Hút thuốc lá và bệnh tật

2014-10-11 09:18 PM
Những người hút thuốc chết sớm hơn 5, 8 năm so với người không bao giờ hút thuốc, Họ có hai lần nguy cơ bệnh tim gây tử vong, 10 lần nguy cơ ung thư phổi

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Hút thuốc lá vẫn là nguyên nhân quan trọng nhất gây bệnh tật và tử vong có thể ngăn ngừa sớm. Năm 2000, ước tính có khoảng 4,8 triệu ca tử vong sớm trên thế giới do hút thuốc, 2,4 triệu ở các nước phát triển và 2 triệu ở các nước công nghiệp hóa. Hơn ba phần tư (3,8 triệu) của các ca tử vong là ở nam giới. Những nguyên nhân hàng đầu của tử vong do hút thuốc là bệnh tim mạch (1,7 triệu trường hợp tử vong), bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) (1 triệu ca tử vong), và ung thư phổi (0,9 triệu trường hợp tử vong). Thuốc lá chịu trách nhiệm đối với một trong bốn trường hợp tử vong tại Hoa Kỳ. Hiện nay, 20% người lớn và 21,6% thanh thiếu niên học lớp 12 là những người hút thuốc.

Nicotine gây nghiện rất cao, làm tăng mức độ dopamine não, và tạo ra các triệu chứng cai khi ngừng.

Những người hút thuốc chết sớm hơn 5 - 8 năm so với người không bao giờ hút thuốc. Họ có hai lần nguy cơ bệnh tim gây tử vong, 10 lần nguy cơ ung thư phổi, và nhiều lần nguy cơ ung thư miệng, họng, thực quản, tụy, thận, bàng quang, và cổ tử cung; có hai phần: ba lần tỷ lệ cao hơn hai lần đột quỵ và loét dạ dày tá tràng, nguy cơ hơn bốn lần gãy xương hông, cổ tay và đốt sống; bốn lần nguy cơ mắc bệnh phế cầu khuẩn xâm lấn; và tăng gấp đôi về đục thủy tinh thể.

Tại Hoa Kỳ, hơn 90% các trường hợp COPD xảy ra ở những người hút thuốc hiện tại và trước đây. Cả hai, hút thuốc và hút thuốc thụ động có liên quan đến sự suy giảm của tính chất đàn hồi của động mạch chủ (làm tăng nguy cơ phình động mạch chủ) và với sự tiến triển của xơ vữa động mạch động mạch cảnh. Hút thuốc cũng đã liên quan với tăng nguy cơ bệnh bạch cầu, đại tràng và ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú ở phụ nữ sau mãn kinh, loãng xương, và bệnh Alzheimer. Trong ung thư đầu và cổ, ung thư phổi, thực quản, bàng quang, hút thuốc lá có liên quan đến đột biến của gen P53, sự thay đổi di truyền phổ biến nhất trong ung thư ở người. Bệnh nhân bị ung thư đầu và cổ tiếp tục hút thuốc trong quá trình xạ trị có tỷ lệ phản ứng hơn so với những người không hút thuốc. Khứu giác và vị giác đang suy yếu ở những người hút thuốc, và nếp nhăn trên khuôn mặt tăng lên. Những người hút thuốc có nguy cơ 2.5 lớn hơn thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi.

Con cái của những người hút thuốc có trọng lượng sinh thấp hơn, có nhiều khả năng có bệnh tâm thần, bị nhiễm trùng đường hô hấp thường xuyên hơn và chức năng hô hấp kém hiệu quả, có tỷ lệ cao các bệnh nhiễm trùng tai mãn tính hơn con cái của người không hút thuốc.

Ngoài ra, tiếp xúc với môi trường khói thuốc lá đã được chứng minh là làm tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung, ung thư phổi, bệnh phế cầu khuẩn xâm lấn, và bệnh tim; thúc đẩy tổn thương nội mô và kết tập tiểu cầu. Tỷ lệ mắc bệnh ung thư vú có thể tăng lên. Khoảng 450.000 trường hợp tử vong liên quan đến hút thuốc lá ở Mỹ mỗi năm, có đến 53.000 là do môi trường khói thuốc.

Ngừng hút thuốc làm giảm nguy cơ tử vong và nhồi máu cơ tim ở những người bị bệnh động mạch vành; giảm tỷ lệ tử vong và nhồi máu cơ tim ở những bệnh nhân đã trải qua tái thông mạch máu mạch vành; làm giảm nguy cơ đột quỵ; làm chậm tốc độ tiến triển của xơ vữa động mạch cảnh; và kết hợp với sự cải thiện các triệu chứng COPD. Trung bình, những người phụ nữ hút thuốc bỏ thuốc lá trước 35 tuổi thêm khoảng 3 năm tuổi thọ, và những người đàn ông thêm hơn 2 năm. Ngừng hút thuốc có thể làm tăng tuổi thọ ngay cả đối với những người dừng lại sau 65 tuổi.

Mặc dù sử dụng thuốc lá tạo thành các vấn đề y tế nghiêm trọng phổ biến nhất. Gần 40% người hút thuốc cố gắng bỏ thuốc lá mỗi năm, nhưng chỉ có 4% là thành công. Những người có các bác sĩ tư vấn bỏ thuốc lá là 1,6 lần khả năng cố gắng bỏ thuốc. Hơn 70% người hút thuốc gặp bác sĩ mỗi năm, nhưng chỉ có 20% trong số họ nhận lời khuyên bỏ thuốc hoặc hỗ trợ.

Các yếu tố liên quan đến sự chấm dứt thành công bao gồm có một nguyên tắc chống hút thuốc trong nhà, đó là tuổi lớn hơn, và có giáo dục cao hơn. Một số biện pháp can thiệp hiệu quả có sẵn để thúc đẩy cai thuốc lá, bao gồm tư vấn, dược, và sự kết hợp của cả hai.

Một số liệu pháp dược lý đã chứng minh là có hiệu quả trong việc thúc đẩy sự chấm dứt. Liệu pháp thay thế nicotine tăng gấp đôi thành công. Chất nicotine patch, cao su, viên ngậm có sẵn, và nicotine xịt mũi và thuốc hít theo. Các thuốc chống trầm cảm bupropion duy trì dùng cai nghiện thuốc lá hiệu quả và có liên quan với tăng cân tối thiểu, mặc dù cơn động kinh là một chống chỉ định. Nó hoạt động bằng cách thúc đẩy mức độ dopamine não và norepinephrine, bắt chước tác dụng của nicotine. Gần đây hơn, varenicline, một phần nicotinic acetylcholine thụ thể chủ vận, đã được chứng minh cải thiện tỷ lệ cai thành công; Tuy nhiên, tác dụng phụ của nó, đặc biệt là ảnh hưởng của nó đến tâm trạng, được hiểu không đầy đủ và đảm bảo sử dụng cẩn thận. Không có dược duy nhất hiệu quả rõ ràng hơn những loại khác, vì vậy ưu tiên bệnh nhân cần được tính đến trong việc lựa chọn phương pháp điều trị.

Các bác sĩ không nên không chấp thuận bệnh nhân không ngừng hút thuốc hoặc những người chưa sẵn sàng để thực hiện nỗ lực bỏ thuốc lá. Tư vấn chu đáo nhấn mạnh những lợi ích của sự chấm dứt và thừa nhận trở ngại đối với sự thành công có thể làm tăng động lực để bỏ thuốc lá.

Tư vấn cá nhân hoặc nhóm rất hiệu quả, thậm chí còn nhiều hơn so với điều trị tăng huyết áp. Một chiến lược khác là để khuyến khích người hút thuốc lá diễn ra ở ngoài trời để hạn chế những ảnh hưởng của khói thuốc thụ động về ở chung đồng nghiệp. Điều này có thể dẫn đến giảm hút thuốc và bỏ thuốc.

Chính sách công cộng, bao gồm cả thuế thuốc lá cao hơn và pháp luật hạn chế hút thuốc công cộng, cũng đã được chứng minh khuyến khích sự chấm dứt.

Bài viết cùng chuyên mục

Đa hồng cầu: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh đa hồng cầu có liên quan đến tình trạng thiếu oxy, nên cần thực hiện đánh giá kỹ lưỡng tình trạng hô hấp.

Tiêm vắc xin Covid-19: các tác dụng phụ có thể xảy ra sau khi tiêm

Nói chuyện với bác sĩ về việc dùng thuốc không kê đơn, chẳng hạn như ibuprofen, acetaminophen, aspirin hoặc thuốc kháng histamine, nếu gặp bất kỳ cơn đau và khó chịu nào sau khi chủng ngừa.

Hạch to khu trú: phân tích triệu chứng

Hạch cổ 2 bên thường do viêm họng, ở cổ phía sau cơ ức đòn chũm là một phát hiện đáng ngại hơn và cần được đánh giá thêm. Sờ hạch thượng đòn bên trái dẫn lưu các vùng trong ổ bụng và bên phải dẫn lưu phổi, trung thất và thực quản.

Nôn ra máu: đánh giá tình trạng lâm sàng

Mọi bệnh nhân nôn ra máu có các dấu hiệu của shock hoặc có bằng chứng bệnh nhân vẫn đang chảy máu, nên tiến hành nội soi cấp cứu sau khi đã hồi sức đầy đủ cho bệnh nhân.

Tăng bạch cầu ái toan: phân tích triệu chứng

Bạch cầu ái toan phát triển từ tiền chất myeloid trong tủy xương thông qua hoạt động của ít nhất ba cytokine tạo máu. Interleukin-5 (IL-5) đặc hiệu cho quá trình biệt hóa bạch cầu ái toan.

Táo bón: phân tích triệu chứng

Những thay đổi về kết cấu của phân, chức năng nhu động hoặc đường kính trong của đại tràng, hoặc chức năng tống xuất của trực tràng và sàn chậu có thể dẫn đến táo bón.

Đau cổ: phân tích triệu chứng

Các triệu chứng chính liên quan đến cổ là các triệu chứng ở rễ, chẳng hạn như dị cảm, mất cảm giác, yếu cơ, có thể cho thấy chèn ép rễ thần kinh.

Phù gai thị: phân tích triệu chứng

Phù gai thị thực sự luôn đi kèm với tăng áp lực nội sọ, chẩn đoán phân biệt đối với phù gai thị gồm chấn thương, khối u nội sọ, hẹp cống não, giả u não (tăng áp lực nội sọ vô căn.

Đánh giá chức năng nhận thức: lú lẫn mê sảng và mất trí

Cần chắc chắn rằng sự suy giảm nhận thức rõ ràng không do các vấn đề giao tiếp hoặc một rối loạn riêng biệt về hiểu, khó tìm từ diễn đạt (mất ngôn ngữ diễn đạt), trí nhớ (hội chứng quên), hành vi và khí sắc.

Sưng khớp: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng

Nếu nguyên nhân tại khớp thường gây sưng, nóng, đau nhiều hơn và giới hạn vận động khớp cả các động tác chủ động và thụ động. Viêm bao hoạt dịch là nguyên nhân thường gặp nhất gây ra bởi các hoạt động lặp đi lặp lại.

Định hướng chẩn đoán chảy máu trực tràng

Phần lớn bệnh nhân xuất huyết đường tiêu hóa dưới là lành tính, bệnh nhân xuất huyết trực tràng cấp tính, đánh giá mức độ xuất huyết và tiến hành đầy đủ các bước cấp cứu trước khi chẩn đoán chính xác.

Đau bụng: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân đau bụng có thể khá đa dạng do bệnh lý ngoài ổ bụng hoặc các nguồn trong ổ bụng, các phát hiện vật lý có thể thay đổi, tình trạng đe dọa đến tính mạng có thể phát triển.

Kỹ năng khám sức khỏe trên lâm sàng

Mặc dù bác sỹ không sử dụng tất cả các kỹ thuật nhìn sờ gõ nghe cho mọi hệ cơ quan, nên nghĩ đến bốn kỹ năng trước khi chuyển sang lĩnh vực tiếp theo được đánh giá.

Hồng ban đa dạng: phân tích triệu chứng

Hồng ban đa dạng thường bao gồm các hội chứng hồng ban đa dạng nhỏ (EM), hồng ban đa dạng lớn (EMM), hội chứng Stevens-Johnson (SJS) và hoại tử biểu bì nhiễm độc (TEN).

Ho cấp tính, ho dai dẳng và mãn tính

Ở người lớn khỏe mạnh, chứng ho cấp tính hầu hết là do nhiễm trùng đường hô hấp do virus. Các tính năng khác của nhiễm trùng như sốt, nghẹt mũi, đau họng và giúp xác định chẩn đoán.

Tim to: phân tích triệu chứng

Tim to là do quá tải áp lực và phì đại cơ của một hoặc nhiều buồng tim, quá tải thể tích với sự giãn nở của các buồng tim hoặc bệnh cơ tim.

Nguy cơ tự tử: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Tự tử thường được coi là một quyết định đạo đức mâu thuẫn với nhiều giá trị tôn giáo và xã hội, đối với nhiều cá nhân cố gắng hoặc tự tử, chất lượng cuộc sống đã trở nên cạn kiệt đến mức không còn lựa chọn nào khác.

Đau vai: phân tích triệu chứng

Không thể đánh giá các quá trình bệnh lý một cách riêng biệt vì mối quan hệ phức tạp của đai vai với các cấu trúc khác. Vai bao gồm ba xương và bốn bề mặt khớp.

Điểm mù thị giác: phân tích triệu chứng

Điểm mù thị giác có thể được phân loại theo vị trí của nó trong trường thị giác, điểm mù thị giác trung tâm và điểm mù thị giác ngoại vi.

Ù tai: phân tích triệu chứng

Bản thân ù tai không phải là bệnh mà là triệu chứng của một số quá trình đang diễn ra khác, bệnh lý hoặc lành tính, nhiều giả thuyết đã được đề xuất về cơ chế bệnh sinh.

Yếu chi: đánh giá triệu chứng trên bệnh cảnh lâm sàng

Yếu chi một bên có thể do nhiều nguyên nhân không đột quỵ gây ra và không nên vội vàng lờ đi các nguyên nhân này để có thể kiểm soát thích hợp.

Tiểu khó: đi tiểu đau

Nghiên cứu thuần tập được thiết kế đã chỉ ra rằng một số phụ nữ có thể được chẩn đoán đáng tin cậy với viêm bàng quang không biến chứng mà không có kiểm tra thể chất.

Đau bụng kinh: phân tích triệu chứng

Đau bụng kinh có thể được định nghĩa là cơn đau quặn thắt tái phát trong hoặc ngay trước khi hành kinh. Đây là triệu chứng phụ khoa phổ biến nhất được ghi nhận bởi phụ nữ.

Định hướng chẩn đoán mệt mỏi

Mệt mỏi là tình trạng kiệt quệ về thể chất và hoặc tinh thần, điều này rất phổ biến và không đặc hiệu, do vậy mà việc xác định tình trạng bệnh nền gặp nhiều khó khăn.

Đi lại khó khăn: phân tích bệnh cảnh lâm sàng

Nếu các vấn đề di chuyển là hậu quả của chóng mặt, đầu tiên hãy lượng giá các triệu chứng hạ huyết áp tư thế, sau khi thay đổi từ nằm sang tư thế đứng, đi kèm với cảm giác xây xẩm mặt mày/tiền ngất.