Đau ở giai đoạn cuối đời

2015-01-07 05:39 AM
Một số bác sỹ tham khảo quản lý đau cho người khác khi họ tin rằng nỗi đau của bệnh nhân không phải là do các căn bệnh mà họ đang điều trị cho các bệnh nhân

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Nhận định chung

Đau là một vấn đề phổ biến ở bệnh nhân vào cuối đời, lên đến 75% bệnh nhân ung thư chết vì trải nghiệm đau đớn và đó là những gì mà nhiều người nói rằng họ sợ nhất về cái chết. Đau cũng là một dấu hiệu phổ biến ở những bệnh nhân với chẩn đoán ung thư và không được điều trị giảm đau thường xuyên. Lên đến 50% bệnh nhân bị bệnh nặng phải nhập viện dành một nửa thời gian của họ trong 3 ngày cuối cùng của cuộc sống trong cơn đau vừa đến nặng.

Rào cản đối với chăm sóc

Thiếu sót trong quản lý đau vào cuối của cuộc sống đã được ghi nhận ở nhiều nơi. Một số bác tham khảo quản lý đau cho người khác khi họ tin rằng nỗi đau của bệnh nhân không phải là do các căn bệnh mà họ đang điều trị cho các bệnh nhân. Ngay cả bác sĩ ung thư thường quên xác định nguồn gốc đau của bệnh nhân và bỏ qua các dấu hiệu đau không thích hợp.

Nhiều bác sĩ đã bị giới hạn trong đào tạo và kinh nghiệm lâm sàng với việc quản lý đau và do đó là dễ miễn cưỡng hiểu và cố gắng để quản lý cơn đau dữ dội. Thiếu kiến thức về các lựa chọn thích hợp và liều dùng của thuốc giảm đau mang theo những nỗi sợ hãi và thường phóng đại về tác dụng phụ của thuốc giảm đau, bao gồm cả khả năng ức chế hô hấp từ opioid. Hầu hết các bác sĩ lâm sàng, tuy nhiên, có thể phát triển các kỹ năng quản lý đau tốt, và gần như tất cả đau đớn, thậm chí cuối của cuộc sống, có thể được quản lý mà không đẩy nhanh cái chết thông qua ức chế hô hấp. Trong những trường hợp hiếm hoi, an thần giảm đau có thể cần thiết để kiểm soát đau đớn khó chữa như một sự can thiệp của phương sách cuối cùng.

Sự hiểu lầm về tác dụng sinh lý của các opioid có thể dẫn đến lo ngại vô căn cứ ở một phần các bác sĩ, bệnh nhân, hoặc thành viên gia đình bệnh nhân sẽ trở thành nghiện opioid. Trong khi khả năng chịu sinh lý (đòi hỏi phải tăng liều để đạt được hiệu quả giảm đau tương tự) và sự phụ thuộc (đòi hỏi phải tiếp tục dùng thuốc để ngăn chặn các triệu chứng cai thuốc) được kỳ vọng với việc sử dụng opioid thường xuyên, việc sử dụng thuốc phiện ở cuối của cuộc sống để làm dịu đau và khó thở là không kết hợp với một nguy cơ nghiện tâm lý (lạm dụng một chất cho các mục đích khác hơn mà nó đã được quy định và bất chấp những hậu quả tiêu cực y tế, việc làm, hoặc pháp lý và các lĩnh vực xã hội). Tuy nhiên, nguy cơ đối với vấn đề sử dụng thuốc giảm đau là cao hơn, ở những bệnh nhân có tiền sử nghiện. Tuy nhiên, bệnh nhân có tiền sử như vậy cũng cần giảm đau, mặc dù với sự giám sát chặt chẽ hơn. Một số bệnh nhân có những biểu hiện liên quan đến nghiện (nhu cầu thuốc cụ thể và liều lượng, sự tức giận và khó chịu, hợp tác kém hoặc phản ứng giữa các cá nhân bị xáo trộn) có thể có giả nghiện, được định nghĩa là việc các hành vi liên quan đến nghiện nhưng chỉ vì nỗi đau của họ khi không đầy đủ với liều điều trị. Khi cơn đau thuyên giảm, những hành vi này chấm dứt. Trong mọi trường hợp, bác sĩ lâm sàng phải được chuẩn bị để sử dụng liều lượng thích hợp của các opioid để giảm các triệu chứng đau cho bệnh nhân vào cuối cuộc đời.

Một số bác sĩ lo sợ hậu quả pháp lý của việc quy định liều lượng cao của opioid đôi khi cần thiết để kiểm soát cơn đau ở phần cuối của cuộc đời. Một số nơi đã ban hành tài liệu hướng dẫn và yêu cầu đặc biệt cho opioid được kê toa.

Bài viết cùng chuyên mục

Tiếp cận bệnh nhân bị bệnh thận

Bệnh thận có thể là cấp hoặc mãn, suy thận cấp thì chức năng thận xáu đi từng giờ hoặc từng ngày làm ứ đọng sản phẩm chuyển hóa nitơ trong máu.

Yếu chi: phân tích các đặc điểm lâm sàng

Nếu biểu hiện hiện tại của yếu chi chỉ giới hạn ở một bên của cơ thể thì đánh giá như yếu chi một bên. Mặt khác, tiếp tục theo các cách thức chẩn đoán hiện tại thậm chí nếu các triệu chứng không đối xứng rõ ràng.

Hôn mê và rối loạn ý thức: đánh giá chẩn đoán nguyên nhân

Giảm điểm glasgows thường phổ biến sau cơn co giật, nhưng nhớ rằng khởi phát cơn co giật có thể được làm dễ bởi nhiều nguyên nhân bao gồm hạ glucose máu, chấn thương đầu ± tụ máu nội sọ, hội chứng cai rượu, quá liều thuốc.

Phân tích tình trạng té ngã để chẩn đoán và điều trị

Hầu hết xét nghiệm máu đều có giá trị thấp và nên được thực hiện để xác nhận nghi ngờ, điện tâm đồ rất hữu ích ở người cao tuổi để loại trừ bệnh tim.

Tương quan bệnh học lâm sàng về dinh dưỡng

Có vô số sự thiếu hụt vitamin và nguyên tố vi lượng, và việc mô tả chúng nằm ngoài phạm vi, tuy nhiên, có một số điều đáng xem xét.

Đau ngực từng cơn: những lưu ý lâm sàng trong chẩn đoán

Phải loại trừ thuyên tắc phổi ở bất kỳ bệnh nhân nào có đau kiểu màng phổi cấp tính và không có nguyên nhân nào khác rõ ràng. D-dimer âm tính cùng Wells score < 4 (đủ khả năng loại trừ chẩn đoán này).

Chảy máu sau mãn kinh: phân tích triệu chứng

Chảy máu âm đạo bất thường là một vấn đề ngoại trú phổ biến, xảy ra ở 10% phụ nữ trên 55 tuổi và chiếm 70% số lần khám phụ khoa trong những năm tiền mãn kinh và sau mãn kinh.

Insulin tiêm dưới da cho bệnh nhân nằm viện: phác đồ và mục tiêu điều trị

Có khoảng ba mươi phần trăm, bệnh nhân nhập viện bị tăng đường huyết, nhiều bệnh nhân trong số này có tiền sử đái tháo đường trước đó

Phù chân: đánh giá dựa trên kết quả lâm sàng và cận lâm sàng

Cân nhắc huyết khối tĩnh mạch sâu ở bất kỳ bệnh nhân nào có phù chân cả hai bên, kể cả khi các yếu tố nguy cơ hoặc những triệu chứng/ dấu chứng khác không rõ ràng.

Nguy cơ tự tử: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Tự tử thường được coi là một quyết định đạo đức mâu thuẫn với nhiều giá trị tôn giáo và xã hội, đối với nhiều cá nhân cố gắng hoặc tự tử, chất lượng cuộc sống đã trở nên cạn kiệt đến mức không còn lựa chọn nào khác.

Kiểm tra tính hợp lý trên lâm sàng

Khám lâm sàng hợp lý là một phần rộng lớn hơn được gọi là y học dựa trên bằng chứng, 'không nhấn mạnh trực giác, kinh nghiệm lâm sàng không hệ thống và cơ sở lý luận bệnh lý như đủ cơ sở để ra quyết định lâm sàng.

Chứng hôi miệng: phân tích triệu chứng

Chứng hôi miệng đã bị kỳ thị, bệnh nhân hiếm khi tìm kiếm sự giúp đỡ và thường không nhận thức được vấn đề, mặc dù nó có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ và sự tự tin.

Đổ mồ hôi đêm: phân tích triệu chứng để chẩn đoán và điều trị

Đổ mồ hôi ban đêm có thể là một phản ứng tự chủ, đại diện cho một triệu chứng khá không đặc hiệu khiến bác sĩ lâm sàng phải tìm kiếm nguyên nhân cụ thể.

Tiểu máu: phân tích triệu chứng

Tiểu máu đại thể với sự đổi màu đỏ rõ ràng, lớn hơn 50 tế bào hồng cầu/trường năng lượng cao hoặc tiểu máu vi thể được phát hiện bằng que nhúng sau đó kiểm tra bằng kính hiển vi.

Loãng xương: phân tích triệu chứng

Sự mất cân bằng hoạt động của nguyên bào xương và nguyên bào xương có thể do một số tình trạng liên quan đến tuổi tác và bệnh tật gây ra, thường được phân loại là loãng xương nguyên phát và thứ phát.

Sốt: mở rộng tầm soát nhiễm trùng ở từng nhóm bệnh nhân

Nếu sốt đi kèm tiêu chảy, cách ly bệnh nhân, chú ý tiền sử đi du lịch gần đây và tiến hành lấy mẫu phân xét nghiệm. Nhanh chóng hội chẩn với khoa vi sinh và truyền nhiễm nếu có nghi ngờ bệnh tả, ví dụ ở người làm việc ở khu vực có nguy cơ cao.

Đau thắt lưng: phân tích bệnh cảnh lâm sàng

Cân nhắc đi lặc cách hồi thần kinh nếu đau thắt lưng kèm theo khó chịu ở cẳng chân và đùi hai bên ví dụ: cảm giác bỏng, đè ép, tê rần; tăng lên khi đi hoặc đứng và giảm nhanh khi ngồi, nằm xuống hoặc cúi người tới trước.

Bệnh Raynaud: phân tích triệu chứng

Căng thẳng và lạnh là nguyên nhân lớn nhất gây ra các cơn co thắt, các cơn co thắt có thể kéo dài vài phút đến vài giờ, có ba giai đoạn thay đổi màu sắc.

Sưng bìu: phân tích các bệnh cảnh lâm sàng

Phần lớn các nguyên nhân gây sưng bìu đều lành tính, nhưng các khối u tế bào mầm có thể là nguyên nhân hàng đầu của bệnh lý ác tính gặp ở người trẻ.

Điện tâm đồ trong nhồi máu cơ tim có ST chênh lên

ST chênh lên ở các chuyển đạo V2-V5 có thể là dấu hiệu bình thường của tái cực sớm lành tính (‘high take-off’) và, nếu không có điện tâm đồ trước đó có thể gây ra chẩn đoán nhầm.

Dấu hiệu bệnh lý: các bước thăm khám và chỉ định xử trí

Nếu như có dấu hiệu suy hô hấp và tràn khí màng phổi áp lực, tiến hành chọc kim hút khí cấp cứu ngay. Nếu như ran rít khắp cả lan tỏa, kiểm tra dấu hiệu của shock phản vệ. Nếu có, xử trí theo mô tả; ngược lại tiến hành thở khí dung giãn phế quản.

Phosphatase kiềm tăng cao: phân tích triệu chứng

ALP huyết thanh chỉ nên được chỉ định nếu nghi ngờ có bệnh về xương hoặc gan. Kết quả ALP nên được so sánh với phạm vi bình thường phù hợp trên cơ sở tuổi tác và tiền sử lâm sàng.

Tăng bạch cầu ái toan: phân tích triệu chứng

Bạch cầu ái toan phát triển từ tiền chất myeloid trong tủy xương thông qua hoạt động của ít nhất ba cytokine tạo máu. Interleukin-5 (IL-5) đặc hiệu cho quá trình biệt hóa bạch cầu ái toan.

Khám dinh dưỡng bệnh nhân cao tuổi

Các yếu tố được đưa vào danh sách kiểm tra yếu tố nguy cơ với từ viết tắt Determine, xác định một số dấu hiệu cảnh báo cho nguy cơ bị tình trạng dinh dưỡng kém.

Tăng Creatinin: phân tích triệu chứng

Creatinine tăng cao là do suy thận và có thể được chia thành ba nhóm, trước thận, bệnh thận nội tại và sau thận. Chúng cũng có thể được chia thành các nguyên nhân cấp tính (vài ngày đến vài tuần) và mãn tính.