Đau ở giai đoạn cuối đời

2015-01-07 05:39 AM
Một số bác sỹ tham khảo quản lý đau cho người khác khi họ tin rằng nỗi đau của bệnh nhân không phải là do các căn bệnh mà họ đang điều trị cho các bệnh nhân

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Nhận định chung

Đau là một vấn đề phổ biến ở bệnh nhân vào cuối đời, lên đến 75% bệnh nhân ung thư chết vì trải nghiệm đau đớn và đó là những gì mà nhiều người nói rằng họ sợ nhất về cái chết. Đau cũng là một dấu hiệu phổ biến ở những bệnh nhân với chẩn đoán ung thư và không được điều trị giảm đau thường xuyên. Lên đến 50% bệnh nhân bị bệnh nặng phải nhập viện dành một nửa thời gian của họ trong 3 ngày cuối cùng của cuộc sống trong cơn đau vừa đến nặng.

Rào cản đối với chăm sóc

Thiếu sót trong quản lý đau vào cuối của cuộc sống đã được ghi nhận ở nhiều nơi. Một số bác tham khảo quản lý đau cho người khác khi họ tin rằng nỗi đau của bệnh nhân không phải là do các căn bệnh mà họ đang điều trị cho các bệnh nhân. Ngay cả bác sĩ ung thư thường quên xác định nguồn gốc đau của bệnh nhân và bỏ qua các dấu hiệu đau không thích hợp.

Nhiều bác sĩ đã bị giới hạn trong đào tạo và kinh nghiệm lâm sàng với việc quản lý đau và do đó là dễ miễn cưỡng hiểu và cố gắng để quản lý cơn đau dữ dội. Thiếu kiến thức về các lựa chọn thích hợp và liều dùng của thuốc giảm đau mang theo những nỗi sợ hãi và thường phóng đại về tác dụng phụ của thuốc giảm đau, bao gồm cả khả năng ức chế hô hấp từ opioid. Hầu hết các bác sĩ lâm sàng, tuy nhiên, có thể phát triển các kỹ năng quản lý đau tốt, và gần như tất cả đau đớn, thậm chí cuối của cuộc sống, có thể được quản lý mà không đẩy nhanh cái chết thông qua ức chế hô hấp. Trong những trường hợp hiếm hoi, an thần giảm đau có thể cần thiết để kiểm soát đau đớn khó chữa như một sự can thiệp của phương sách cuối cùng.

Sự hiểu lầm về tác dụng sinh lý của các opioid có thể dẫn đến lo ngại vô căn cứ ở một phần các bác sĩ, bệnh nhân, hoặc thành viên gia đình bệnh nhân sẽ trở thành nghiện opioid. Trong khi khả năng chịu sinh lý (đòi hỏi phải tăng liều để đạt được hiệu quả giảm đau tương tự) và sự phụ thuộc (đòi hỏi phải tiếp tục dùng thuốc để ngăn chặn các triệu chứng cai thuốc) được kỳ vọng với việc sử dụng opioid thường xuyên, việc sử dụng thuốc phiện ở cuối của cuộc sống để làm dịu đau và khó thở là không kết hợp với một nguy cơ nghiện tâm lý (lạm dụng một chất cho các mục đích khác hơn mà nó đã được quy định và bất chấp những hậu quả tiêu cực y tế, việc làm, hoặc pháp lý và các lĩnh vực xã hội). Tuy nhiên, nguy cơ đối với vấn đề sử dụng thuốc giảm đau là cao hơn, ở những bệnh nhân có tiền sử nghiện. Tuy nhiên, bệnh nhân có tiền sử như vậy cũng cần giảm đau, mặc dù với sự giám sát chặt chẽ hơn. Một số bệnh nhân có những biểu hiện liên quan đến nghiện (nhu cầu thuốc cụ thể và liều lượng, sự tức giận và khó chịu, hợp tác kém hoặc phản ứng giữa các cá nhân bị xáo trộn) có thể có giả nghiện, được định nghĩa là việc các hành vi liên quan đến nghiện nhưng chỉ vì nỗi đau của họ khi không đầy đủ với liều điều trị. Khi cơn đau thuyên giảm, những hành vi này chấm dứt. Trong mọi trường hợp, bác sĩ lâm sàng phải được chuẩn bị để sử dụng liều lượng thích hợp của các opioid để giảm các triệu chứng đau cho bệnh nhân vào cuối cuộc đời.

Một số bác sĩ lo sợ hậu quả pháp lý của việc quy định liều lượng cao của opioid đôi khi cần thiết để kiểm soát cơn đau ở phần cuối của cuộc đời. Một số nơi đã ban hành tài liệu hướng dẫn và yêu cầu đặc biệt cho opioid được kê toa.

Bài viết cùng chuyên mục

Đau vùng chậu mãn tính: phân tích triệu chứng

Bất kỳ cấu trúc giải phẫu nào ở bụng hoặc xương chậu đều có thể góp phần gây ra đau vùng chậu mãn tính, sẽ rất hữu ích nếu cố gắng phân loại cơn đau là do phụ khoa hay không.

Bệnh nhân hen phế quản cấp: những đánh giá bổ sung khi thăm khám

Đặc điểm cần quan tâm, ví dụ hen gần tử vong trước đó, kém dung nạp điều trị. Nếu như những đặc điểm nặng vẫn tiếp tục, theo dõi ở môi trường chăm sóc tích cực với đánh giá lặp lại với các chỉ số SpO2, PEFR.

Thăm khám bệnh nhân suy dinh dưỡng

Trên cơ sở bệnh sử và kết quả khám sức khỏe, bệnh nhân được xếp theo 3 loại là dinh dưỡng tốt, suy dinh dưỡng trung bình hoặc nghi ngờ và suy dinh dưỡng nặng.

Chứng rậm lông: phân tích triệu chứng

Rậm lông có thể báo hiệu một rối loạn bệnh lý và cũng có tác động tiêu cực đến lòng tự trọng của bệnh nhân, vì vậy việc nhận biết nguyên nhân và đánh giá tình trạng này là rất quan trọng.

Đau ngực cấp: đặc điểm đau ngực do tim và các nguyên nhân khác

Mục đích chủ yếu là để nhận diện hội chứng vành cấp và những nguyên nhân đe dọa mạng sống khác như bóc tách động mạch chủ và thuyên tắc phổi. Phân tích ECG, xquang ngực và marker sinh học như troponin, D-dimer đóng vai trò quan trọng.

Ngứa da: phân tích triệu chứng

Nhiều bệnh ngoài da có biểu hiện ngứa cục bộ hoặc toàn thân, bao gồm viêm da tiếp xúc, viêm da dạng herpes, viêm da dị ứng, bệnh móng chân, pemphigoid bọng nước, nấm mycosis và bệnh vẩy nến.

Bệnh hạch bạch huyết: phân tích triệu chứng

Các bệnh truyền nhiễm, tự miễn dịch, u hạt, ác tính hoặc phản ứng thuốc có thể gây ra hạch to toàn thân. Nguy cơ chung của bệnh ung thư ở những bệnh nhân bị bệnh hạch bạch huyết toàn thân là thấp.

Phù gai thị: phân tích triệu chứng

Phù gai thị thực sự luôn đi kèm với tăng áp lực nội sọ, chẩn đoán phân biệt đối với phù gai thị gồm chấn thương, khối u nội sọ, hẹp cống não, giả u não (tăng áp lực nội sọ vô căn.

Định hướng chẩn đoán đau ngực từng cơn

Đau ngực từng cơn có thể là cơn đau thắt ngực do tim, cũng có thể do các rối loạn dạ dày thực quản, những rối loạn của cơ xương, cơn hen phế quản hoặc lo lắng.

Lú lẫn: mê sảng và mất trí

Chẩn đoán phân biệt mê sảng thường rộng và gặp trong bệnh nhân có não dễ bị tổn thương, bao gồm hầu hết các bệnh lý cơ thể cấp tính, sang chấn tinh thần hay các chấn thương do môi trường bên ngoài gây ra.

Shock: phân tích các đặc điểm triệu chứng lâm sàng

Một số bệnh nhân có thể duy trì huyết áp trong giới hạn bình thường mặc dù có rối loạn chức năng cơ quan, cân nhắc bệnh lý khu trú nếu chỉ có một cơ quan bị rối loạn, chẳng hạn thiểu niệu mà không có bằng chứng rõ ràng của rối loạn huyết động.

U sắc tố (melanoma) ác tính

Trong khi bề mặt khối u ác tính lan truyền phần lớn là một bệnh của người da trắng, người thuộc các chủng tộc khác vẫn có nguy cơ này và các loại khác của các khối u ác tính.

Đổ mồ hôi đêm: phân tích triệu chứng để chẩn đoán và điều trị

Đổ mồ hôi ban đêm có thể là một phản ứng tự chủ, đại diện cho một triệu chứng khá không đặc hiệu khiến bác sĩ lâm sàng phải tìm kiếm nguyên nhân cụ thể.

Đồng tử không đều: phân tích triệu chứng

Ở hầu hết các bệnh nhân, đồng tử không đều được phát hiện tình cờ; các triệu chứng là tương đối hiếm gặp, cần hỏi về các triệu chứng ở mắt như đau, đỏ, chảy nước mắt, sợ ánh sáng.

Sưng khớp: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng

Nếu nguyên nhân tại khớp thường gây sưng, nóng, đau nhiều hơn và giới hạn vận động khớp cả các động tác chủ động và thụ động. Viêm bao hoạt dịch là nguyên nhân thường gặp nhất gây ra bởi các hoạt động lặp đi lặp lại.

Chóng mặt và choáng váng: các nguyên nhân

Thỉnh thoảng, thay đổi ý thức thoáng qua hay khiếm khuyết thần kinh khu trú được mô tả như là choáng váng. Tuy nhiên hầu hết bệnh nhân với choáng váng có chóng mặt, đau đầu nhẹ, muốn xỉu/ cảm giác mất thăng bằng.

Triệu chứng và dấu hiệu bệnh mắt

Tiết tố mủ thường do nhiễm vi khuẩn ở kết mạc, giác mạc hoặc túi lệ. Viêm kết mạc hoặc viêm giác mạc do vi rút gây tiết tố nước.

Định hướng chẩn đoán nôn ra máu

Nôn ra máu đỏ tươi hoặc máu cục là dấu hiệu của máu đang tiếp tục chảy và là một cấp cứu nội khoa, nếu máu màu đen, có hình hạt café là gợi ý của chảy máu đã cầm hoặc chảy máu tương đối nhẹ.

Thiểu niệu và vô niệu: phân tích triệu chứng

Thiểu niệu cấp tính nên được nhập viện do nguy cơ phát triển các biến chứng có thể gây tử vong như tăng kali máu, quá tải dịch, nhiễm toan chuyển hóa và viêm màng ngoài tim.

Đau vai: phân tích triệu chứng

Không thể đánh giá các quá trình bệnh lý một cách riêng biệt vì mối quan hệ phức tạp của đai vai với các cấu trúc khác. Vai bao gồm ba xương và bốn bề mặt khớp.

Khối u vú: đặc điểm ác tính và lành tính

Siêu âm là phương thức chấn đoán hình ảnh được lựa chọn cho phụ nữ dưới 35 tuổi do mô u có mật độ cao. Đánh giá bệnh học được thực hiện bằng chấn đoán tế bào học bằng chọc hút kim nhỏ hoặc sinh thiết lõi hoặc đôi khi là xẻ sinh thiết.

Khối u ở vú: phân tích triệu chứng

Đánh giá khối u ở vú nên bắt đầu bằng việc hỏi bệnh sử đầy đủ và khám thực thể. Điều quan trọng là phải xác định nguy cơ mắc bệnh ung thư vú của bệnh nhân.

Viêm mũi: phân tích triệu chứng

Viêm mũi dị ứng là kết quả của tình trạng viêm niêm mạc do dị ứng, viêm mũi không dị ứng không phụ thuộc vào immunoglobulin E (IgE) hoặc quá trình viêm chủ yếu.

Tiếng thổi tâm trương: phân tích triệu chứng khi nghe tim

Tiếng thổi tâm trương thường do hẹp van hai lá hoặc van ba lá hoặc hở van động mạch chủ hoặc van động mạch phổi, tiếng thổi tâm trương thường không được coi là bệnh lý.

Tăng Creatinin: phân tích triệu chứng

Creatinine tăng cao là do suy thận và có thể được chia thành ba nhóm, trước thận, bệnh thận nội tại và sau thận. Chúng cũng có thể được chia thành các nguyên nhân cấp tính (vài ngày đến vài tuần) và mãn tính.