Vô kinh: phân tích triệu chứng

2023-03-29 03:17 PM

Vô kinh là một thuật ngữ lâm sàng dùng để mô tả tình trạng không có kinh nguyệt ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Nó có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Vô kinh là một thuật ngữ lâm sàng dùng để mô tả tình trạng không có kinh nguyệt ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Nó có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn.

Vô kinh thường được chia thành dạng nguyên phát và dạng thứ phát.

Vô kinh nguyên phát

Nó được định nghĩa là không có kinh nguyệt ở tuổi 15 hoặc 16 nếu có sự phát triển bình thường và có các đặc điểm sinh dục phụ và ở tuổi 13 nếu không có các đặc điểm sinh dục phụ. Nếu đau vùng chậu theo chu kỳ đều đặn mà không chảy máu, đánh giá cụ thể về tắc nghẽn dòng chảy ra có thể được xem xét ở tuổi 13 hoặc trẻ hơn.

Vô kinh thứ phát

Nó được định nghĩa là không có kinh nguyệt trong hơn ba chu kỳ ở những phụ nữ có chu kỳ khá đều đặn trong quá khứ hoặc 6 tháng ở những phụ nữ trước đây đã có kinh nguyệt.

Nguyên nhân của vô kinh nguyên phát và thứ phát có thể được chia thành bốn loại:

Vùng dưới đồi/tuyến yên (25%). Buồng trứng không đáp ứng với kích thích vùng dưới đồi-tuyến yên. Điều này có thể là do thiếu hụt hormone giải phóng gonadotropin (GnRH) bẩm sinh (khi kết hợp với chứng mất khứu giác là hội chứng Kallmann), vô kinh vùng dưới đồi chức năng (bài tiết GnRH vùng dưới đồi bất thường), bệnh tuyến yên (chẳng hạn như bệnh thâm nhiễm và khối u), hoặc tăng prolacten máu.

Buồng trứng (50%). Đó là suy buồng trứng nguyên phát do rối loạn sinh dục (hội chứng Turner), hội chứng nữ hóa tinh hoàn, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), viêm buồng trứng tự miễn và hóa trị hoặc xạ trị.

Bất thường đường ra (20%). Müllerian agenesis (không có tử cung, ống dẫn trứng hoặc tử cung) và màng trinh không có lỗ.

Các nguyên nhân hiếm gặp khác (5%). Bất thường thụ thể và thiếu hụt enzyme như hội chứng không nhạy cảm hoàn toàn với androgen và thiếu hụt 5α-reductase.

Nguyên nhân vô kinh thứ phát:

Nguyên nhân phổ biến nhất của vô kinh thứ phát là mang thai. Các nguyên nhân khác theo thứ tự tần suất giảm dần là do buồng trứng (40%), vùng dưới đồi (35%), tuyến yên (19%), tử cung/đường ra (9%) và các nguyên nhân khác (1%).

Vùng dưới đồi. Vô kinh vùng dưới đồi chức năng (giảm bài tiết GnRH không rõ nguyên nhân; các yếu tố nguy cơ bao gồm thiếu hụt dinh dưỡng do giảm cân và tập thể dục), các bệnh thâm nhiễm (ung thư hạch và bệnh sacoit), hoặc các bệnh toàn thân.

Tuyến yên. Các khối u (u tiết prolactin, u tiết hormone vỏ thượng thận và u tuyến), bệnh to cực, hội chứng Sheehan, chiếu xạ vùng đầu, các bệnh thâm nhiễm như bệnh hemochromatosis và tăng prolactin máu.

Buồng trứng. Suy buồng trứng nguyên phát hoặc suy buồng trứng sớm (suy giảm tế bào trứng trước 40 tuổi) và PCOS.

Tắc nghẽn tử cung/đường ra. hội chứng Asherman.

Những người khác bao gồm rối loạn chức năng tuyến giáp.

Đánh giá đặc điểm

Tiền sử bệnh nên bao gồm tiền sử kinh nguyệt và tiền sử sản khoa chi tiết, tiền sử bệnh án và phẫu thuật, tiền sử xã hội, thuốc men và các yếu tố nguy cơ gây vô kinh. Tiền sử kinh nguyệt và sản khoa nên bao gồm ngày của kỳ kinh cuối cùng nếu biết, tần suất và thời gian có kinh, sử dụng biện pháp tránh thai, số lần mang thai, số lần sinh, sảy thai và phá thai tự chọn. Các triệu chứng khác bao gồm không dung nạp lạnh hoặc nóng, thay đổi giọng nói, tóc quá nhiều, giảm hoặc tăng cân, cường độ tập thể dục, nhức đầu, khiếm khuyết thị trường, giao hợp đau và các dấu hiệu thiếu hụt estrogen (bốc hỏa, khô âm đạo và ngủ không ngon giấc).

Cần phải khám sức khỏe toàn diện, bao gồm chiều cao, cân nặng và chỉ số BMI, và khám vùng chậu hoàn chỉnh. Đánh giá tâm trạng, tình trạng dinh dưỡng và khoang miệng (khám răng để phát hiện chứng cuồng ăn) cũng rất quan trọng.

Mụn trứng cá, rậm lông, bệnh gai đen, bướu trâu, sự hiện diện và phân bố của lông mu/nách, dễ bị bầm tím, bướu cổ, cổ có màng và tiết sữa là những đặc điểm có thể giúp chẩn đoán.

Vô kinh kèm theo rậm lông có thể gợi ý PCOS hoặc khối u tiết androgen của buồng trứng hoặc tuyến thượng thận.

Chẩn đoán

Bước đầu tiên trong chẩn đoán là loại trừ khả năng mang thai bằng cách thực hiện xét nghiệm gonadotropin màng đệm β-người trong huyết thanh hoặc nước tiểu. Các xét nghiệm khác trong phòng thí nghiệm bao gồm hormone kích thích tuyến giáp, prolactin huyết thanh, hormone kích thích nang trứng (FSH) (mức cao cho thấy suy buồng trứng), estradiol (mức thấp với FSH thấp cho thấy suy sinh dục vùng dưới đồi), và tổng testosterone và dehydroepiandrosterone-sulfate (mức cao có thể chỉ ra khối u tiết androgen).

Xét nghiệm với progesterone: Medroxyprogesterone acetate 10 mg/ngày trong 10 ngày được đưa ra. Chảy máu rút cho thấy mức độ estrogen đầy đủ để tăng sinh nội mạc tử cung, ngoài việc không có bất thường đường dẫn lưu.

Nếu xét nghiệm progesterone thất bại, nội mạc tử cung có thể được mồi bằng estrogen không liên hợp đường uống 0,625 mg/ngày trong 35 ngày và bổ sung progestin (medroxyprogesterone axetat 10 mg/ngày) từ ngày 26 đến ngày 35. Không có chảy máu là một dấu hiệu rõ ràng của hội chứng Asherman. Có thể cần phải chụp thêm hình ảnh bao gồm hysterosalpingogram và soi buồng tử cung để phân giải chất kết dính.

Các xét nghiệm khác có thể được xem xét, nếu được chỉ định, là xét nghiệm di truyền cho karyotyping để kiểm tra các bất thường về nhiễm sắc thể, chẳng hạn như hội chứng Turner và quét mật độ xương cho bệnh nhân có nguy cơ mắc bệnh loãng xương.

Bài viết cùng chuyên mục

Sốt: đánh giá dấu hiệu triệu chứng và các yếu tố nguy cơ

Mở rộng tầm soát nhiễm trùng ở các bệnh nhân đặc biệt. Các chủng tác nhân hiện hành thường gặp như viêm phổi có thể khác nhau tùy theo dịch tễ từng vùng, do đó hội chấn với chuyên gia truyền nhiễm ngay ở giai đoạn ban đầu.

Giảm tiểu cầu: phân tích triệu chứng

Giảm tiểu cầu xảy ra thông qua một hoặc nhiều cơ chế sau: giảm sản xuất tiểu cầu bởi tủy xương, tăng phá hủy tiểu cầu, kẹt lách, hiệu ứng pha loãng và lỗi xét nghiệm.

Tiểu đêm: phân tích triệu chứng

. Sinh lý bệnh cơ bản có thể phụ thuộc vào một số vấn đề hoàn toàn là cơ học và đối với những vấn đề khác có thể liên quan đến các cơ chế nội tiết tố thần kinh phức tạp.

Mê sảng: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Cơ chế sinh học thần kinh của mê sảng chưa được hiểu rõ, nhưng một giả thuyết bao gồm mối quan hệ với hoạt động giảm acetycholine.

Đau thắt ngực: các bước đánh giá thêm nếu nghi ngờ

Mức độ đau thắt ngực không dựa trên mức đau mà dựa trên tần số triệu chứng, giới hạn khả năng gắng sức hoạt động chức năng. Bởi vì những thông tin này sẽ hướng dẫn điều trị và theo dõi đáp ứng, đánh giá triệu chứng chính xác.

Đau đầu gối: phân tích triệu chứng

Đau đầu gối có nhiều nguyên nhân như chấn thương cấp tính, lạm dụng, viêm hoặc thoái hóa khớp, nhiễm trùng và các vấn đề khác. Đau quy chiếu từ hông hoặc lưng dưới cũng có thể dẫn đến đau đầu gối.

Triệu chứng và dấu hiệu bệnh tim

Các triệu chứng khó thở, đau ngực, hồi hộp, choáng và ngất, phù, các dấu hiệu tím, xanh tái, khó thở nhanh, ran hai đáy phổi, mạch đập vùng trước tim.

Phòng chống thừa cân béo phì

Béo phì rõ ràng liên quan đến đái tháo đường type 2, cao huyết áp, tăng lipid máu, ung thư, viêm xương khớp, bệnh tim mạch, ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn và hen suyễn

Đánh trống ngực: đánh giá bệnh cảnh khi thăm khám

Nhiều bệnh nhân với đánh trống ngực mô tả nhịp tim mạnh và rõ hơn là nhanh, chậm hay bất thường. Điều này phản ánh tình trạng tăng thể tích tống máu như hở chủ, thiếu máu, dãn mạch, hoặc chỉ là chú ý đến nhịp tim.

Ngã và rối loạn dáng đi ở người cao tuổi

Những thay đổi này, người lớn tuổi dễ mắc ngã khi bị thách thức bởi một sự vi phạm bổ sung cho bất kỳ hệ thống này

Chảy máu sau mãn kinh: phân tích triệu chứng

Chảy máu âm đạo bất thường là một vấn đề ngoại trú phổ biến, xảy ra ở 10% phụ nữ trên 55 tuổi và chiếm 70% số lần khám phụ khoa trong những năm tiền mãn kinh và sau mãn kinh.

Đau đầu: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng

Loại trừ xuất huyết dưới nhện ở bất kỳ bệnh nhân nào có đau đầu dữ dội lần đầu tiên hay là đau đầu nặng nhất họ từng trải qua mà đạt đỉnh trong 5 phút từ lúc khới phát và dai dẳng hơn 1 giờ.

Tiểu máu: phân tích triệu chứng

Tiểu máu đại thể với sự đổi màu đỏ rõ ràng, lớn hơn 50 tế bào hồng cầu/trường năng lượng cao hoặc tiểu máu vi thể được phát hiện bằng que nhúng sau đó kiểm tra bằng kính hiển vi.

Đau bìu: phân tích triệu chứng

Hầu hết các nguyên nhân phổ biến của đau bìu là do các tình trạng lành tính như viêm mào tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh, tràn dịch tinh mạc, tinh trùng, viêm nút quanh động mạch và u nang mào tinh hoàn hoặc tinh hoàn.

Chóng mặt và choáng váng: phân tích các đặc điểm lâm sàng

Muốn xỉu ở bệnh nhân miêu tả cảm giác váng đầu như thể là tôi sắp xỉu mất hoặc cảm giác tương tự cảm giác sau khi đứng dậy nhanh đột ngột. Nếu có bất kỳ cơn nào kèm theo tối sầm thì đánh giá thêm mất ý thức thoáng qua.

Yếu chi trong đột quỵ: đánh giá dấu hiệu lâm sàng và cận lâm sàng

Chụp hình ảnh thần kinh để phân biệt đột quỵ xuất huyết não với đột quỵ nhồi máu não và để loại trừ các bệnh lý không đột quỵ, ví dụ tổn thương choán chỗ.

Lập luận chẩn đoán từ nhiều dấu hiệu và triệu chứng không độc lập

Trong thực tế, nhiều dấu hiệu, triệu chứng và kết quả xét nghiệm thường không độc lập, bởi vì sự hiện diện của một phát hiện làm tăng xác suất xuất hiện của một phát hiện khác.

Điện tâm đồ trong nhồi máu phổi

Những bất thường đặc hiệu gợi ý nhồi máu phổi bao gồm trục lệch phải mới xuất hiện, dạng R ở V1, sóng T đảo ngược ở V1=V3 hoặc block nhánh phải.

Thiếu máu trong bệnh mạn tính

Tình trạng giảm erythropoietin ít khi là nguyên nhân quan trọng gây sản xuất hồng cầu dưới mức từ trong suy thận, khi đó erythropoietin giảm là một quy luật.

Tiếp cận bệnh nhân bị bệnh thận

Bệnh thận có thể là cấp hoặc mãn, suy thận cấp thì chức năng thận xáu đi từng giờ hoặc từng ngày làm ứ đọng sản phẩm chuyển hóa nitơ trong máu.

Sưng khớp: đánh giá các triệu chứng và nguyên nhân

Ở bệnh nhân trẻ tuổi không có tiền sử chấn thương, đã loại trừ được viêm khớp nhiễm khuẩn, sự xuất hiện của bất cứ triệu chứng nào sau đây là dấu hiệu gợi ý cao của viêm khớp phản ứng.

Sốt: đánh giá chuyên sâu ở bệnh nhân sốt dai dẳng không rõ nguyên nhân

Nếu nguyên nhân gây sốt vẫn không rõ ràng, tiếp tục làm các xét nghiệm chuyên sâu với chụp bạch cầu gắn nhãn, xạ hình xương, siêu âm Doppler và/hoặc sinh thiết gan, và cân nhắc các chẩn đoán loại trừ, ví dụ bệnh Behget's, sốt địa Trung Hải, sốt giả tạo.