- Trang chủ
- Thông tin
- Chẩn đoán và điều trị theo y học hiện đại
- Hỏi bệnh và thăm khám bệnh nhân béo phì
Hỏi bệnh và thăm khám bệnh nhân béo phì
Thừa cân hoặc béo phì làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh và tử vong do tăng huyết áp, đái tháo đường týp 2, rối loạn lipid máu, bệnh động mạch vành, đột quỵ, sỏi mật, viêm xương khớp, các vấn đề về hô hấp.
Biên tập viên: Trần Tiến Phong
Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương
Theo khảo sát 65,7% người trưởng thành, đại diện cho gần 100 triệu người, được phân loại là thừa cân hoặc béo phì (được định nghĩa là BMI từ 25 kg / m2 trở lên). Trong dân số nói chung, 35% được coi là thừa cân (BMI từ 25 đến 29,9), và 30,7% được coi là béo phì (BMI từ 30 trở lên). Do đó, béo phì đại diện cho vấn đề sức khỏe quan trọng nhất liên quan đến chế độ ăn uống mà các chuyên gia chăm sóc sức khỏe gặp phải.
Có một số yếu tố lối sống có thể dẫn đến béo phì. Khi lượng calo liên tục vượt quá yêu cầu sẽ dẫn đến tình trạng béo phì. Ngược lại cũng đúng như vậy. Ít hơn 1% của tất cả các trường hợp béo phì có liên quan đến nguyên nhân nội tiết thần kinh, và những tình trạng này hiếm khi gây ra béo phì lớn. Các hội chứng này bao gồm suy giáp, suy tuyến yên, thừa vỏ thượng thận, hội chứng buồng trứng đa nang và khối u vùng dưới đồi hoặc các tổn thương khác đối với phần này của não, cũng như một số tình trạng di truyền hiếm gặp. Hội chứng Prader-Willi là một hội chứng tăng vi sắc thể hiếm gặp liên quan đến chứng béo phì nặng ở trẻ em, chậm phát triển trí tuệ và không phát triển giới tính.
Khai thác tiền sử
Tiền sử tập trung vào béo phì nên bao gồm lịch sử theo thứ tự thời gian về cân nặng của bệnh nhân, xác định tuổi khi khởi phát, mô tả về tăng cân và các sự kiện kích động. Đối với phụ nữ, tăng cân thường xảy ra ở tuổi vị thành niên, mang thai, những năm nuôi con và mãn kinh. Đối với nhiều bệnh nhân, tăng cân xảy ra khi ngừng hút thuốc hoặc những thay đổi khác trong lối sống, chẳng hạn như thay đổi tình trạng hôn nhân, nghề nghiệp hoặc nhà ở. Tiền sử của bệnh nhân có thể gợi ý, như đã đề cập, một số nguyên nhân nội tiết gây tăng cân. Ngoại trừ hội chứng buồng trứng đa nang, những tình trạng này không phổ biến là nguyên nhân gây béo phì. Một số loại thuốc được biết là gây tăng cân như một tác dụng phụ ngoài ý muốn. Các nhóm thuốc phổ biến nhất là thuốc chống trầm cảm (thuốc ba vòng và mirtazapine), lithium, thuốc chống loạn thần (phenothiazines, butyrophenones, olanzapine, clozapine và risperidone), thuốc chống co giật (axit valproic, car-bamazepine), hormone steroid (dẫn xuất corticosteroid, megestrol acetate ), và thuốc chống đái đường (insulin, sulfonylureas, thiazolidinediones).
Khi lịch sử cân nặng của bệnh nhân được ghi lại, điều quan trọng là phải nhạy cảm. Nhiều bệnh nhân cảm thấy bị phân biệt đối xử vì béo phì hoặc cảm thấy xấu hổ và thất vọng về việc không thể kiểm soát cân nặng của mình.
Ngoài việc mô tả lịch sử theo thứ tự thời gian về cân nặng của bệnh nhân, điều quan trọng là phải đánh giá tác động của bệnh béo phì đối với bệnh nhân. Béo phì có thể ảnh hưởng đến hoạt động sức khỏe thể chất và tinh thần của bệnh nhân, cả hai đều là những khía cạnh quan trọng của chất lượng cuộc sống. Ảnh hưởng về thể chất của béo phì bao gồm khó khăn khi vận động, chẳng hạn như cúi người, quỳ gối và leo cầu thang; Các ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần có thể bao gồm lòng tự trọng thấp, hình ảnh cơ thể kém, xấu hổ và cô lập xã hội. Cũng nên xác định liệu bệnh nhân có tham gia bất kỳ chương trình quản lý cân nặng nào trước đây hay không và phản ứng với điều trị.
Khám lâm sàng
Theo hướng dẫn gần đây nhất, việc đánh giá tình trạng nguy cơ thừa cân và béo phì dựa trên chỉ số BMI, vòng eo của bệnh nhân và tình trạng bệnh đi kèm.
Thừa cân hoặc béo phì làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh và tử vong do tăng huyết áp, đái tháo đường týp 2, rối loạn lipid máu, bệnh động mạch vành, đột quỵ, sỏi mật, viêm xương khớp, các vấn đề về hô hấp (bao gồm cả chứng ngưng thở khi ngủ), một số bệnh ung thư và hội chứng chuyển hóa. một nhóm các yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch và tiểu đường. Các yếu tố đặc trưng của hội chứng này là béo bụng, nồng độ chất béo trung tính tăng cao, mức cholesterol lipoprotein mật độ cao thấp, huyết áp tăng và suy giảm đường huyết lúc đói. Mỡ thừa vùng bụng, một dấu hiệu của hội chứng chuyển hóa, có thể được định nghĩa lâm sàng khi chu vi vòng eo lớn hơn 40 inch (102 cm) ở nam giới và lớn hơn 35 inch (88 cm) ở phụ nữ. Để đo chu vi vòng eo, một dấu ngang được vẽ ngay trên đường viền bên trên cùng của mào chậu. Sau đó, một miếng vải hoặc băng kim loại được đặt trong một mặt phẳng nằm ngang xung quanh bụng ở mức của dấu. Phép đo được thực hiện ở mức hô hấp tối thiểu bình thường. Vòng eo tăng lên có thể cho thấy nguy cơ gia tăng ngay cả khi ở mức cân nặng hợp lý. Ngược lại, vòng eo ít hữu ích hơn như một dấu hiệu độc lập về nguy cơ y tế khi BMI lớn hơn 35.
Quy trình khám sức khỏe đối với bệnh nhân béo phì cũng giống như quy trình đối với những bệnh nhân trưởng thành khác, ngoại trừ các biện pháp cụ thể để xác định loại béo phì (chiều cao, cân nặng và vòng eo) và sử dụng máy đo huyết áp thích hợp. Vòng bít bàng quang không có chiều rộng thích hợp với chu vi cánh tay của bệnh nhân có thể gây ra sai số hệ thống trong việc đo huyết áp; nếu bàng quang quá hẹp, áp lực sẽ bị đánh giá quá cao và dẫn đến chẩn đoán sai là tăng huyết áp. Lỗi thường gặp nhất khi đo huyết áp là "còng sai", trong đó còng quá rộng chiếm 84% trong số ''còng sai''. Để tránh sai sót, vòng bít ''lý tưởng'' phải có chiều dài bàng quang bằng 80% và chiều rộng ít nhất là 40% chu vi cánh tay (tỷ lệ chiều dài và chiều rộng là 2: 1). Do đó, nên chọn loại vòng bít lớn dành cho người lớn (16 x 36 cm) cho bệnh nhân béo phì nhẹ đến trung bình (hoặc cánh tay chu vi từ 14 đến 17 inch [36 đến 43 cm]) trong khi vòng bít đùi người lớn (16 x 42 cm) phải được sử dụng cho bệnh nhân có chu vi cánh tay lớn hơn 17 inch.
Khi người phỏng vấn hoàn thành phần xem xét các hệ thống trong lịch sử và thực hiện khám sức khỏe, điều quan trọng là phải có chỉ số nghi ngờ cao đối với các bệnh liên quan đến béo phì. Về mặt lâm sàng, béo phì ảnh hưởng đến ít nhất chín hệ thống cơ quan. Béo phì có liên quan đến việc tăng nguy cơ ung thư vú và ung thư nội mạc tử cung ở phụ nữ. Cơ chế này được cho là có liên quan đến tăng estrogen tuần hoàn do hậu quả của việc tăng chuyển đổi nội tiết tố androgen thành estrogen trong mô mỡ. Béo phì làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mật do tăng thể tích túi mật và ứ đọng dịch mật. Tăng sản xuất cholesterol cũng được cho là có vai trò nhất định. Bệnh thoái hóa khớp gặp ở những người béo phì thường xuyên hơn ở những người có cân nặng bình thường. Bất kể đó là yếu tố gây bệnh, thoái hóa khớp làm trầm trọng thêm các triệu chứng khớp. Một mối liên hệ tích cực đã được ghi nhận giữa chất béo trung tính trong huyết thanh và mức cholesterol lipoprotein mật độ thấp và bệnh béo phì. Mức độ cholesterol lipoprotein mật độ cao có xu hướng thấp hơn ở bệnh nhân béo phì. Hội chứng pickwickian, hoặc béo phì thông khí, được đặc trưng bởi béo phì rõ rệt, buồn ngủ, ngừng thở định kỳ (ngừng thở thoáng qua), giảm oxy máu mãn tính (thiếu oxy trong máu), tăng CO2 (giữ lại carbon dioxide) và đa hồng cầu (tăng số lượng màu đỏ tế bào máu). Mặc dù các cá nhân khác nhau, số lượng và mức độ nghiêm trọng của các bệnh kèm theo cơ quan cụ thể thường tăng lên khi mức độ béo phì ngày càng tăng.
Bảng. Đánh giá các hệ thống cơ quan liên quan đến béo phì
|
Tim mạch: Tăng huyết áp Suy tim sung huyết Tâm phế mạn Suy tĩnh mạch Thuyên tắc phổi Bệnh động mạch vành Rung nhĩ Nội tiết: Hội chứng chuyển hóa Tiểu đường tuýp 2 Rối loạn lipid máu Hội chứng buồng trứng đa nang / androgen Vô kinh / vô sinh / rối loạn kinh nguyệt Cơ xương khớp: Tăng acid uric máu và bệnh gút Bất động Viêm xương khớp (đầu gối và hông) Đau lưng dưới Tâm lý học: Trầm cảm / lòng tự trọng thấp Rối loạn hình ảnh cơ thể Sự kỳ thị xã hội Bổ sung: Striae distensae (vết rạn da) Ứ đọng sắc tố của chân Phù bạch huyết Viêm mô tế bào Intertrigo, carbuncles Acanthosis nigricans / thẻ da |
Hô hấp: Khó thở Khó thở khi ngủ Hội chứng giảm thông khí Hội chứng Pickwickian Bệnh hen suyễn Tiêu hóa: Bệnh trào ngược dạ dày thực quản Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu Sỏi mật Thoát vị Ung thư ruột kết Bộ phận sinh dục tiết niệu: Tiểu không kiểm soát căng thẳng Bệnh cầu thận liên quan đến béo phì Bệnh thận giai đoạn cuối Suy sinh dục (nam) Ung thư vú và tử cung Các biến chứng khi mang thai Thần kinh học: Đột quỵ Tăng huyết áp nội sọ vô căn Đau cơ dị cảm |
Bài viết cùng chuyên mục
Đau ngực cấp: phân tích đặc điểm điện tâm đồ và các triệu chứng lâm sàng
Nếu có ST chênh lên nhưng không phù hợp những tiêu chuẩn, làm lại điện tâm đồ thường xuyên và xử trí như bệnh nhân nhồi máu cơ tim không ST chênh lên/ đau thắt ngực không ổn định.
Đau
Thuốc dạng thuốc phiện được chỉ định cho đau nặng mà các tác nhân kém hiệu lực hơn không thể làm giảm nhẹ đau.
Trầm cảm ở người cao tuổi
Nói chung, fluoxetine được tránh vì thời gian hoạt động dài của nó và thuốc chống trầm cảm ba vòng cũng được tránh vì tác dụng phụ kháng cholinergic cao
Phân mỡ: phân tích đặc điểm
Phân mỡ được định nghĩa một cách định lượng là có hơn 7g chất béo trong phân trong khoảng thời gian 24 giờ trong khi bệnh nhân đang ăn kiêng không quá 100 g chất béo mỗi ngày.
Chảy máu cam: phân tích triệu chứng
Chảy máu cam là kết quả của sự tương tác của các yếu tố gây tổn thương lớp niêm mạc và thành mạch, một số là cục bộ, một số là hệ thống và một số là sự kết hợp của cả hai.
Khó thở mạn tính: thang điểm khó thở và nguyên nhân thường gặp
Khó thở mạn tính được định nghĩa khi tình trạng khó thở kéo dài hơn 2 tuần. Sử dụng thang điểm khó thở MRC (hội đồng nghiên cứu y tế - Medical Research Council) để đánh giá độ nặng của khó thở.
Mề đay: phân tích triệu chứng
Mề đay được phân loại là miễn dịch, không miễn dịch hoặc vô căn. Globulin miễn dịch loại I hoặc loại III Các phản ứng qua trung gian E là nguyên nhân chính gây mày đay cấp tính.
Sốt: mở rộng tầm soát nhiễm trùng ở từng nhóm bệnh nhân
Nếu sốt đi kèm tiêu chảy, cách ly bệnh nhân, chú ý tiền sử đi du lịch gần đây và tiến hành lấy mẫu phân xét nghiệm. Nhanh chóng hội chẩn với khoa vi sinh và truyền nhiễm nếu có nghi ngờ bệnh tả, ví dụ ở người làm việc ở khu vực có nguy cơ cao.
Phù chân: đánh giá dựa trên kết quả lâm sàng và cận lâm sàng
Cân nhắc huyết khối tĩnh mạch sâu ở bất kỳ bệnh nhân nào có phù chân cả hai bên, kể cả khi các yếu tố nguy cơ hoặc những triệu chứng/ dấu chứng khác không rõ ràng.
Tập thể dục: phòng ngừa bệnh tật
Tập thể dục - Phòng ngừa bệnh tật! Tập thể dục thường xuyên có nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tăng huyết áp, tăng lipid máu, bệnh tiểu đường loại 2, bệnh túi thừa và loãng xương thấp hơn...
Insulin tiêm dưới da cho bệnh nhân nằm viện: phác đồ và mục tiêu điều trị
Có khoảng ba mươi phần trăm, bệnh nhân nhập viện bị tăng đường huyết, nhiều bệnh nhân trong số này có tiền sử đái tháo đường trước đó
Vàng da: đánh giá cận lâm sàng theo bệnh cảnh lâm sàng
Cân nhắc huyết tán ở những bệnh nhân vàng da mà không có đặc điểm bệnh gan kèm theo và có các bằng chứng của tăng phá vỡ hồng cầu, bất thường về hình ảnh hồng cầu (mảnh vỡ hồng cầu), có thể có bằng chứng tăng sản xuất hồng cầu.
Nguy cơ tự tử: phân tích để chẩn đoán và điều trị
Tự tử thường được coi là một quyết định đạo đức mâu thuẫn với nhiều giá trị tôn giáo và xã hội, đối với nhiều cá nhân cố gắng hoặc tự tử, chất lượng cuộc sống đã trở nên cạn kiệt đến mức không còn lựa chọn nào khác.
Đau bụng cấp: triệu chứng kèm các dấu hiệu cảnh báo
Xét nghiệm bổ sung thường được yêu cầu ở bệnh nhân > 45 tuổi có triệu chứng mới khởi phát, sụt cân, suy sụp hoặc xét nghiệm sàng lọc bất thường.
Xét nghiệm Covid-19: hướng dẫn thu thập và xử lý bệnh phẩm
Đối với xét nghiệm chẩn đoán ban đầu với các trường hợp nhiễm SARS-CoV-2 hiện tại, khuyến nghị nên thu thập và xét nghiệm bệnh phẩm đường hô hấp trên.
Chứng hôi miệng: phân tích triệu chứng
Chứng hôi miệng đã bị kỳ thị, bệnh nhân hiếm khi tìm kiếm sự giúp đỡ và thường không nhận thức được vấn đề, mặc dù nó có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ và sự tự tin.
Sốt: đánh giá chuyên sâu ở bệnh nhân sốt dai dẳng không rõ nguyên nhân
Nếu nguyên nhân gây sốt vẫn không rõ ràng, tiếp tục làm các xét nghiệm chuyên sâu với chụp bạch cầu gắn nhãn, xạ hình xương, siêu âm Doppler và/hoặc sinh thiết gan, và cân nhắc các chẩn đoán loại trừ, ví dụ bệnh Behget's, sốt địa Trung Hải, sốt giả tạo.
Gan to: phân tích triệu chứng
Gan trưởng thành bình thường có khoảng giữa xương đòn là 8–12 cm đối với nam và 6–10 cm đối với nữ, với hầu hết các nghiên cứu xác định gan to là khoảng gan lớn hơn 15 cm ở đường giữa đòn.
Lú lẫn: mê sảng và mất trí
Chẩn đoán phân biệt mê sảng thường rộng và gặp trong bệnh nhân có não dễ bị tổn thương, bao gồm hầu hết các bệnh lý cơ thể cấp tính, sang chấn tinh thần hay các chấn thương do môi trường bên ngoài gây ra.
Đau bụng cấp: có thai và các bệnh có vị trí điểm đau đặc trưng
Yêu cầu thăm khám phụ khoa để đánh giá biến chứng liên quan đến có thai ở bất kì phụ nữa nào mà đã biết có thai trong tử cung và đau bụng dưới cấp, cần xem xét chẩn đoán khác bao gồm viêm ruột thừa cấp.
Viêm bàng quang cấp trong chẩn đoán và điều trỊ
Viêm bàng quang không biến chứng ở phụ nữ có thể dùng kháng khuẩn liều đơn ngắn ngày. Viêm bàng quang biến chứng ít gặp ở nam giới.
Phát ban toàn thân cấp: đánh giá các triệu chứng lâm sàng
Nhập viện cho bất kỳ các bệnh nhân có tình trạng đỏ da nhiều, đánh giá và cần tiến hành hội chẩn da liễu ngay. Điều trị sau đó dựa vào chấn đoán chính xác và được hướng dẫn bởi đánh giá của chuyên gia da liễu.
Liệu pháp insulin trong điều trị đái tháo đường: tuýp 1 và tuýp 2
Liệu pháp insulin nền và liệu pháp insulin tích cực, cho bệnh nhân đái tháo đường không đạt mục tiêu đường huyết
Đánh giá nhồi máu cơ tim không có ST chênh/ đau thắt ngực không ổn định
Phân tầng nguy cơ bệnh nhân bằng thang điểm TIMI hoặc các thang điểm khác. Cho dù bệnh nhân có biến chứng hay đau ngực tiếp diễn, nên theo dõi điện tâm đồ liên tục cho bệnh nhân nguy cơ trung bình.
Viêm gan: phân tích triệu chứng
Viêm gan A phổ biến nhất đối với viêm gan cấp tính và viêm gan B và viêm gan C hầu hết dẫn đến nhiễm trùng mãn tính. Vi-rút viêm gan D có thể đồng nhiễm hoặc bội nhiễm. Viêm gan E ở các quốc gia kém phát triển.
