Vô kinh: phân tích triệu chứng

2023-03-29 03:17 PM

Vô kinh là một thuật ngữ lâm sàng dùng để mô tả tình trạng không có kinh nguyệt ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Nó có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Vô kinh là một thuật ngữ lâm sàng dùng để mô tả tình trạng không có kinh nguyệt ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Nó có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn.

Vô kinh thường được chia thành dạng nguyên phát và dạng thứ phát.

Vô kinh nguyên phát

Nó được định nghĩa là không có kinh nguyệt ở tuổi 15 hoặc 16 nếu có sự phát triển bình thường và có các đặc điểm sinh dục phụ và ở tuổi 13 nếu không có các đặc điểm sinh dục phụ. Nếu đau vùng chậu theo chu kỳ đều đặn mà không chảy máu, đánh giá cụ thể về tắc nghẽn dòng chảy ra có thể được xem xét ở tuổi 13 hoặc trẻ hơn.

Vô kinh thứ phát

Nó được định nghĩa là không có kinh nguyệt trong hơn ba chu kỳ ở những phụ nữ có chu kỳ khá đều đặn trong quá khứ hoặc 6 tháng ở những phụ nữ trước đây đã có kinh nguyệt.

Nguyên nhân của vô kinh nguyên phát và thứ phát có thể được chia thành bốn loại:

Vùng dưới đồi/tuyến yên (25%). Buồng trứng không đáp ứng với kích thích vùng dưới đồi-tuyến yên. Điều này có thể là do thiếu hụt hormone giải phóng gonadotropin (GnRH) bẩm sinh (khi kết hợp với chứng mất khứu giác là hội chứng Kallmann), vô kinh vùng dưới đồi chức năng (bài tiết GnRH vùng dưới đồi bất thường), bệnh tuyến yên (chẳng hạn như bệnh thâm nhiễm và khối u), hoặc tăng prolacten máu.

Buồng trứng (50%). Đó là suy buồng trứng nguyên phát do rối loạn sinh dục (hội chứng Turner), hội chứng nữ hóa tinh hoàn, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), viêm buồng trứng tự miễn và hóa trị hoặc xạ trị.

Bất thường đường ra (20%). Müllerian agenesis (không có tử cung, ống dẫn trứng hoặc tử cung) và màng trinh không có lỗ.

Các nguyên nhân hiếm gặp khác (5%). Bất thường thụ thể và thiếu hụt enzyme như hội chứng không nhạy cảm hoàn toàn với androgen và thiếu hụt 5α-reductase.

Nguyên nhân vô kinh thứ phát:

Nguyên nhân phổ biến nhất của vô kinh thứ phát là mang thai. Các nguyên nhân khác theo thứ tự tần suất giảm dần là do buồng trứng (40%), vùng dưới đồi (35%), tuyến yên (19%), tử cung/đường ra (9%) và các nguyên nhân khác (1%).

Vùng dưới đồi. Vô kinh vùng dưới đồi chức năng (giảm bài tiết GnRH không rõ nguyên nhân; các yếu tố nguy cơ bao gồm thiếu hụt dinh dưỡng do giảm cân và tập thể dục), các bệnh thâm nhiễm (ung thư hạch và bệnh sacoit), hoặc các bệnh toàn thân.

Tuyến yên. Các khối u (u tiết prolactin, u tiết hormone vỏ thượng thận và u tuyến), bệnh to cực, hội chứng Sheehan, chiếu xạ vùng đầu, các bệnh thâm nhiễm như bệnh hemochromatosis và tăng prolactin máu.

Buồng trứng. Suy buồng trứng nguyên phát hoặc suy buồng trứng sớm (suy giảm tế bào trứng trước 40 tuổi) và PCOS.

Tắc nghẽn tử cung/đường ra. hội chứng Asherman.

Những người khác bao gồm rối loạn chức năng tuyến giáp.

Đánh giá đặc điểm

Tiền sử bệnh nên bao gồm tiền sử kinh nguyệt và tiền sử sản khoa chi tiết, tiền sử bệnh án và phẫu thuật, tiền sử xã hội, thuốc men và các yếu tố nguy cơ gây vô kinh. Tiền sử kinh nguyệt và sản khoa nên bao gồm ngày của kỳ kinh cuối cùng nếu biết, tần suất và thời gian có kinh, sử dụng biện pháp tránh thai, số lần mang thai, số lần sinh, sảy thai và phá thai tự chọn. Các triệu chứng khác bao gồm không dung nạp lạnh hoặc nóng, thay đổi giọng nói, tóc quá nhiều, giảm hoặc tăng cân, cường độ tập thể dục, nhức đầu, khiếm khuyết thị trường, giao hợp đau và các dấu hiệu thiếu hụt estrogen (bốc hỏa, khô âm đạo và ngủ không ngon giấc).

Cần phải khám sức khỏe toàn diện, bao gồm chiều cao, cân nặng và chỉ số BMI, và khám vùng chậu hoàn chỉnh. Đánh giá tâm trạng, tình trạng dinh dưỡng và khoang miệng (khám răng để phát hiện chứng cuồng ăn) cũng rất quan trọng.

Mụn trứng cá, rậm lông, bệnh gai đen, bướu trâu, sự hiện diện và phân bố của lông mu/nách, dễ bị bầm tím, bướu cổ, cổ có màng và tiết sữa là những đặc điểm có thể giúp chẩn đoán.

Vô kinh kèm theo rậm lông có thể gợi ý PCOS hoặc khối u tiết androgen của buồng trứng hoặc tuyến thượng thận.

Chẩn đoán

Bước đầu tiên trong chẩn đoán là loại trừ khả năng mang thai bằng cách thực hiện xét nghiệm gonadotropin màng đệm β-người trong huyết thanh hoặc nước tiểu. Các xét nghiệm khác trong phòng thí nghiệm bao gồm hormone kích thích tuyến giáp, prolactin huyết thanh, hormone kích thích nang trứng (FSH) (mức cao cho thấy suy buồng trứng), estradiol (mức thấp với FSH thấp cho thấy suy sinh dục vùng dưới đồi), và tổng testosterone và dehydroepiandrosterone-sulfate (mức cao có thể chỉ ra khối u tiết androgen).

Xét nghiệm với progesterone: Medroxyprogesterone acetate 10 mg/ngày trong 10 ngày được đưa ra. Chảy máu rút cho thấy mức độ estrogen đầy đủ để tăng sinh nội mạc tử cung, ngoài việc không có bất thường đường dẫn lưu.

Nếu xét nghiệm progesterone thất bại, nội mạc tử cung có thể được mồi bằng estrogen không liên hợp đường uống 0,625 mg/ngày trong 35 ngày và bổ sung progestin (medroxyprogesterone axetat 10 mg/ngày) từ ngày 26 đến ngày 35. Không có chảy máu là một dấu hiệu rõ ràng của hội chứng Asherman. Có thể cần phải chụp thêm hình ảnh bao gồm hysterosalpingogram và soi buồng tử cung để phân giải chất kết dính.

Các xét nghiệm khác có thể được xem xét, nếu được chỉ định, là xét nghiệm di truyền cho karyotyping để kiểm tra các bất thường về nhiễm sắc thể, chẳng hạn như hội chứng Turner và quét mật độ xương cho bệnh nhân có nguy cơ mắc bệnh loãng xương.

Bài viết cùng chuyên mục

Các nguyên nhân thần kinh của ngất

Các bệnh rễ và dây thần kinh khác có hạ huyết áp tư thế gồm hội chứng Guillain Barre, thoái hóa dạng bột tiên phát, bệnh dây thần kinh do porphyrin niệu cấp, và trong ung thư biểu mô.

Sốt: đánh giá chuyên sâu ở bệnh nhân sốt dai dẳng không rõ nguyên nhân

Nếu nguyên nhân gây sốt vẫn không rõ ràng, tiếp tục làm các xét nghiệm chuyên sâu với chụp bạch cầu gắn nhãn, xạ hình xương, siêu âm Doppler và/hoặc sinh thiết gan, và cân nhắc các chẩn đoán loại trừ, ví dụ bệnh Behget's, sốt địa Trung Hải, sốt giả tạo.

Khàn tiếng: phân tích triệu chứng

Hầu hết các trường hợp khàn tiếng đều tự cải thiện, cần phải xem xét các nguyên nhân bệnh lý quan trọng, đặc biệt là trong những trường hợp kéo dài hơn một vài tuần.

Phòng chống loãng xương

Nguy cơ của loãng xương là gãy xương khoảng 5o phần trăm đối với phụ nữ và 30 phần trăm đối với nam giới, Loãng xương gãy xương có thể gây đau đáng kể và tàn tật

Vàng da: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng

Vàng da xảy ra khi có sự rối loạn vận chuyển bilirubin qua tế bào gan có thể tắc nghẽn của ống dẫn mật do viêm hoặc phù nề. Điển hình là sự tăng không tỉ lệ giữa ALT và AST liên quan với ALP và GGT.

Đánh giá tình trạng dinh dưỡng qua tiền sử bệnh lý

Sau khi yêu cầu bệnh nhân mô tả các triệu chứng hoặc vấn đề y tế khiến họ phải tìm kiếm sự chăm sóc y tế, hãy bắt đầu khám phá mối quan hệ giữa chế độ ăn uống và bệnh có thể tồn tại.

Trầm cảm ở người cao tuổi

Nói chung, fluoxetine được tránh vì thời gian hoạt động dài của nó và thuốc chống trầm cảm ba vòng cũng được tránh vì tác dụng phụ kháng cholinergic cao

Khám lão khoa: tiếp cận bệnh nhân già yếu suy kiệt

Thách thức trong việc đánh giá lão khoa cấp tính thường phức tạp do các quan niệm sai lầm mà quá trình luôn có sự khó chịu và mệt mỏi trong đó.

Các xét nghiệm ghi hình và sinh thiết thận

Khi kích thước thận có chiều dài lớn hơn 9 cm thì chỉ ra bệnh thận không hồi phục, Trong bệnh thận một bên có thể có sự chênh lệch kích thước thận đến 1,5 cm

Khó thở: phân tích triệu chứng

Khó thở có thể là biểu hiện nhiều tình trạng, nhưng đại đa số đều có một trong năm tình trạng mãn tính, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh phổi kẽ, rối loạn chức năng cơ tim, béo phì và suy nhược cơ thể.

Sốt: đánh giá dấu hiệu triệu chứng và các yếu tố nguy cơ

Mở rộng tầm soát nhiễm trùng ở các bệnh nhân đặc biệt. Các chủng tác nhân hiện hành thường gặp như viêm phổi có thể khác nhau tùy theo dịch tễ từng vùng, do đó hội chấn với chuyên gia truyền nhiễm ngay ở giai đoạn ban đầu.

Đánh giá bệnh nhân: hướng dẫn thực hành

Những bệnh nhân bị bệnh cấp tính đòi hỏi cần được lượng giá một cách nhanh chóng theo các bước ABCDE với những trường hợp đe dọa tính mạng hoặc có sự xáo trộn lớn về sinh lý.

Chảy máu cam: phân tích triệu chứng

Chảy máu cam là kết quả của sự tương tác của các yếu tố gây tổn thương lớp niêm mạc và thành mạch, một số là cục bộ, một số là hệ thống và một số là sự kết hợp của cả hai.

Lú lẫn: mê sảng và mất trí

Chẩn đoán phân biệt mê sảng thường rộng và gặp trong bệnh nhân có não dễ bị tổn thương, bao gồm hầu hết các bệnh lý cơ thể cấp tính, sang chấn tinh thần hay các chấn thương do môi trường bên ngoài gây ra.

Viêm da dị ứng (Eczema)

Sần sùi, mảng màu đỏ thường là không dày và phân định ranh giới riêng biệt của bệnh vẩy nến ảnh hưởng đến khuôn mặt, cổ và thân trên

Khó thở cấp: đánh giá lâm sàng và chỉ định can thiệp

Đánh giá hô hấp gắng sức bởi quan sát lặp lại các yếu tố lâm sàng tần số, biên độ và dạng hô hấp; tìm kiếm dấu hiệu sử dụng cơ hô hấp phụ và những đặc điểm của suy kiệt hô hấp.

Dị cảm và loạn cảm: phân tích triệu chứng

Dị cảm và rối loạn cảm giác là do rối loạn chức năng của hệ thống thần kinh có thể xảy ra ở bất cứ đâu dọc theo con đường cảm giác giữa vỏ não và thụ thể cảm giác.

Khối u vú: đặc điểm khi thăm khám lâm sàng

Đối với bất kỳ bệnh nhân sau mãn kinh có tổn thương dạng nốt khu trú cần chuyển bệnh nhân làm bộ 3 đánh giá ngay. Đối với bệnh nhân tiền mãn kinh, thăm khám lại sau kỳ kinh tiếp theo và chuyển làm 3 đánh giá nếu vẫn còn những tổn thương dạng nốt khu trú đó.