Buồn nôn và ói mửa: phân tích triệu chứng để chẩn đoán và điều trị

2022-12-10 11:01 AM

Buồn nôn là triệu chứng gặp phải trong nhiều rối loạn cũng gây nôn, nôn là một phản ứng nhằm bảo vệ khỏi việc nuốt phải các chất có hại hoặc độc hại.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Buồn nôn là cảm giác khó chịu khó chịu ở bụng tạo ra cảm giác người ta có thể nôn mửa. Nôn là một phản ứng tự chủ dẫn đến việc tống xuất các chất chứa trong dạ dày một cách tích cực và mạnh mẽ. Buồn nôn có thể có hoặc không kèm theo nôn mửa tích cực.

Nguyên nhân

Buồn nôn là một triệu chứng chủ quan gặp phải trong nhiều rối loạn cũng gây nôn. Nôn mửa là một phản ứng tự chủ nhằm bảo vệ con người khỏi việc nuốt phải các chất có hại hoặc độc hại. Một số bất thường về thần kinh có thể kích hoạt hệ thống tự chủ và dẫn đến nôn mửa.

Buồn nôn và nôn cấp tính là những triệu chứng phổ biến và thường thấy ở bệnh nhân ngoại trú, nội trú và cấp cứu. Buồn nôn và nôn mãn tính ít phổ biến hơn nhưng có thể dẫn đến bệnh tật nghiêm trọng.

Đánh giá đặc điểm

Hỏi bệnh sử kỹ lưỡng nên thảo luận về thời gian và tần suất nôn mửa, các triệu chứng của các thành viên khác trong gia đình, tiếp xúc với các chất độc hại và mối quan hệ của buồn nôn và nôn với các bữa ăn hoặc loại thực phẩm.

Đánh giá toàn diện về hệ thống nên giải quyết cụ thể tiền sử sốt, đặc điểm của đau bụng, các triệu chứng thần kinh và các dấu hiệu và triệu chứng mất nước.

Khám bụng toàn diện trước tiên nên cố gắng loại trừ các vấn đề nghiêm trọng hoặc đe dọa tính mạng cấp tính như tắc ruột, viêm tụy và nhồi máu cơ tim cấp. Khám thần kinh có thể giúp xác định nôn do bất thường hệ thần kinh trung ương hoặc vấn đề tiền đình. Khám cũng nên đánh giá các biến chứng do nôn kéo dài, bao gồm mất nước và rối loạn điện giải.

Việc đánh giá buồn nôn và nôn nên được định hướng theo mức độ nghiêm trọng, khởi phát và mô tả các triệu chứng cũng như bất kỳ phát hiện bất thường nào khi khám thực thể. X quang bụng nằm và thẳng đứng hoặc CT bụng rất hữu ích trong việc đánh giá buồn nôn hoặc nôn cấp tính và nghiêm trọng. Các nghiên cứu tiếp theo như nghiên cứu về barium, loạt GI trên, CT/MRI nội sọ và siêu âm bụng có thể được đảm bảo dựa trên chẩn đoán phân biệt. Các xét nghiệm bao gồm sinh hóa máu, xét nghiệm mang thai, phân tích nước tiểu, xét nghiệm chức năng gan, lipase và sàng lọc độc tính nên được chỉ định dựa trên đánh giá lâm sàng và nên được sử dụng để đánh giá nguyên nhân cơ bản và các biến chứng tiếp theo do buồn nôn và nôn.

Chẩn đoán buồn nôn và nôn thường có thể được thực hiện dựa trên tiền sử lâm sàng và khám thực thể mà không cần đánh giá thêm

Các triệu chứng mãn tính hoặc nghiêm trọng có thể khó chẩn đoán hơn và có thể yêu cầu xét nghiệm chẩn đoán và xét nghiệm rộng rãi hơn.

Nhiều bệnh nhân bị buồn nôn và/hoặc nôn đơn độc hoặc tự giới hạn sẽ không tìm kiếm sự điều trị; tuy nhiên, các triệu chứng của họ có thể dẫn đến những hạn chế chức năng tạm thời và bỏ lỡ công việc hoặc học tập. Bệnh nhân bị buồn nôn và nôn kéo dài hoặc nghiêm trọng có thể bị sụt cân đáng kể, hạ kali máu, rối loạn điện giải, mất nước, nhiễm kiềm chuyển hóa, sâu răng và bất thường thực quản, đồng thời có thể bị cô lập với xã hội và bỏ lỡ công việc hoặc học tập.

Bài viết cùng chuyên mục

Ngứa da: phân tích triệu chứng

Nhiều bệnh ngoài da có biểu hiện ngứa cục bộ hoặc toàn thân, bao gồm viêm da tiếp xúc, viêm da dạng herpes, viêm da dị ứng, bệnh móng chân, pemphigoid bọng nước, nấm mycosis và bệnh vẩy nến.

Hỏi bệnh và thăm khám bệnh nhân béo phì

Thừa cân hoặc béo phì làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh và tử vong do tăng huyết áp, đái tháo đường týp 2, rối loạn lipid máu, bệnh động mạch vành, đột quỵ, sỏi mật, viêm xương khớp, các vấn đề về hô hấp.

Thiếu máu trong bệnh mạn tính

Tình trạng giảm erythropoietin ít khi là nguyên nhân quan trọng gây sản xuất hồng cầu dưới mức từ trong suy thận, khi đó erythropoietin giảm là một quy luật.

Mệt mỏi: đánh giá bổ sung thiếu máu

Đánh giá lại các triệu chứng và công thức máu toàn bộ sau khi bổ sung sắt và điều trị nguyên nhân nền. Chuyển bệnh nhân với giảm thể tích trung bình của hồng cầu và dự trữ sắt bình thường đến chuyên gia huyết học để đánh giá cho chẩn đoán thay thế.

Khó nuốt thực quản (rối loạn vận động): các nguyên nhân thường gặp

Co thắt thực quản gây khó nuốt khởi phát chậm (thường là hàng năm), xuất hiện với thức ăn lỏng và rắn, và có thể bắt đầu không liên tục. Khó chịu sau xương ức và tiếng ọc ạch là thường thấy.

Rối loạn thăng bằng: các nguyên nhân cảm giác mất thăng bằng

Sự cân bằng đòi hỏi tín hiệu vào từ nhiều bộ phận cảm thụ cảm giác (thị giác, tiền đình, xúc giác, cảm giác bản thể). Giảm chức năng nhi ều hơn một trong các bộ phận này, dù rất nhỏ cũng có thể gây mất thăng bằng.

Phân tích triệu chứng đau đầu để chẩn đoán và điều trị

Đau đầu thường được phân loại thành các loại nguyên phát và thứ phát với hệ thống phân loại quốc tế về rối loạn đau đầu, phiên bản thứ hai.

Vàng da: phân tích triệu chứng

Bilirubin được hình thành chủ yếu thông qua sự phân hủy trao đổi chất của các vòng heme, chủ yếu là từ quá trình dị hóa của các tế bào hồng cầu.

Đau nhức đầu cấp tính

Bất kể nguyên nhân, đau đầu hiện đang cho là xảy ra như là kết quả của việc phát hành neuropeptides từ dây thần kinh sinh ba là trong các màng mềm và màng cứng mạch máu, dẫn đến viêm thần kinh.

Suy dinh dưỡng và yếu đuối ở người cao tuổi

Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và X quang hữu ích cho các bệnh nhân có giảm cân bao gồm máu toàn phần, chất huyết thanh bao gồm glucose, TSH, creatinine, canxi

Các xét nghiệm ghi hình và sinh thiết thận

Khi kích thước thận có chiều dài lớn hơn 9 cm thì chỉ ra bệnh thận không hồi phục, Trong bệnh thận một bên có thể có sự chênh lệch kích thước thận đến 1,5 cm

Xuất huyết và ban xuất huyết: phân tích triệu chứng

Trình tự thời gian và tiền sử ban xuất huyết cũng như bất kỳ dấu hiệu chảy máu bất thường nào đều quan trọng, bởi vì nguyên nhân của ban xuất huyết có thể là bẩm sinh hoặc mắc phải.

Chẩn đoán bệnh lý: tổng hợp các bước của quá trình

Phương pháp chính xác để đạt được chẩn đoán có thể sẽ có phần khó hiểu cho những người mới bắt đầu thực hành lâm sàng. Những người chẩn đoán giỏi lúc nào cũng sử dụng một vài kỹ năng bổ trợ mà đã thu lượm được qua hàng năm hoặc hàng chục năm kinh nghiệm.

Nôn ra máu: đánh giá nguyên nhân xuất huyết tiêu hóa trên

Với phần lớn các trường hợp chảy máu ở đường tiêu hóa trên, cấp cứu cứu sống bệnh nhân song song với lượng giá tình trạng bệnh là ưu tiên hàng đầu. Sau đó vấn đề chẩn đoán mới được đặt ra.

Khai thác tiền sử: hướng dẫn khám bệnh

Những thông tin chi tiết về tiền sử sử dụng thuốc thường được cung cấp tốt hơn bởi lưu trữ của bác sĩ gia đình và những ghi chú ca bệnh hơn là chỉ hỏi một cách đơn giản bệnh nhân, đặc biệt lưu tâm đến các kết quả xét nghiệm trước đây.

Giao hợp đau: phân tích triệu chứng

Giao hợp đau, thuật ngữ này thường được sử dụng liên quan đến rối loạn chức năng tình dục nữ, một tỷ lệ nhỏ nam giới cũng bị chứng đau khi giao hợp.

Đau bụng mạn tính (từng giai đoạn): đặc điểm từng bệnh lý cụ thể

Đau bụng mạn tính là đau tồn tại trong hơn sáu tháng và xảy ra không có bằng chứng của một rối loạn về thể chất cụ thể. Nó cũng không liên quan đến các chức năng của cơ thể (chẳng hạn như kinh nguyệt, nhu động ruột hoặc ăn uống), thuốc hoặc độc tố.

Các biểu hiện thường gặp trong bệnh nội tiết

Gen gây béo sản xuất ra leptin, một cytokin do các tế bào mỡ tiết ra nhằm đối phó với sự cất giữ chất mỡ. Khi béo lên, leptin sẽ tác động đến vùng dưới đồi

Đau thắt lưng: phân tích triệu chứng

Nguyên nhân của cơn đau là không đặc hiệu ở phần lớn những người bị đau thắt lưng cấp tính; vấn đề nghiêm trọng là rất hiếm, thường tự giới hạn, nhưng chẩn đoán phải loại trừ các nguyên nhân hiếm gặp.

Nguy cơ tự tử: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Tự tử thường được coi là một quyết định đạo đức mâu thuẫn với nhiều giá trị tôn giáo và xã hội, đối với nhiều cá nhân cố gắng hoặc tự tử, chất lượng cuộc sống đã trở nên cạn kiệt đến mức không còn lựa chọn nào khác.

Đau ngực từng cơn: đặc điểm đau do tim và các nguyên nhân khác

Đau ngực do tim thường được mô tả điển hình là cảm giác bị siết chặt, đè nặng nhưng nhiều trường hợp khác có thể mô tả là bỏng rát. Nhiều bệnh nhân không cảm thấy đau mà chỉ là cảm giác khó chịu nếu chỉ hỏi về đau, có thể bỏ sót chẩn đoán.

Hồng ban đa dạng: phân tích triệu chứng

Hồng ban đa dạng thường bao gồm các hội chứng hồng ban đa dạng nhỏ (EM), hồng ban đa dạng lớn (EMM), hội chứng Stevens-Johnson (SJS) và hoại tử biểu bì nhiễm độc (TEN).

Phosphatase kiềm tăng cao: phân tích triệu chứng

ALP huyết thanh chỉ nên được chỉ định nếu nghi ngờ có bệnh về xương hoặc gan. Kết quả ALP nên được so sánh với phạm vi bình thường phù hợp trên cơ sở tuổi tác và tiền sử lâm sàng.

Khó thở: phân tích triệu chứng

Khó thở có thể là biểu hiện nhiều tình trạng, nhưng đại đa số đều có một trong năm tình trạng mãn tính, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh phổi kẽ, rối loạn chức năng cơ tim, béo phì và suy nhược cơ thể.

U sắc tố (melanoma) ác tính

Trong khi bề mặt khối u ác tính lan truyền phần lớn là một bệnh của người da trắng, người thuộc các chủng tộc khác vẫn có nguy cơ này và các loại khác của các khối u ác tính.