- Trang chủ
- Thông tin
- Chẩn đoán và điều trị theo y học hiện đại
- Ho cấp tính, ho dai dẳng và mãn tính
Ho cấp tính, ho dai dẳng và mãn tính
Ở người lớn khỏe mạnh, chứng ho cấp tính hầu hết là do nhiễm trùng đường hô hấp do virus. Các tính năng khác của nhiễm trùng như sốt, nghẹt mũi, đau họng và giúp xác định chẩn đoán.
Biên tập viên: Trần Tiến Phong
Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương
Điểm thiết yếu trong chẩn đoán
Tuổi.
Thời gian ho.
Khó thở (lúc nghỉ ngơi hoặc gắng sức).
Lịch sử sử dụng thuốc lá.
Dấu hiệu quan trọng (nhịp tim, nhịp thở, nhiệt độ cơ thể).
Kiểm tra ngực.
Chụp X quang ngực khi ho không rõ nguyên nhân kéo dài hơn 3 - 6 tuần.
Nhận định chung
Ho ảnh hưởng xấu đến hoạt động cá nhân và công việc liên quan, phá vỡ giấc ngủ, và thường gây ra cảm giác khó chịu ở cổ họng và ngực. Hầu hết mọi người tìm kiếm chăm sóc y tế cho ho với mong muốn làm giảm triệu chứng cấp tính; vài lo lắng về căn bệnh nghiêm trọng. Chứng ho là kết quả của kích thích các thụ thể thần kinh hướng tâm cơ học hoặc hóa học trong cây phế quản. Hiệu quả ho phụ thuộc vào phản xạ hướng tâm-ly tâm còn nguyên vẹn, sức mạnh cơ hô hấp và cơ ngực, và sản xuất và giải phóng đởm bình thường.
Các triệu chứng
Phân biệt cấp tính (< 3 tuần), kéo dài (> 3 tuần) và mãn tính ( > 8 tuần), chứng ho là một bước hữu ích đầu tiên trong đánh giá. Ho sau nhiễm trùng kéo dài 3 - 8 tuần cũng đã được gọi là ho bán cấp để phân biệt thể lâm sàng này với ho cấp tính và mãn tính.
Ho cấp tính
Ở người lớn khỏe mạnh, chứng ho cấp tính hầu hết là do nhiễm trùng đường hô hấp do virus. Các tính năng khác của nhiễm trùng như sốt, nghẹt mũi, đau họng và giúp xác định chẩn đoán. Khó thở (lúc nghỉ ngơi hoặc gắng sức) có thể phản ánh một tình trạng nghiêm trọng hơn, và tiếp tục đánh giá nên bao gồm đánh giá về oxy (oxy xung hoặc đo khí máu động mạch), luồng không khí (lưu lượng đỉnh hoặc đo phế dung), và bệnh nhu mô phổi (chụp X quang ngực). Thời điểm và tính chất của ho đã không được tìm thấy là rất hữu ích trong việc thiết lập các nguyên nhân gây ra chứng ho cấp tính, mặc dù hen cần được xem xét ở người lớn bị ho về đêm, và ho dai dẳng có đờm làm tăng khả năng của bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Nguyên nhân phổ biến của bệnh ho cấp tính nên được nghi ngờ ở những người có bệnh tim (suy tim sung huyết) hay sốt cỏ khô (viêm mũi dị ứng) và những người có yếu tố nguy cơ môi trường (như công nhân trang trại).
Ho dai dẳng và mãn tính
Ho do viêm đường hô hấp cấp tính tự giải quyết trong vòng 3 tuần ở phần lớn các bệnh nhân (trên 90%). Bệnh ho gà cần phải được xem xét ở thanh thiếu niên và người lớn được tiêm chủng trước đây như những đứa trẻ đã tiêm DTP có biểu hiện ho dai dẳng hoặc nặng kéo dài hơn 3 tuần.
Khi điều trị ức chế chuyển đổi enzyme angiotensin (ACE), nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính, và bất thường X quang ngực vắng mặt, phần lớn các trường hợp ho dai dẳng và mãn tính là do hoặc làm trầm trọng thêm bởi nhỏ giọt mũi sau, hen suyễn, hoặc trào ngược dạ dày (GERD) . Lịch sử của bệnh mũi hoặc nghẹt mũi, thở khò khè, hoặc ợ nóng nên được đánh giá và xử lý tiếp theo, mặc dù những điều kiện thường xuyên gây ho dai dẳng trong trường hợp không có triệu chứng điển hình.
Khó thở lúc nghỉ ngơi hoặc gắng sức không thường được báo cáo ở những bệnh nhân bị ho dai dẳng. Báo cáo của khó thở đòi hỏi phải đánh giá bằng chứng khác của bệnh phổi mãn, suy tim, hoặc thiếu máu.
Ung thư biểu mô phế quản được nghi ngờ khi ho kèm theo mất trọng lượng không giải thích được và sốt với mồ hôi ban đêm, đặc biệt là ở những người có hút thuốc lá hoặc nghề nghiệp tiếp xúc đáng kể. Ho dai dẳng và mãn tính kèm theo tiết chất nhầy quá mức làm tăng khả năng của COPD, đặc biệt là những người hút thuốc, hoặc giãn phế quản ở bệnh nhân có tiền sử tái phát hoặc viêm phổi phức tạp; X quang phổi là hữu ích trong chẩn đoán.
Kiểm tra
Kiểm tra có thể xét nghiệm trực tiếp sau đó chẩn đoán ho cấp tính và dai dẳng. Viêm phổi được nghi ngờ khi ho cấp tính kèm theo dấu hiệu quan trọng bất thường (nhịp tim nhanh, thở nhanh, sốt). Kết quả khám gợi ý (rales, giảm tiếng thở, fremitus, egophony) là yếu tố dự báo quan trọng của viêm phổi ở cộng đồng. Đờm mủ có liên quan đến nhiễm khuẩn ở bệnh nhân có bệnh phổi cấu trúc (ví dụ, COPD, xơ nang), nhưng nó là một yếu tố dự báo kém viêm phổi ở người lớn khỏe mạnh. Thở khò khè và ran ngáy là những phát hiện thường xuyên ở người lớn bị viêm phế quản cấp tính và không đại diện cho người lớn hen suyễn khởi phát trong hầu hết các trường hợp.
Kiểm tra sức khỏe của bệnh nhân bị ho dai dẳng nên tìm bằng chứng của viêm xoang mãn tính, góp phần vào hội chứng nhỏ giọt mũi sau hoặc hen suyễn. Dấu hiệu ngực và tim có thể giúp phân biệt COPD và suy tim.
Chẩn đoán
Ho cấp tính
Chụp X quang ngực cần được xem xét cho bất cứ người lớn bị ho cấp tính, người có dấu hiệu bất thường hoặc quan trọng trong đó việc kiểm tra ngực gợi ý viêm phổi. Ở những bệnh nhân khó thở, oxy qua xung và lưu lượng đỉnh cao giúp loại trừ thiếu oxy máu hoặc bệnh đường thở tắc nghẽn. Tuy nhiên, một giá trị xung oxy bình thường (ví dụ,> 93%) không loại trừ block phế nang động mạch lớn. Trong thời gian dịch cúm, các giá trị tích cực dự đoán chẩn đoán lâm sàng cúm tiếp cận 70%.
Ho dai dẳng và mãn tính
Chụp X quang ngực được chỉ định khi liên quan đến điều trị chất ức chế ACE và ho sau nhiễm trùng được loại trừ bởi lịch sử hoặc tiếp tục xét nghiệm chẩn đoán. Nếu nhiễm bệnh ho gà bị nghi ngờ, kiểm tra phải được thực hiện. Khi x quang ngực bình thường, nhỏ giọt mũi sau, hen suyễn, và GERD là những nguyên nhân có khả năng nhất. Sự hiện diện của các triệu chứng điển hình của những điều kiện chỉ đạo đánh giá thêm hoặc điều trị theo kinh nghiệm, mặc dù các triệu chứng điển hình thường vắng mặt. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm điều trị với phác đồ điều trị tối đa sức mạnh cho nhỏ giọt mũi sau, hen suyễn, hoặc GERD trong 2 - 4 tuần là một trong những đề nghị cách tiếp cận từ sự hiện diện của nhỏ giọt mũi sau, hen suyễn, và GERD không có nghĩa chúng là những nguyên nhân gây ra bệnh ho . Phương pháp thay thế khác bao gồm những điều sau đây: thứ nhất, xác định bệnh nhân ho có đáp ứng corticosteroid bằng cách kiểm tra đờm gây ra đối với tăng bạch cầu ái toan tính (> 3%); thứ hai, đo lường mức tăng nitric oxide thở ra; hoặc thứ ba, bắt đầu thử nghiệm theo kinh nghiệm prednisolone, 30 mg mỗi ngày trong 2 tuần. Đo phế dung có thể giúp xác định tắc nghẽn đường thở lớn ở những bệnh nhân có ho dai dẳng và thở khò khè và những người không đáp ứng với điều trị hen suyễn. Khi thử nghiệm điều trị theo kinh nghiệm là không hữu ích, đánh giá bổ sung với soi tiêu hóa, chụp bari, CT xoang hoặc CT ngực độ phân giải cao có thể xác định nguyên nhân.
Chẩn đoán phân biệt
Ho cấp tính
Ho cấp tính có thể là một triệu chứng của nhiễm trùng cấp tính đường hô hấp, hen suyễn, viêm mũi dị ứng, suy tim, cũng như vô số các nguyên nhân ít phổ biến khác.
Ho dai dẳng và mãn tính
Nguyên nhân gây ho dai dẳng bao gồm phơi nhiễm môi trường (khói thuốc lá, ô nhiễm không khí), nhiễm khuẩn ho gà, hội chứng nhỏ giọt mũi sau (hoặc hội chứng ho đường hô hấp trên), hen suyễn (bao gồm ho, hen suyễn biến thể), GERD, COPD, giãn phế quản, viêm phế quản tăng bạch cầu eosin, bệnh lao hoặc khác nhiễm trùng mãn tính, bệnh phổi kẽ, và ung thư biểu mô phế quản. Ho dai dẳng cũng có thể là tâm lý.
Điều trị
Ho cấp tính
Điều trị ho cấp tính nên nhắm mục tiêu các nguyên nhân cơ bản của bệnh, các phản xạ ho, và bất kỳ yếu tố bổ sung làm trầm trọng thêm cơn ho. Khi cúm được chẩn đoán, điều trị với amantadine, rimantadine, oseltamivir, zanamivir bắt đầu trong vòng 30 - 48 giờ khi khởi phát bệnh. Trong nhiễm Chlamydia hoặc Mycoplasma, kháng sinh dòng đầu tiên bao gồm erythromycin, 250 mg uống bốn lần mỗi ngày trong 7 ngày, hoặc doxycycline, 100 mg uống hai lần mỗi ngày trong 7 ngày. Ở những bệnh nhân được chẩn đoán viêm phế quản cấp, hít 2-agonist làm giảm mức độ nghiêm trọng và thời gian ho ở một số bệnh nhân. Bằng chứng lợi ích hỗ trợ khiêm tốn của dextromethorphan, nhưng không codeine, trên ho mức độ nghiêm trọng ở người lớn bị ho do viêm đường hô hấp cấp tính. Điều trị nhỏ giọt mũi sau (với thuốc kháng histamin, thuốc thông mũi, hoặc corticosteroid mũi) hoặc GERD (với H2-blockers hoặc chất ức chế bơm proton), khi đi kèm với bệnh ho cấp tính, cũng có thể là hữu ích. Có bằng chứng tốt cho thấy vitamin C và echinacea không có hiệu quả trong việc làm giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh ho cấp tính sau khi nó phát triển; Tuy nhiên, bằng chứng vitamin C hỗ trợ (ít nhất là 1g mỗi ngày) để phòng ngừa cảm lạnh ở những người bị căng thẳng về thể chất (ví dụ, sau marathon) hoặc suy dinh dưỡng là quan trọng.
Ho dai dẳng và mãn tính
Đánh giá và quản lý ho dai dẳng thường đòi hỏi nhiều lần và thử nghiệm điều trị, mà thường dẫn đến thất vọng, giận dữ và lo lắng. Khi nhiễm bệnh ho gà bị nghi ngờ hoặc đã xác định, điều trị bằng kháng sinh nhóm macrolid là thích hợp để giảm truyền của sinh vật. Khi nhiễm bệnh ho gà đã kéo dài hơn 7 - 10 ngày, điều trị kháng sinh không ảnh hưởng đến thời gian ho, có thể kéo dài đến 6 tháng. Không có bằng chứng để hướng dẫn điều trị bao lâu cho ho dai dẳng do nhỏ giọt mũi sau, hen suyễn, hoặc GERD.
Bài viết cùng chuyên mục
Tiểu đêm: phân tích triệu chứng
. Sinh lý bệnh cơ bản có thể phụ thuộc vào một số vấn đề hoàn toàn là cơ học và đối với những vấn đề khác có thể liên quan đến các cơ chế nội tiết tố thần kinh phức tạp.
Bệnh nhân hen phế quản cấp: những đánh giá bổ sung khi thăm khám
Đặc điểm cần quan tâm, ví dụ hen gần tử vong trước đó, kém dung nạp điều trị. Nếu như những đặc điểm nặng vẫn tiếp tục, theo dõi ở môi trường chăm sóc tích cực với đánh giá lặp lại với các chỉ số SpO2, PEFR.
Mục tiêu của việc thăm khám lâm sàng
Hiệu lực của một phát hiện vật lý phụ thuộc vào nhiều yếu tố, kinh nghiệm lâm sàng và độ tin cậy của các kỹ thuật khám là quan trọng nhất.
Điều trị theo triệu chứng: điều trị trước khi chẩn đoán xác định
Trong nhiều bệnh nhân có thay đổi ý thức hay rối loạn chức năng thần kinh cấp mà không xác định được nguyên nhân rõ ràng, thì hai tình trạng cần được loại trừ và điều trị ngay.
Tâm trạng lo lắng: phân tích để chẩn đoán và điều trị
Nhiều yếu tố góp phần vào sự lo lắng, bao gồm di truyền, tiền sử gia đình, các yếu tố gây căng thẳng, các nguồn đối phó, các bệnh kèm theo.
Khám lão khoa: tiếp cận bệnh nhân già yếu suy kiệt
Thách thức trong việc đánh giá lão khoa cấp tính thường phức tạp do các quan niệm sai lầm mà quá trình luôn có sự khó chịu và mệt mỏi trong đó.
Bệnh học chứng khó tiêu
Điêu trị chứng khó tiêu hướng về nguyên nhân cơ bản, ở những bệnh nhân khó tiêu không do loét, cần xem xét:
Cổ trướng: phân tích triệu chứng
Cổ trướng là do giãn động mạch ngoại vi ở bệnh nhân xơ gan, tăng áp tĩnh mạch cửa gây ra tăng áp lực xoang, gây ra sự giãn động mạch nội tạng và ngoại biên qua trung gian oxit nitric.
Chuẩn bị cho việc khám lâm sàng
Việc khám sức khỏe thường bắt đầu sau khi bệnh sử đã được khai thác. Nên có một hộp đựng di động được thiết kế để chứa tất cả các thiết bị cần thiết.
Lú lẫn mê sảng do hạ natri máu: các bước đánh giá lâm sàng
Giảm nhanh Na+ huyết tương có thể dẫn đến phù não đe dọa tính mạng và yêu cầu phải điều chỉnh nhanh chóng. Ngược lại giảm từ từ Na+ cho phép các neuron thần kinh điều chỉnh thích nghi áp lực thẩm thấu.
Sốt phát ban: phân tích triệu chứng
Tiếp cận chẩn đoán phân biệt là phân biệt giữa các thực thể khác nhau gây sốt và bệnh tật bằng các loại phát ban mà chúng thường gây ra.
Dị vật và trầy xước giác mạc: phân tích triệu chứng
Các vật dẫn đến dị vật giác mạc và hoặc trầy xước bao gồm cát, bụi bẩn, lá cây và các vật liệu hữu cơ cũng như tiếp xúc với các vật liệu như phoi kim loại hoặc hạt thủy tinh.
Bệnh hạch bạch huyết: phân tích triệu chứng
Các bệnh truyền nhiễm, tự miễn dịch, u hạt, ác tính hoặc phản ứng thuốc có thể gây ra hạch to toàn thân. Nguy cơ chung của bệnh ung thư ở những bệnh nhân bị bệnh hạch bạch huyết toàn thân là thấp.
Ho ra máu: phân tích triệu chứng
Bất kể tỷ lệ là bao nhiêu, bước đầu tiên trong đánh giá là phân biệt xem bệnh nhân có ho ra máu thực sự hay chảy máu từ nguồn khác, ví dụ: nôn ra máu hoặc ho giả ra máu.
Co giật: phân tích triệu chứng
Nguyên nhân gây co giật bao gồm rối loạn chức năng hệ thống thần kinh trung ương nguyên phát cũng như rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh hệ thống.
Các biểu hiện thường gặp trong bệnh nội tiết
Gen gây béo sản xuất ra leptin, một cytokin do các tế bào mỡ tiết ra nhằm đối phó với sự cất giữ chất mỡ. Khi béo lên, leptin sẽ tác động đến vùng dưới đồi
Nhịp tim nhanh: phân tích triệu chứng
Triệu chứng nhịp tim nhanh gồm khó chịu ở ngực, khó thở, mệt mỏi, choáng váng, tiền ngất, ngất và đánh trống ngực, cần tìm kiếm trong tiền sử bệnh lý.
Đa hồng cầu: phân tích triệu chứng
Nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh đa hồng cầu có liên quan đến tình trạng thiếu oxy, nên cần thực hiện đánh giá kỹ lưỡng tình trạng hô hấp.
Phân tích triệu chứng phù nề để chẩn đoán và điều trị
Phù là do sự bất thường trong trao đổi dịch ảnh hưởng đến huyết động mao mạch, trao đổi natri và nước ở thận, hoặc cả hai, phù nề là một triệu chứng phổ biến trong nhiều tình trạng bệnh lý khác nhau.
Yếu chi: đánh giá triệu chứng trên bệnh cảnh lâm sàng
Yếu chi một bên có thể do nhiều nguyên nhân không đột quỵ gây ra và không nên vội vàng lờ đi các nguyên nhân này để có thể kiểm soát thích hợp.
Chóng mặt và choáng váng: các nguyên nhân
Thỉnh thoảng, thay đổi ý thức thoáng qua hay khiếm khuyết thần kinh khu trú được mô tả như là choáng váng. Tuy nhiên hầu hết bệnh nhân với choáng váng có chóng mặt, đau đầu nhẹ, muốn xỉu/ cảm giác mất thăng bằng.
Mệt mỏi: đánh giá các nguyên nhân tinh thần và thể chất
Bệnh sử khai thác cẩn thận có thể cho thấy rằng vấn đề thực tế không chỉ là mệt mỏi, chẳng hạn hụt hơi, nên được tiếp tục kiểm tra. Nếu có các đặc điểm khu trú hoặc đặc hiệu hơn, chẳng hạn ho ra máu, sốt, vàng da lộ rõ, nên được tập trung đánh giá đầu tiên.
Hôn mê và rối loạn ý thức: đánh giá chẩn đoán nguyên nhân
Giảm điểm glasgows thường phổ biến sau cơn co giật, nhưng nhớ rằng khởi phát cơn co giật có thể được làm dễ bởi nhiều nguyên nhân bao gồm hạ glucose máu, chấn thương đầu ± tụ máu nội sọ, hội chứng cai rượu, quá liều thuốc.
Chứng rậm lông: phân tích triệu chứng
Rậm lông có thể báo hiệu một rối loạn bệnh lý và cũng có tác động tiêu cực đến lòng tự trọng của bệnh nhân, vì vậy việc nhận biết nguyên nhân và đánh giá tình trạng này là rất quan trọng.
Định hướng chẩn đoán đau ngực cấp
Mục đích chủ yếu là để nhận diện hội chứng vành cấp và những nguyên nhân đe dọa mạng sống khác như bóc tách động mạch chủ và thuyên tắc phổi.
