- Trang chủ
- Thông tin
- Chẩn đoán và điều trị theo y học hiện đại
- Ho cấp tính, ho dai dẳng và mãn tính
Ho cấp tính, ho dai dẳng và mãn tính
Ở người lớn khỏe mạnh, chứng ho cấp tính hầu hết là do nhiễm trùng đường hô hấp do virus. Các tính năng khác của nhiễm trùng như sốt, nghẹt mũi, đau họng và giúp xác định chẩn đoán.
Biên tập viên: Trần Tiến Phong
Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương
Điểm thiết yếu trong chẩn đoán
Tuổi.
Thời gian ho.
Khó thở (lúc nghỉ ngơi hoặc gắng sức).
Lịch sử sử dụng thuốc lá.
Dấu hiệu quan trọng (nhịp tim, nhịp thở, nhiệt độ cơ thể).
Kiểm tra ngực.
Chụp X quang ngực khi ho không rõ nguyên nhân kéo dài hơn 3 - 6 tuần.
Nhận định chung
Ho ảnh hưởng xấu đến hoạt động cá nhân và công việc liên quan, phá vỡ giấc ngủ, và thường gây ra cảm giác khó chịu ở cổ họng và ngực. Hầu hết mọi người tìm kiếm chăm sóc y tế cho ho với mong muốn làm giảm triệu chứng cấp tính; vài lo lắng về căn bệnh nghiêm trọng. Chứng ho là kết quả của kích thích các thụ thể thần kinh hướng tâm cơ học hoặc hóa học trong cây phế quản. Hiệu quả ho phụ thuộc vào phản xạ hướng tâm-ly tâm còn nguyên vẹn, sức mạnh cơ hô hấp và cơ ngực, và sản xuất và giải phóng đởm bình thường.
Các triệu chứng
Phân biệt cấp tính (< 3 tuần), kéo dài (> 3 tuần) và mãn tính ( > 8 tuần), chứng ho là một bước hữu ích đầu tiên trong đánh giá. Ho sau nhiễm trùng kéo dài 3 - 8 tuần cũng đã được gọi là ho bán cấp để phân biệt thể lâm sàng này với ho cấp tính và mãn tính.
Ho cấp tính
Ở người lớn khỏe mạnh, chứng ho cấp tính hầu hết là do nhiễm trùng đường hô hấp do virus. Các tính năng khác của nhiễm trùng như sốt, nghẹt mũi, đau họng và giúp xác định chẩn đoán. Khó thở (lúc nghỉ ngơi hoặc gắng sức) có thể phản ánh một tình trạng nghiêm trọng hơn, và tiếp tục đánh giá nên bao gồm đánh giá về oxy (oxy xung hoặc đo khí máu động mạch), luồng không khí (lưu lượng đỉnh hoặc đo phế dung), và bệnh nhu mô phổi (chụp X quang ngực). Thời điểm và tính chất của ho đã không được tìm thấy là rất hữu ích trong việc thiết lập các nguyên nhân gây ra chứng ho cấp tính, mặc dù hen cần được xem xét ở người lớn bị ho về đêm, và ho dai dẳng có đờm làm tăng khả năng của bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Nguyên nhân phổ biến của bệnh ho cấp tính nên được nghi ngờ ở những người có bệnh tim (suy tim sung huyết) hay sốt cỏ khô (viêm mũi dị ứng) và những người có yếu tố nguy cơ môi trường (như công nhân trang trại).
Ho dai dẳng và mãn tính
Ho do viêm đường hô hấp cấp tính tự giải quyết trong vòng 3 tuần ở phần lớn các bệnh nhân (trên 90%). Bệnh ho gà cần phải được xem xét ở thanh thiếu niên và người lớn được tiêm chủng trước đây như những đứa trẻ đã tiêm DTP có biểu hiện ho dai dẳng hoặc nặng kéo dài hơn 3 tuần.
Khi điều trị ức chế chuyển đổi enzyme angiotensin (ACE), nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính, và bất thường X quang ngực vắng mặt, phần lớn các trường hợp ho dai dẳng và mãn tính là do hoặc làm trầm trọng thêm bởi nhỏ giọt mũi sau, hen suyễn, hoặc trào ngược dạ dày (GERD) . Lịch sử của bệnh mũi hoặc nghẹt mũi, thở khò khè, hoặc ợ nóng nên được đánh giá và xử lý tiếp theo, mặc dù những điều kiện thường xuyên gây ho dai dẳng trong trường hợp không có triệu chứng điển hình.
Khó thở lúc nghỉ ngơi hoặc gắng sức không thường được báo cáo ở những bệnh nhân bị ho dai dẳng. Báo cáo của khó thở đòi hỏi phải đánh giá bằng chứng khác của bệnh phổi mãn, suy tim, hoặc thiếu máu.
Ung thư biểu mô phế quản được nghi ngờ khi ho kèm theo mất trọng lượng không giải thích được và sốt với mồ hôi ban đêm, đặc biệt là ở những người có hút thuốc lá hoặc nghề nghiệp tiếp xúc đáng kể. Ho dai dẳng và mãn tính kèm theo tiết chất nhầy quá mức làm tăng khả năng của COPD, đặc biệt là những người hút thuốc, hoặc giãn phế quản ở bệnh nhân có tiền sử tái phát hoặc viêm phổi phức tạp; X quang phổi là hữu ích trong chẩn đoán.
Kiểm tra
Kiểm tra có thể xét nghiệm trực tiếp sau đó chẩn đoán ho cấp tính và dai dẳng. Viêm phổi được nghi ngờ khi ho cấp tính kèm theo dấu hiệu quan trọng bất thường (nhịp tim nhanh, thở nhanh, sốt). Kết quả khám gợi ý (rales, giảm tiếng thở, fremitus, egophony) là yếu tố dự báo quan trọng của viêm phổi ở cộng đồng. Đờm mủ có liên quan đến nhiễm khuẩn ở bệnh nhân có bệnh phổi cấu trúc (ví dụ, COPD, xơ nang), nhưng nó là một yếu tố dự báo kém viêm phổi ở người lớn khỏe mạnh. Thở khò khè và ran ngáy là những phát hiện thường xuyên ở người lớn bị viêm phế quản cấp tính và không đại diện cho người lớn hen suyễn khởi phát trong hầu hết các trường hợp.
Kiểm tra sức khỏe của bệnh nhân bị ho dai dẳng nên tìm bằng chứng của viêm xoang mãn tính, góp phần vào hội chứng nhỏ giọt mũi sau hoặc hen suyễn. Dấu hiệu ngực và tim có thể giúp phân biệt COPD và suy tim.
Chẩn đoán
Ho cấp tính
Chụp X quang ngực cần được xem xét cho bất cứ người lớn bị ho cấp tính, người có dấu hiệu bất thường hoặc quan trọng trong đó việc kiểm tra ngực gợi ý viêm phổi. Ở những bệnh nhân khó thở, oxy qua xung và lưu lượng đỉnh cao giúp loại trừ thiếu oxy máu hoặc bệnh đường thở tắc nghẽn. Tuy nhiên, một giá trị xung oxy bình thường (ví dụ,> 93%) không loại trừ block phế nang động mạch lớn. Trong thời gian dịch cúm, các giá trị tích cực dự đoán chẩn đoán lâm sàng cúm tiếp cận 70%.
Ho dai dẳng và mãn tính
Chụp X quang ngực được chỉ định khi liên quan đến điều trị chất ức chế ACE và ho sau nhiễm trùng được loại trừ bởi lịch sử hoặc tiếp tục xét nghiệm chẩn đoán. Nếu nhiễm bệnh ho gà bị nghi ngờ, kiểm tra phải được thực hiện. Khi x quang ngực bình thường, nhỏ giọt mũi sau, hen suyễn, và GERD là những nguyên nhân có khả năng nhất. Sự hiện diện của các triệu chứng điển hình của những điều kiện chỉ đạo đánh giá thêm hoặc điều trị theo kinh nghiệm, mặc dù các triệu chứng điển hình thường vắng mặt. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm điều trị với phác đồ điều trị tối đa sức mạnh cho nhỏ giọt mũi sau, hen suyễn, hoặc GERD trong 2 - 4 tuần là một trong những đề nghị cách tiếp cận từ sự hiện diện của nhỏ giọt mũi sau, hen suyễn, và GERD không có nghĩa chúng là những nguyên nhân gây ra bệnh ho . Phương pháp thay thế khác bao gồm những điều sau đây: thứ nhất, xác định bệnh nhân ho có đáp ứng corticosteroid bằng cách kiểm tra đờm gây ra đối với tăng bạch cầu ái toan tính (> 3%); thứ hai, đo lường mức tăng nitric oxide thở ra; hoặc thứ ba, bắt đầu thử nghiệm theo kinh nghiệm prednisolone, 30 mg mỗi ngày trong 2 tuần. Đo phế dung có thể giúp xác định tắc nghẽn đường thở lớn ở những bệnh nhân có ho dai dẳng và thở khò khè và những người không đáp ứng với điều trị hen suyễn. Khi thử nghiệm điều trị theo kinh nghiệm là không hữu ích, đánh giá bổ sung với soi tiêu hóa, chụp bari, CT xoang hoặc CT ngực độ phân giải cao có thể xác định nguyên nhân.
Chẩn đoán phân biệt
Ho cấp tính
Ho cấp tính có thể là một triệu chứng của nhiễm trùng cấp tính đường hô hấp, hen suyễn, viêm mũi dị ứng, suy tim, cũng như vô số các nguyên nhân ít phổ biến khác.
Ho dai dẳng và mãn tính
Nguyên nhân gây ho dai dẳng bao gồm phơi nhiễm môi trường (khói thuốc lá, ô nhiễm không khí), nhiễm khuẩn ho gà, hội chứng nhỏ giọt mũi sau (hoặc hội chứng ho đường hô hấp trên), hen suyễn (bao gồm ho, hen suyễn biến thể), GERD, COPD, giãn phế quản, viêm phế quản tăng bạch cầu eosin, bệnh lao hoặc khác nhiễm trùng mãn tính, bệnh phổi kẽ, và ung thư biểu mô phế quản. Ho dai dẳng cũng có thể là tâm lý.
Điều trị
Ho cấp tính
Điều trị ho cấp tính nên nhắm mục tiêu các nguyên nhân cơ bản của bệnh, các phản xạ ho, và bất kỳ yếu tố bổ sung làm trầm trọng thêm cơn ho. Khi cúm được chẩn đoán, điều trị với amantadine, rimantadine, oseltamivir, zanamivir bắt đầu trong vòng 30 - 48 giờ khi khởi phát bệnh. Trong nhiễm Chlamydia hoặc Mycoplasma, kháng sinh dòng đầu tiên bao gồm erythromycin, 250 mg uống bốn lần mỗi ngày trong 7 ngày, hoặc doxycycline, 100 mg uống hai lần mỗi ngày trong 7 ngày. Ở những bệnh nhân được chẩn đoán viêm phế quản cấp, hít 2-agonist làm giảm mức độ nghiêm trọng và thời gian ho ở một số bệnh nhân. Bằng chứng lợi ích hỗ trợ khiêm tốn của dextromethorphan, nhưng không codeine, trên ho mức độ nghiêm trọng ở người lớn bị ho do viêm đường hô hấp cấp tính. Điều trị nhỏ giọt mũi sau (với thuốc kháng histamin, thuốc thông mũi, hoặc corticosteroid mũi) hoặc GERD (với H2-blockers hoặc chất ức chế bơm proton), khi đi kèm với bệnh ho cấp tính, cũng có thể là hữu ích. Có bằng chứng tốt cho thấy vitamin C và echinacea không có hiệu quả trong việc làm giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh ho cấp tính sau khi nó phát triển; Tuy nhiên, bằng chứng vitamin C hỗ trợ (ít nhất là 1g mỗi ngày) để phòng ngừa cảm lạnh ở những người bị căng thẳng về thể chất (ví dụ, sau marathon) hoặc suy dinh dưỡng là quan trọng.
Ho dai dẳng và mãn tính
Đánh giá và quản lý ho dai dẳng thường đòi hỏi nhiều lần và thử nghiệm điều trị, mà thường dẫn đến thất vọng, giận dữ và lo lắng. Khi nhiễm bệnh ho gà bị nghi ngờ hoặc đã xác định, điều trị bằng kháng sinh nhóm macrolid là thích hợp để giảm truyền của sinh vật. Khi nhiễm bệnh ho gà đã kéo dài hơn 7 - 10 ngày, điều trị kháng sinh không ảnh hưởng đến thời gian ho, có thể kéo dài đến 6 tháng. Không có bằng chứng để hướng dẫn điều trị bao lâu cho ho dai dẳng do nhỏ giọt mũi sau, hen suyễn, hoặc GERD.
Bài viết cùng chuyên mục
Nôn ra máu: đánh giá tình trạng lâm sàng
Mọi bệnh nhân nôn ra máu có các dấu hiệu của shock hoặc có bằng chứng bệnh nhân vẫn đang chảy máu, nên tiến hành nội soi cấp cứu sau khi đã hồi sức đầy đủ cho bệnh nhân.
Ho: phân tích triệu chứng
Ho được kích hoạt thông qua kích hoạt cảm giác của các sợi hướng tâm trong dây thần kinh phế vị, phản xạ nội tạng này có thể được kiểm soát bởi các trung tâm vỏ não cao hơn.
Đau nhức đầu cấp tính
Bất kể nguyên nhân, đau đầu hiện đang cho là xảy ra như là kết quả của việc phát hành neuropeptides từ dây thần kinh sinh ba là trong các màng mềm và màng cứng mạch máu, dẫn đến viêm thần kinh.
Khối u vú: đặc điểm khi thăm khám lâm sàng
Đối với bất kỳ bệnh nhân sau mãn kinh có tổn thương dạng nốt khu trú cần chuyển bệnh nhân làm bộ 3 đánh giá ngay. Đối với bệnh nhân tiền mãn kinh, thăm khám lại sau kỳ kinh tiếp theo và chuyển làm 3 đánh giá nếu vẫn còn những tổn thương dạng nốt khu trú đó.
Chuẩn bị cho việc khám lâm sàng
Việc khám sức khỏe thường bắt đầu sau khi bệnh sử đã được khai thác. Nên có một hộp đựng di động được thiết kế để chứa tất cả các thiết bị cần thiết.
Rung giật nhãn cầu: phân tích triệu chứng
Rung giật nhãn cầu có thể liên quan đến những bất thường của hệ thần kinh trung ương hoặc ngoại biên, mặc dù trong nhiều trường hợp, nguyên nhân chính xác có thể không được xác định.
Vàng da: đánh giá bổ sung bệnh gan mạn tính
Đánh giá biến chứng ở tất cả những bệnh nhân xơ gan đã biết hoặc nghi ngờ. Lượng giá bệnh não gan và khám báng, phù, vàng da và suy dinh dưỡng. Đo albumin và PT để đánh giá chức năng tổng hợp của gan.
Ho ra máu, chẩn đoán và điều trị
Các động mạch phế quản xuất phát từ động mạch chủ hoặc động mạch liên sườn và mang máu dưới áp lực của hệ thống vào đường hô hấp, mạch máu, rốn phổi, và màng phổi tạng
Hôn mê và rối loạn ý thức: đánh giá chẩn đoán nguyên nhân
Giảm điểm glasgows thường phổ biến sau cơn co giật, nhưng nhớ rằng khởi phát cơn co giật có thể được làm dễ bởi nhiều nguyên nhân bao gồm hạ glucose máu, chấn thương đầu ± tụ máu nội sọ, hội chứng cai rượu, quá liều thuốc.
Đau đầu: đánh giá các nguyên nhân thường gặp
Đau đầu là triệu chứng rất thường gặp và thường lành tính. Điều thách thức là phải nhận ra số ít bệnh nhân có bệnh lý nghiêm trọng hoặc cần điều trị đặc hiệu.
Phì đại tuyến vú ở nam giới: phân tích triệu chứng
Vú nam bao gồm một lượng tối thiểu các mô mỡ và tuyến. Tỷ lệ estrogen-testosterone bị thay đổi ở nam giới có thể dẫn đến chứng vú to ở nam giới, hoặc sự tăng sinh của mô tuyến vú.
Sốt: các nguyên nhân thường gặp gây sốt
Sốt thường xảy ra như một phần của đáp ứng pha cấp do nhiễm trùng. Nhiễm trùng gây ra một đáp ứng viêm hệ thống có tỉ lệ tử vong đáng kể và cần phải được nhận diện và điều trị kịp thời. Nguyên nhân khác có thể gây ra sốt là bệnh ác tính, bệnh lý mô liên kết.
Vàng da: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng
Vàng da xảy ra khi có sự rối loạn vận chuyển bilirubin qua tế bào gan có thể tắc nghẽn của ống dẫn mật do viêm hoặc phù nề. Điển hình là sự tăng không tỉ lệ giữa ALT và AST liên quan với ALP và GGT.
Mất thính lực: phân tích triệu chứng
Mất thính lực có thể được chia thành ba loại nguyên nhân: mất thính lực dẫn truyền, mất thính lực thần kinh tiếp nhận và mất thính lực hỗn hợp.
Đau bụng kinh: phân tích triệu chứng
Đau bụng kinh có thể được định nghĩa là cơn đau quặn thắt tái phát trong hoặc ngay trước khi hành kinh. Đây là triệu chứng phụ khoa phổ biến nhất được ghi nhận bởi phụ nữ.
Đau bụng cấp: vàng da đáp ứng viêm và tính chất của đau quặn mật
Giả định nhiễm trùng đường mật ít nhất là lúc đầu, nếu bệnh nhân không khỏe với sốt cao ± rét run hoặc vàng da tắc mật; cho kháng sinh tĩnh mạch, và nếu siêu âm xác nhận giãn đường mật, chuyển phẫu thuật ngay lập tức để giảm áp lực đường mật.
Khối u bìu: phân tích triệu chứng
Trong quá trình đánh giá bất kỳ khối u bìu nào, mục tiêu chính là xác định xem có chỉ định chuyển tuyến ngay lập tức hay không.
Mệt mỏi: đánh giá bệnh cảnh lâm sàng
Một số bệnh nhân, khó để phân biệt giữa mệt mỏi và khó thở; nếu có một bệnh sử rõ ràng hoặc bằng chứng của giảm khả năng gắng sức. Cân nhắc tiếp cận tương tự đối với khó thở gắng sức mạn tính.
Di chuyển khó khăn: các nguyên nhân gây té ngã
Các vấn đề di chuyển có thể tự thúc đẩy như là tình trạng giảm hoạt động dẫn đến mất chức năng và độ chắc của khối cơ. Cách tiếp cận có hệ thống một cách toàn diện là điều cần thiết.
Đau bụng cấp: bệnh nhân rất nặng với chỉ số hình ảnh và xét nghiệm
Nếu xquang ngực không chứng minh có khí tự do hoặc tương đương nhưng nghi ngờ trên lâm sàng cao như đau bụng dữ dội khởi phát đột ngột với tăng cảm giác đau, đề kháng vùng thượng vị, cho chụp CT nhưng trước tiên cho làm amylase và ECG.
Bệnh tiêu chảy: đánh giá đặc điểm
Tiêu chảy có thể đi kèm với sốt, đau quặn bụng, đại tiện đau, phân nhầy và/hoặc phân có máu, ngoài ra, thời gian tiêu chảy có tầm quan trọng lâm sàng đáng kể.
Tăng Creatinin: phân tích triệu chứng
Creatinine tăng cao là do suy thận và có thể được chia thành ba nhóm, trước thận, bệnh thận nội tại và sau thận. Chúng cũng có thể được chia thành các nguyên nhân cấp tính (vài ngày đến vài tuần) và mãn tính.
Phát ban dát sẩn: phân tích triệu chứng
Khi phát ban dát sẩn có liên quan đến sốt, nên nghi ngờ nguyên nhân nhiễm trùng. Nếu không có sốt, phản ứng dị ứng thường là nguyên nhân.
Sốt: đánh giá dấu hiệu triệu chứng và các yếu tố nguy cơ
Mở rộng tầm soát nhiễm trùng ở các bệnh nhân đặc biệt. Các chủng tác nhân hiện hành thường gặp như viêm phổi có thể khác nhau tùy theo dịch tễ từng vùng, do đó hội chấn với chuyên gia truyền nhiễm ngay ở giai đoạn ban đầu.
Tiết dịch âm đạo (khí hư): phân tích triệu chứng
Tiết dịch âm đạo có thể là sinh lý hoặc bệnh lý. Khi giải phẫu bệnh, người ta báo cáo rằng 90% phụ nữ bị ảnh hưởng mắc bệnh viêm âm đạo do vi khuẩn, bệnh nấm candida âm hộ-âm đạo hoặc bệnh trichomonas.
