Đau vùng chậu mãn tính: phân tích triệu chứng

2023-03-31 09:12 PM

Bất kỳ cấu trúc giải phẫu nào ở bụng hoặc xương chậu đều có thể góp phần gây ra đau vùng chậu mãn tính, sẽ rất hữu ích nếu cố gắng phân loại cơn đau là do phụ khoa hay không.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Đau vùng chậu mãn tính được định nghĩa là cơn đau từng cơn hoặc liên tục kéo dài trong 6 tháng hoặc lâu hơn và đủ nghiêm trọng để có tác động đáng kể đến lối sống, hoạt động hàng ngày hoặc các mối quan hệ của người phụ nữ.

Bất kỳ cấu trúc giải phẫu nào ở bụng hoặc xương chậu đều có thể góp phần gây ra đau vùng chậu mãn tính. Sẽ rất hữu ích nếu cố gắng phân loại cơn đau là do phụ khoa hay không do phụ khoa khi tìm kiếm một chẩn đoán cụ thể.

Các tình trạng phụ khoa gây đau vùng chậu mãn tính bao gồm lạc nội mạc tử cung, khối u ác tính phụ khoa và bệnh viêm vùng chậu. Ngoài ra, các tình trạng không phụ khoa có thể gây đau vùng chậu mãn tính là viêm bàng quang, bệnh viêm ruột, đau cơ sàn chậu và rối loạn cơ thể.

Do đó, đánh giá đa hệ thống toàn diện và chi tiết được đảm bảo khi đánh giá đau vùng chậu mãn tính.

Đánh giá đặc điểm

Khởi phát, thời gian và kiểu đau.

Vị trí, cường độ, tính chất và bức xạ của cơn đau.

Các yếu tố tăng nặng hoặc giảm nhẹ.

Mối liên hệ của cơn đau với hoạt động tình dục hoặc kinh nguyệt.

Đánh giá hệ thống tiết niệu, cơ xương và đường tiêu hóa.

Tiền sử dùng thuốc (ví dụ: sử dụng thuốc tránh thai và thuốc không kê đơn).

Các triệu chứng toàn thân, chẳng hạn như mệt mỏi và chán ăn.

Tiền sử sản khoa, phụ khoa và phẫu thuật tổng quát.

Phụ nữ có tiền sử bệnh viêm vùng chậu có nguy cơ cao bị đau vùng chậu mãn tính. Một cá nhân mắc nhiều triệu chứng có thể bao gồm các triệu chứng về đường ruột, tình dục, tiết niệu, cơ xương và hệ thống có thể đang mắc chứng rối loạn tâm thần (ví dụ: trầm cảm và cơ thể hóa). Các câu hỏi cụ thể nên khám phá khả năng có tiền sử lạm dụng tình dục hiện tại hoặc từ xa. Giao hợp đau thường là một đặc điểm của đau vùng chậu mãn tính.

Đau theo chu kỳ liên quan đến kinh nguyệt thường xuyên, nhưng không phải lúc nào cũng cho thấy có vấn đề về phụ khoa. Cơn đau lan ra phía trước đùi có liên quan đến chảy máu tử cung bất thường hoặc đau bụng kinh mới khởi phát có thể do nguyên nhân từ tử cung hoặc buồng trứng. Đau niệu đạo, tiểu khó, tiểu nhiều lần hoặc đau bàng quang gợi ý viêm bàng quang kẽ hoặc một vấn đề về niệu đạo. Đau khi đi đại tiện, phân đen, phân có máu hoặc đau bụng kèm theo tiêu chảy và táo bón xen kẽ gợi ý các vấn đề về cơ sàn chậu, hội chứng ruột kích thích hoặc bệnh viêm ruột.

Cần lưu ý đến hình dáng chung của bệnh nhân. Bệnh nhân có vẻ như bị bệnh mãn tính, điều này có thể gợi ý bệnh ác tính vùng chậu hoặc rối loạn viêm ruột không? Bệnh nhân có tỏ ra lo lắng hay căng thẳng không?

Bệnh nhân có thể chỉ vào chỗ đau bằng một ngón tay không? Nếu vậy, điều này có thể chỉ ra rằng cơn đau có thể có nguồn gốc rời rạc, chẳng hạn như đau thành bụng.

Việc kiểm tra lưng dưới, vùng xương cùng và xương cụt, bao gồm kiểm tra thần kinh các chi dưới, là rất quan trọng. Thoát vị đĩa đệm, thoát vị đĩa đệm thắt lưng quá mức và trượt đốt sống đều có thể gây đau vùng chậu do bệnh lý thần kinh hoặc cơ.

Khám bụng, chú ý đến sẹo mổ, chướng hoặc sờ thấy điểm đau, đặc biệt ở vùng thượng vị, sườn, lưng hoặc bàng quang.

Khám vùng chậu kỹ lưỡng và cẩn thận với dụng cụ cấy ghép ướt và nuôi cấy là phần quan trọng nhất của quá trình đánh giá.

Nếu không có nguyên nhân rõ ràng nào từ việc kiểm tra, thì việc lấy công thức máu toàn bộ, phân tích nước tiểu, tốc độ máu lắng và hồ sơ hóa học huyết thanh là hợp lý. Nếu bệnh nhân đang trong độ tuổi sinh đẻ, có thể cân nhắc thử thai. Siêu âm vùng chậu thường hữu ích, đặc biệt nếu việc kiểm tra vùng chậu không kết luận được. Chụp cộng hưởng từ có thể hữu ích, đặc biệt khi chẩn đoán adenomyosis. Nội soi ổ bụng có thể hữu ích, mặc dù thường không cần thiết nếu xét nghiệm ít xâm lấn hơn cho kết quả âm tính. Một cách tiếp cận đa ngành sử dụng các nguyên tắc y tế, tâm lý, môi trường và dinh dưỡng có thể hữu ích trong việc giảm các triệu chứng.

Chẩn đoán

Đau vùng chậu mãn tính có nhiều chẩn đoán phân biệt. Mặc dù các bệnh về đường tiêu hóa, phụ khoa, thần kinh cơ xương và tâm thần đều có thể gây đau vùng chậu mãn tính, nhưng tiền sử phụ khoa kỹ lưỡng và khám vùng chậu là nền tảng của việc đánh giá chẩn đoán.

Một vài xét nghiệm là hữu ích. Siêu âm vùng chậu thường hữu ích. Cách tiếp cận theo nhóm, được điều phối bởi một bác sĩ gia đình đáng tin cậy, có thể mang lại nhiều sự nhẹ nhõm cho những bệnh nhân mắc phải vấn đề lâm sàng khó chịu này.

Bài viết cùng chuyên mục

Đánh giá nhồi máu cơ tim không có ST chênh/ đau thắt ngực không ổn định

Phân tầng nguy cơ bệnh nhân bằng thang điểm TIMI hoặc các thang điểm khác. Cho dù bệnh nhân có biến chứng hay đau ngực tiếp diễn, nên theo dõi điện tâm đồ liên tục cho bệnh nhân nguy cơ trung bình.

Các biểu hiện thường gặp trong bệnh nội tiết

Gen gây béo sản xuất ra leptin, một cytokin do các tế bào mỡ tiết ra nhằm đối phó với sự cất giữ chất mỡ. Khi béo lên, leptin sẽ tác động đến vùng dưới đồi

Chóng mặt choáng váng: phân tích đặc điểm khởi phát

Bệnh nhân choáng váng liên tục qua vài tuần hoặc choáng váng không cải thiện nếu đang tiếp tục điều trị thì không chắc bệnh nhân có chóng mặt thật sự. Do đó cần hướng đến bác sỹ tai mũi họng để đánh giá thêm.

Rong kinh: phân tích triệu chứng

Rong kinh được định nghĩa là lượng máu kinh nguyệt bị mất nhiều hơn 80 ml, xảy ra đều đặn hoặc kéo dài ≥7 ngày. việc đánh giá lượng máu mất có tiện ích hạn chế.

Khám lão khoa: điểm đặc biệt trong đánh giá người già yếu suy kiệt

Khi có thể, xem xét các yếu tố trong tiền sử bệnh nhân có tương tự với những thông tin của người chứng kiến, người chăm sóc, người thân, ghi chú của bệnh nhân hoặc các nhân viên y tế khác không.

Đau ngực từng cơn: những lưu ý lâm sàng trong chẩn đoán

Phải loại trừ thuyên tắc phổi ở bất kỳ bệnh nhân nào có đau kiểu màng phổi cấp tính và không có nguyên nhân nào khác rõ ràng. D-dimer âm tính cùng Wells score < 4 (đủ khả năng loại trừ chẩn đoán này).

Mất ý thức thoáng qua: phân tích bệnh cảnh lâm sàng

Trước khi cho bệnh nhân xuất viện, thông báo về các quy định luật lái xe và khuyên họ tránh các hoạt động nơi mà mất ý thức thoáng qua có thể gây nguy hiểm như bơi, vận hành máy móc nặng, đi xe đạp.

Đánh giá tình trạng dinh dưỡng qua tiền sử bệnh lý

Sau khi yêu cầu bệnh nhân mô tả các triệu chứng hoặc vấn đề y tế khiến họ phải tìm kiếm sự chăm sóc y tế, hãy bắt đầu khám phá mối quan hệ giữa chế độ ăn uống và bệnh có thể tồn tại.

Tràn dịch màng phổi: phân tích triệu chứng

Tràn dịch màng phổi do tăng áp suất thủy tĩnh trong tuần hoàn vi mạch, giảm áp suất keo trong tuần hoàn vi mạch như giảm albumin máu và tăng áp suất âm trong khoang màng phổi.

Giao hợp đau: phân tích triệu chứng

Giao hợp đau, thuật ngữ này thường được sử dụng liên quan đến rối loạn chức năng tình dục nữ, một tỷ lệ nhỏ nam giới cũng bị chứng đau khi giao hợp.

Thăm khám bệnh nhân: đã có một chẩn đoán trước đó

Tự chẩn đoán cũng có thể làm chậm trễ trong tìm đến sự giúp đỡ về y tế bởi vì bệnh nhân không đánh giá đúng triệu chứng hay trong tiềm thức của họ không muốn nghĩ đến các bệnh nghiêm trọng.

Khó thở cấp ở những bệnh nhân bị COPD: những đánh giá bổ sung

Nếu như khò khè là chủ yếu và không có đặc điểm của nhiễm trùng, chẩn đoán có khả năng là đợt cấp COPD không do nhiễm trùng. Tìm kiếm yếu tố khởi phát, ví dụ chẹn beta, không dung nạp với khí dung/bầu hít, yếu tố khởi phát từ môi trường.

Chóng mặt choáng váng: triệu chứng nghiêm trọng tiền ngất

Xem xét các cơn váng đầu có xuất hiện trong khi bệnh nhân đang đứng và có yếu tố khởi phát rõ ràng không, ví dụ như xúc cảm mạnh, tiêm tĩnh mạch, đứng lâu và/hoặc kèm theo các triệu chứng phó giao cảm như nôn, vã mồ hôi, rối loạn thị giác.

Đau cổ: phân tích triệu chứng

Các triệu chứng chính liên quan đến cổ là các triệu chứng ở rễ, chẳng hạn như dị cảm, mất cảm giác, yếu cơ, có thể cho thấy chèn ép rễ thần kinh.

Đau bắp chân: phân tích triệu chứng

Thông tin thích hợp bao gồm vị trí chính xác của cơn đau, cũng như chất lượng, mức độ nghiêm trọng, thời gian kéo dài và các yếu tố làm trầm trọng thêm hoặc giảm nhẹ.

Phòng ngừa khi dùng thuốc ở người cao tuổi

Bệnh nhân, hoặc người chăm sóc, mang tất cả thuốc men, mỗi khi khám lại, có thể giúp các nhà cung cấp sức khỏe củng cố lý do cho sử dụng thuốc

Mệt mỏi: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng

Một số bệnh nhân, khó để phân biệt giữa mệt mỏi và khó thở; nếu có một bệnh sử rõ ràng hoặc bằng chứng của giảm khả năng gắng sức. Cân nhắc tiếp cận tương tự đối với khó thở gắng sức mạn tính.

Định hướng chẩn đoán đau bụng cấp

Nhiều nguyên nhân nghiêm trọng của đau bụng  cấp  hoặc  có  nguồn  gốc hoặc thúc đẩy bởi một qúa trình viêm trong ổ bụng.

Chứng khó nuốt: phân tích triệu chứng

Rối loạn chuyển thức ăn qua cơ vòng thực quản trên gây các triệu chứng ở hầu họng, và rối loạn nhu động hoặc cản trở dòng thức ăn qua thực quản gây khó nuốt ở thực quản.

Định hướng chẩn đoán tiêu chảy

Tiêu chảy cấp dưới hai tuần thường do nhiễm trùng gây ra, đôi khi có liên quan đến việc sử dụng thuốc hoặc bệnh cảnh đầu tiên của bệnh lý ruột viêm, tiêu chảy mạn tính có thể là biểu hiện của bệnh lý ruột viêm, ung thư đại trực tràng.

Đau đầu: chọc dịch não tủy và phân tích dịch não tủy đánh giá

Viêm màng nào do vi khuẩn sớm có thể nhầm lẫn với viêm màng não do virus bởi tăng bạch cầu lympho là chủ yếu trong dịch não tủy. Nếu có bất kỳ khả năng nào của viêm màng não do vi khuẩn, điều trị kháng sinh trong lúc đợi xét nghiệm bổ sung.

Mê sảng: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Cơ chế sinh học thần kinh của mê sảng chưa được hiểu rõ, nhưng một giả thuyết bao gồm mối quan hệ với hoạt động giảm acetycholine.

Trầm cảm: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Để được chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm, bệnh nhân phải trải qua năm triệu chứng trở lên và phải có tâm trạng chán nản và hoặc giảm hứng thú trong 2 tuần.

Đau bụng cấp: bệnh nhân rất nặng với chỉ số hình ảnh và xét nghiệm

Nếu xquang ngực không chứng minh có khí tự do hoặc tương đương nhưng nghi ngờ trên lâm sàng cao như đau bụng dữ dội khởi phát đột ngột với tăng cảm giác đau, đề kháng vùng thượng vị, cho chụp CT nhưng trước tiên cho làm amylase và ECG.

Khó thở mạn tính: thang điểm khó thở và nguyên nhân thường gặp

Khó thở mạn tính được định nghĩa khi tình trạng khó thở kéo dài hơn 2 tuần. Sử dụng thang điểm khó thở MRC (hội đồng nghiên cứu y tế - Medical Research Council) để đánh giá độ nặng của khó thở.