Hút thuốc lá và bệnh tật

2014-10-11 09:18 PM
Những người hút thuốc chết sớm hơn 5, 8 năm so với người không bao giờ hút thuốc, Họ có hai lần nguy cơ bệnh tim gây tử vong, 10 lần nguy cơ ung thư phổi

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Hút thuốc lá vẫn là nguyên nhân quan trọng nhất gây bệnh tật và tử vong có thể ngăn ngừa sớm. Năm 2000, ước tính có khoảng 4,8 triệu ca tử vong sớm trên thế giới do hút thuốc, 2,4 triệu ở các nước phát triển và 2 triệu ở các nước công nghiệp hóa. Hơn ba phần tư (3,8 triệu) của các ca tử vong là ở nam giới. Những nguyên nhân hàng đầu của tử vong do hút thuốc là bệnh tim mạch (1,7 triệu trường hợp tử vong), bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) (1 triệu ca tử vong), và ung thư phổi (0,9 triệu trường hợp tử vong). Thuốc lá chịu trách nhiệm đối với một trong bốn trường hợp tử vong tại Hoa Kỳ. Hiện nay, 20% người lớn và 21,6% thanh thiếu niên học lớp 12 là những người hút thuốc.

Nicotine gây nghiện rất cao, làm tăng mức độ dopamine não, và tạo ra các triệu chứng cai khi ngừng.

Những người hút thuốc chết sớm hơn 5 - 8 năm so với người không bao giờ hút thuốc. Họ có hai lần nguy cơ bệnh tim gây tử vong, 10 lần nguy cơ ung thư phổi, và nhiều lần nguy cơ ung thư miệng, họng, thực quản, tụy, thận, bàng quang, và cổ tử cung; có hai phần: ba lần tỷ lệ cao hơn hai lần đột quỵ và loét dạ dày tá tràng, nguy cơ hơn bốn lần gãy xương hông, cổ tay và đốt sống; bốn lần nguy cơ mắc bệnh phế cầu khuẩn xâm lấn; và tăng gấp đôi về đục thủy tinh thể.

Tại Hoa Kỳ, hơn 90% các trường hợp COPD xảy ra ở những người hút thuốc hiện tại và trước đây. Cả hai, hút thuốc và hút thuốc thụ động có liên quan đến sự suy giảm của tính chất đàn hồi của động mạch chủ (làm tăng nguy cơ phình động mạch chủ) và với sự tiến triển của xơ vữa động mạch động mạch cảnh. Hút thuốc cũng đã liên quan với tăng nguy cơ bệnh bạch cầu, đại tràng và ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú ở phụ nữ sau mãn kinh, loãng xương, và bệnh Alzheimer. Trong ung thư đầu và cổ, ung thư phổi, thực quản, bàng quang, hút thuốc lá có liên quan đến đột biến của gen P53, sự thay đổi di truyền phổ biến nhất trong ung thư ở người. Bệnh nhân bị ung thư đầu và cổ tiếp tục hút thuốc trong quá trình xạ trị có tỷ lệ phản ứng hơn so với những người không hút thuốc. Khứu giác và vị giác đang suy yếu ở những người hút thuốc, và nếp nhăn trên khuôn mặt tăng lên. Những người hút thuốc có nguy cơ 2.5 lớn hơn thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi.

Con cái của những người hút thuốc có trọng lượng sinh thấp hơn, có nhiều khả năng có bệnh tâm thần, bị nhiễm trùng đường hô hấp thường xuyên hơn và chức năng hô hấp kém hiệu quả, có tỷ lệ cao các bệnh nhiễm trùng tai mãn tính hơn con cái của người không hút thuốc.

Ngoài ra, tiếp xúc với môi trường khói thuốc lá đã được chứng minh là làm tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung, ung thư phổi, bệnh phế cầu khuẩn xâm lấn, và bệnh tim; thúc đẩy tổn thương nội mô và kết tập tiểu cầu. Tỷ lệ mắc bệnh ung thư vú có thể tăng lên. Khoảng 450.000 trường hợp tử vong liên quan đến hút thuốc lá ở Mỹ mỗi năm, có đến 53.000 là do môi trường khói thuốc.

Ngừng hút thuốc làm giảm nguy cơ tử vong và nhồi máu cơ tim ở những người bị bệnh động mạch vành; giảm tỷ lệ tử vong và nhồi máu cơ tim ở những bệnh nhân đã trải qua tái thông mạch máu mạch vành; làm giảm nguy cơ đột quỵ; làm chậm tốc độ tiến triển của xơ vữa động mạch cảnh; và kết hợp với sự cải thiện các triệu chứng COPD. Trung bình, những người phụ nữ hút thuốc bỏ thuốc lá trước 35 tuổi thêm khoảng 3 năm tuổi thọ, và những người đàn ông thêm hơn 2 năm. Ngừng hút thuốc có thể làm tăng tuổi thọ ngay cả đối với những người dừng lại sau 65 tuổi.

Mặc dù sử dụng thuốc lá tạo thành các vấn đề y tế nghiêm trọng phổ biến nhất. Gần 40% người hút thuốc cố gắng bỏ thuốc lá mỗi năm, nhưng chỉ có 4% là thành công. Những người có các bác sĩ tư vấn bỏ thuốc lá là 1,6 lần khả năng cố gắng bỏ thuốc. Hơn 70% người hút thuốc gặp bác sĩ mỗi năm, nhưng chỉ có 20% trong số họ nhận lời khuyên bỏ thuốc hoặc hỗ trợ.

Các yếu tố liên quan đến sự chấm dứt thành công bao gồm có một nguyên tắc chống hút thuốc trong nhà, đó là tuổi lớn hơn, và có giáo dục cao hơn. Một số biện pháp can thiệp hiệu quả có sẵn để thúc đẩy cai thuốc lá, bao gồm tư vấn, dược, và sự kết hợp của cả hai.

Một số liệu pháp dược lý đã chứng minh là có hiệu quả trong việc thúc đẩy sự chấm dứt. Liệu pháp thay thế nicotine tăng gấp đôi thành công. Chất nicotine patch, cao su, viên ngậm có sẵn, và nicotine xịt mũi và thuốc hít theo. Các thuốc chống trầm cảm bupropion duy trì dùng cai nghiện thuốc lá hiệu quả và có liên quan với tăng cân tối thiểu, mặc dù cơn động kinh là một chống chỉ định. Nó hoạt động bằng cách thúc đẩy mức độ dopamine não và norepinephrine, bắt chước tác dụng của nicotine. Gần đây hơn, varenicline, một phần nicotinic acetylcholine thụ thể chủ vận, đã được chứng minh cải thiện tỷ lệ cai thành công; Tuy nhiên, tác dụng phụ của nó, đặc biệt là ảnh hưởng của nó đến tâm trạng, được hiểu không đầy đủ và đảm bảo sử dụng cẩn thận. Không có dược duy nhất hiệu quả rõ ràng hơn những loại khác, vì vậy ưu tiên bệnh nhân cần được tính đến trong việc lựa chọn phương pháp điều trị.

Các bác sĩ không nên không chấp thuận bệnh nhân không ngừng hút thuốc hoặc những người chưa sẵn sàng để thực hiện nỗ lực bỏ thuốc lá. Tư vấn chu đáo nhấn mạnh những lợi ích của sự chấm dứt và thừa nhận trở ngại đối với sự thành công có thể làm tăng động lực để bỏ thuốc lá.

Tư vấn cá nhân hoặc nhóm rất hiệu quả, thậm chí còn nhiều hơn so với điều trị tăng huyết áp. Một chiến lược khác là để khuyến khích người hút thuốc lá diễn ra ở ngoài trời để hạn chế những ảnh hưởng của khói thuốc thụ động về ở chung đồng nghiệp. Điều này có thể dẫn đến giảm hút thuốc và bỏ thuốc.

Chính sách công cộng, bao gồm cả thuế thuốc lá cao hơn và pháp luật hạn chế hút thuốc công cộng, cũng đã được chứng minh khuyến khích sự chấm dứt.

Bài viết cùng chuyên mục

Khối u trung thất: phân tích triệu chứng

Khi nghi ngờ hoặc phát hiện khối trung thất, kiến thức về ranh giới của các ngăn trung thất riêng lẻ và nội dung của chúng tạo điều kiện cho việc đưa ra chẩn đoán phân biệt.

Thiếu máu trong bệnh mạn tính

Tình trạng giảm erythropoietin ít khi là nguyên nhân quan trọng gây sản xuất hồng cầu dưới mức từ trong suy thận, khi đó erythropoietin giảm là một quy luật.

Dáng đi bất thường: phân tích triệu chứng bệnh lý

Sự tầm soát dáng đi nhạy cho việc phát hiện những bất thường về thần kinh vận động, cảm giác và hệ cơ xương ở chi dưới bởi vì bước đi là một hoạt động phối hợp phức tạp so với các test chức năng thần kinh.

Đau nhiều cơ: phân tích triệu chứng

Một số tình trạng có thể dẫn đến đau đa cơ. Các nguyên nhân phổ biến nhất là đau đa cơ do thấp khớp và các tình trạng viêm. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân chính xác là không rõ.

Loét áp lực do tỳ đè

Các công cụ này có thể được sử dụng để xác định các bệnh nhân nguy cơ cao nhất có thể hưởng lợi nhiều nhất như nệm làm giảm hoặc giảm bớt áp lực

Mất ý thức thoáng qua: phân tích bệnh cảnh lâm sàng

Trước khi cho bệnh nhân xuất viện, thông báo về các quy định luật lái xe và khuyên họ tránh các hoạt động nơi mà mất ý thức thoáng qua có thể gây nguy hiểm như bơi, vận hành máy móc nặng, đi xe đạp.

Đánh giá bệnh nhân: hướng dẫn thực hành

Những bệnh nhân bị bệnh cấp tính đòi hỏi cần được lượng giá một cách nhanh chóng theo các bước ABCDE với những trường hợp đe dọa tính mạng hoặc có sự xáo trộn lớn về sinh lý.

Mất thính lực: phân tích triệu chứng

Mất thính lực có thể được chia thành ba loại nguyên nhân: mất thính lực dẫn truyền, mất thính lực thần kinh tiếp nhận và mất thính lực hỗn hợp.

Lú lẫn: mê sảng và mất trí

Chẩn đoán phân biệt mê sảng thường rộng và gặp trong bệnh nhân có não dễ bị tổn thương, bao gồm hầu hết các bệnh lý cơ thể cấp tính, sang chấn tinh thần hay các chấn thương do môi trường bên ngoài gây ra.

Xét nghiệm Covid-19: hướng dẫn thu thập và xử lý bệnh phẩm

Đối với xét nghiệm chẩn đoán ban đầu với các trường hợp nhiễm SARS-CoV-2 hiện tại, khuyến nghị nên thu thập và xét nghiệm bệnh phẩm đường hô hấp trên.

Mệt mỏi và Hội chứng mệt mỏi mãn tính

Acyclovir, globulin miễn dịch tiêm tĩnh mạch, nystatin, và liều thấp hydrocortisone, fludrocortisone không cải thiện triệu chứng

Khối u vú: đặc điểm khi thăm khám lâm sàng

Đối với bất kỳ bệnh nhân sau mãn kinh có tổn thương dạng nốt khu trú cần chuyển bệnh nhân làm bộ 3 đánh giá ngay. Đối với bệnh nhân tiền mãn kinh, thăm khám lại sau kỳ kinh tiếp theo và chuyển làm 3 đánh giá nếu vẫn còn những tổn thương dạng nốt khu trú đó.

Khó nuốt miệng hầu: các nguyên nhân thường gặp

Tổn thương neuron vận động trên của dây thần kinh sọ IX-XII hai bên dẫn đến cơ lưỡi và hầu nhỏ, co rút và cử động chậm với giật cằm nhanh. Điều này có thể liên quan với rối loạn giọng nói và cảm xúc không ổn định.

Đau bụng mạn tính (từng giai đoạn): đặc điểm từng bệnh lý cụ thể

Đau bụng mạn tính là đau tồn tại trong hơn sáu tháng và xảy ra không có bằng chứng của một rối loạn về thể chất cụ thể. Nó cũng không liên quan đến các chức năng của cơ thể (chẳng hạn như kinh nguyệt, nhu động ruột hoặc ăn uống), thuốc hoặc độc tố.

Sốt không xác định được nguồn gốc (FUO)

Các thuật toán tiêu chuẩn cho sốt không xác định được nguồn gốc rất khó để suy luận cho bệnh nhân, Tuy nhiên, kết quả của lịch sử, khám lâm sàng, xét nghiệm thường quy

Sa sút trí tuệ: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Sa sút trí tuệ là một hội chứng hơn là một căn bệnh, nguyên nhân và sinh lý bệnh có thể khác nhau rất nhiều, hầu hết các loại sa sút trí tuệ phổ biến hơn đều tiến triển.

Yếu chi: phân tích các đặc điểm lâm sàng

Nếu biểu hiện hiện tại của yếu chi chỉ giới hạn ở một bên của cơ thể thì đánh giá như yếu chi một bên. Mặt khác, tiếp tục theo các cách thức chẩn đoán hiện tại thậm chí nếu các triệu chứng không đối xứng rõ ràng.

Đột quỵ: phân tích triệu chứng

Đột quỵ được định nghĩa là tình trạng thiếu hụt thần kinh cấp tính kéo dài hơn 24 giờ. Các vấn đề kéo dài dưới 24 giờ được gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua.

Đau mắt đỏ: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân chính của đau mắt đỏ là do nhiễm trùng hoặc chấn thương đối với các cấu trúc giải phẫu khác nhau của mắt, bệnh mô liên kết hoặc bệnh mắt nguyên phát cũng có thể biểu hiện bằng mắt đỏ.

Khí máu động mạch: công cụ tiếp cận bệnh nhân khó thở cấp

Giảm PaCO2 gợi ý tình trạng tăng thông khí. Nếu PaO2 thấp hơn (hoặc chỉ trong giới hạn bình thường), sự tăng thông khí có thể là một đáp ứng thích hợp đối với sự giảm oxy máu.

Dị vật và trầy xước giác mạc: phân tích triệu chứng

Các vật dẫn đến dị vật giác mạc và hoặc trầy xước bao gồm cát, bụi bẩn, lá cây và các vật liệu hữu cơ cũng như tiếp xúc với các vật liệu như phoi kim loại hoặc hạt thủy tinh.

Phòng chống thừa cân béo phì

Béo phì rõ ràng liên quan đến đái tháo đường type 2, cao huyết áp, tăng lipid máu, ung thư, viêm xương khớp, bệnh tim mạch, ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn và hen suyễn

Đau bụng cấp: vị trí hướng lan và tính chất của đau khi chẩn đoán

Những nguyên nhân gây ra đau bụng cấp được liệt kê dươi đây. Những số trong ngoặc tương ứng với những vùng khác nhau của bụng, được thể hiện ở hình, nơi mà cơn đau nổi bật, điển hình nhất.

Khó nuốt: đánh giá các triệu chứng lâm sàng

Nếu không có nguyên nhân nào được xác định trên nội soi tiêu hóa trên, hội chẩn với chuyên gia tiêu hóa để đánh giá bổ sung cho rối loạn vận động, như nuốt barium hoặc đo áp lực thực quản có thể cần thiết.

Nôn ra máu: đánh giá tình trạng lâm sàng

Mọi bệnh nhân nôn ra máu có các dấu hiệu của shock hoặc có bằng chứng bệnh nhân vẫn đang chảy máu, nên tiến hành nội soi cấp cứu sau khi đã hồi sức đầy đủ cho bệnh nhân.