cả hai bên có thể do bởi những nguyên nhân tại chỗ nhưng thường kèm với sự quá tải dịch toàn thân.

Tiểu đêm: phân tích triệu chứng

. Sinh lý bệnh cơ bản có thể phụ thuộc vào một số vấn đề hoàn toàn là cơ học và đối với những vấn đề khác có thể liên quan đến các cơ chế nội tiết tố thần kinh phức tạp.

Khối u ở vú: phân tích triệu chứng

Đánh giá khối u ở vú nên bắt đầu bằng việc hỏi bệnh sử đầy đủ và khám thực thể. Điều quan trọng là phải xác định nguy cơ mắc bệnh ung thư vú của bệnh nhân.

Khai thác tiền sử: hướng dẫn khám bệnh

Những thông tin chi tiết về tiền sử sử dụng thuốc thường được cung cấp tốt hơn bởi lưu trữ của bác sĩ gia đình và những ghi chú ca bệnh hơn là chỉ hỏi một cách đơn giản bệnh nhân, đặc biệt lưu tâm đến các kết quả xét nghiệm trước đây.

Lách to: phân tích triệu chứng

Nhiều nguyên nhân gây lách to có thể được nhóm thành các loại sau: giải phẫu, huyết học, nhiễm trùng, miễn dịch, ung thư, thâm nhiễm và xung huyết.

Chiến lược sử dụng thuốc giảm đau

Nếu cơn đau không thể kiểm soát mà không có tác dụng phụ khó chịu của thuốc, các bác sĩ nên xem xét sử dụng liều thấp hơn của nhiều loại thuốc, được thực hiện thường cho đau thần kinh

Khám dinh dưỡng bệnh nhân cao tuổi

Các yếu tố được đưa vào danh sách kiểm tra yếu tố nguy cơ với từ viết tắt Determine, xác định một số dấu hiệu cảnh báo cho nguy cơ bị tình trạng dinh dưỡng kém.

Đau bụng cấp: vàng da đáp ứng viêm và tính chất của đau quặn mật

Giả định nhiễm trùng đường mật ít nhất là lúc đầu, nếu bệnh nhân không khỏe với sốt cao ± rét run hoặc vàng da tắc mật; cho kháng sinh tĩnh mạch, và nếu siêu âm xác nhận giãn đường mật, chuyển phẫu thuật ngay lập tức để giảm áp lực đường mật.

Chứng khát nước: phân tích triệu chứng

Chứng khát nhiều là một triệu chứng phổ biến ở bệnh nhân đái tháo đường (DM) và nổi bật ở bệnh nhân đái tháo nhạt (DI). Chứng khát nhiều có tỷ lệ hiện mắc là 3-39% ở những bệnh nhân tâm thần nội trú mãn tính.

Đau bắp chân: phân tích triệu chứng

Thông tin thích hợp bao gồm vị trí chính xác của cơn đau, cũng như chất lượng, mức độ nghiêm trọng, thời gian kéo dài và các yếu tố làm trầm trọng thêm hoặc giảm nhẹ.

Thăm khám bệnh nhân: đã có một chẩn đoán trước đó

Tự chẩn đoán cũng có thể làm chậm trễ trong tìm đến sự giúp đỡ về y tế bởi vì bệnh nhân không đánh giá đúng triệu chứng hay trong tiềm thức của họ không muốn nghĩ đến các bệnh nghiêm trọng.

Mê sảng ở người cao tuổi

Mặc dù các bệnh nhân lớn tuổi bị kích động sâu sắc thường nói đến cái tâm khi xem xét tình trạng mê sảng, nhiều cơn mê sảng tinh tế hơn.

Các nguyên nhân thần kinh của ngất

Các bệnh rễ và dây thần kinh khác có hạ huyết áp tư thế gồm hội chứng Guillain Barre, thoái hóa dạng bột tiên phát, bệnh dây thần kinh do porphyrin niệu cấp, và trong ung thư biểu mô.

Đau thắt lưng: phân tích bệnh cảnh lâm sàng

Thông qua tiền sử và thăm khám lâm sàng kèm theo chụp hình ảnh cột sống rất quan trọng để xác định xem bệnh nhân đau thắt lưng có bệnh học nghiêm trọng và/ hoặc có thể chữa trị được hay không.

Di chuyển khó khăn: các nguyên nhân gây té ngã

Các vấn đề di chuyển có thể tự thúc đẩy như là tình trạng giảm hoạt động dẫn đến mất chức năng và độ chắc của khối cơ. Cách tiếp cận có hệ thống một cách toàn diện là điều cần thiết.

Giảm tiểu cầu: phân tích triệu chứng

Giảm tiểu cầu xảy ra thông qua một hoặc nhiều cơ chế sau: giảm sản xuất tiểu cầu bởi tủy xương, tăng phá hủy tiểu cầu, kẹt lách, hiệu ứng pha loãng và lỗi xét nghiệm.

Chứng khó nuốt: phân tích triệu chứng

Rối loạn chuyển thức ăn qua cơ vòng thực quản trên gây các triệu chứng ở hầu họng, và rối loạn nhu động hoặc cản trở dòng thức ăn qua thực quản gây khó nuốt ở thực quản.

Tiếng thổi tâm thu: phân tích triệu chứng khi nghe tim

Tiếng thổi tâm thu xảy ra trong giai đoạn co bóp của tim (tâm thu) xảy ra giữa S1, đóng van hai lá và van ba lá, và S2, đóng van động mạch chủ và động mạch phổi.

Khám lão khoa: điểm đặc biệt trong đánh giá người già yếu suy kiệt

Khi có thể, xem xét các yếu tố trong tiền sử bệnh nhân có tương tự với những thông tin của người chứng kiến, người chăm sóc, người thân, ghi chú của bệnh nhân hoặc các nhân viên y tế khác không.

Sức khoẻ và phòng ngừa dịch bệnh

Tại Hoa Kỳ, tiêm chủng trẻ em đã dẫn đến loại bỏ gần hết bệnh sởi, quai bị, rubella, bệnh bại liệt, bạch hầu, ho gà và uốn ván

Rối loạn sắc tố da (nốt ruồi, bớt, tàn nhang) lành tính

Tàn nhang và nốt ruồi son là các đốm nâu phẳng. Tàn nhang đầu tiên xuất hiện ở trẻ nhỏ, khi tiếp xúc với tia cực tím, và mờ dần với sự chấm dứt của ánh nắng mặt trời

Sốt phát ban: phân tích triệu chứng

Tiếp cận chẩn đoán phân biệt là phân biệt giữa các thực thể khác nhau gây sốt và bệnh tật bằng các loại phát ban mà chúng thường gây ra.

Phòng ngừa khi dùng thuốc ở người cao tuổi

Bệnh nhân, hoặc người chăm sóc, mang tất cả thuốc men, mỗi khi khám lại, có thể giúp các nhà cung cấp sức khỏe củng cố lý do cho sử dụng thuốc

U sắc tố (melanoma) ác tính

Trong khi bề mặt khối u ác tính lan truyền phần lớn là một bệnh của người da trắng, người thuộc các chủng tộc khác vẫn có nguy cơ này và các loại khác của các khối u ác tính.

Vàng da: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng

Vàng da xảy ra khi có sự rối loạn vận chuyển bilirubin qua tế bào gan có thể tắc nghẽn của ống dẫn mật do viêm hoặc phù nề. Điển hình là sự tăng không tỉ lệ giữa ALT và AST liên quan với ALP và GGT.