Điện tâm đồ chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẽn mãn tinh (COPD)

2013-09-28 11:18 AM

Do cấu trúc cố định của tim với các mạch máu lớn, tim xoay chiều kim đồng hồ trong mặt phẳng ngang, với chuyển động tâm thất phải ra trước.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Cơ chế

Thay đổi điện tâm đồ xảy ra trong COPD là do:

Sự hiện diện của khí phế thũng tiến triển tăng dần trong ngực.

Những ảnh hưởng lâu dài của sự co mạch phổi thiếu oxy trên bên phải của tim, làm tăng áp động mạch phổi và phì đại tâm nhĩ phải và tâm thất phải tiếp theo (tức là tim phổi).

Ảnh hưởng của khí phế thũng trên tim

Sự nở căng của phổi gây nén chèn ép tim và hạ thấp cơ hoành, với hậu quả kéo dài và định hướng tim theo chiều dọc.

Do cấu trúc cố định của tim với các mạch máu lớn, tim xoay chiều kim đồng hồ trong mặt phẳng ngang, với chuyển động tâm thất phải ra trước và di chuyển tâm thất trái phía sau.

Sự hiện diện của áp lực không khí tăng lên tim và điện cực ghi có tác dụng làm giảm dẫn truyền, dẫn đến giảm biên độ của phức bộ QRS.

Phổi căng giãn và định hướng tim theo chiều dọc

Phổi căng giãn và định hướng tim theo chiều dọc

Ảnh hưởng đến mạch máu phổi

Thiếu oxy máu mạn tính gây co mạch phản xạ trong các tiểu động mạch phổi ("co mạch phổi thiếu oxy"), hậu quả gây tăng áp lực động mạch phổi.

Phá hủy các mô phổi với sự mất mát của các mao mạch phổi tăng làm tăng sức đề kháng của giường mạch máu phổi bằng cách giảm diện tích bề mặt hiệu quả của nó.

Theo thời gian, động mạch phổi tăng áp lực mãn tính dẫn đến phì đại thất phải và tâm nhĩ phải để bù. 

Kết quả điện tâm đồ

Các kết quả điện tâm đồ tiêu biểu nhất trong khí phế thũng:

Chuyển trục sóng P sang phải với sóng P nổi bật trong các đạo trình dưới và sóng P dẹt hoặc đảo ngược trong DI và aVL.

Chuyển trục QRS sang phải tới 90 độ (trục tung) hay ngoài (độ lệch trục phải).

Phóng đại khử cực nhĩ gây đoạn PR và ST "võng" dưới cơ sở TP.

Điện áp phức bộ QRS thấp, đặc biệt là trong các đạo trình trước tim trái (V4 - 6).

Xoay chiều kim đồng hồ của tim chậm với điểm chuyển tiếp R / S trong các đạo trình liên tục trước tim + / - trong sóng S hiện diện trong V6. Có thể vắng mặt hoàn toàn của sóng R trong dẫn V1 - 3 ("hình SV1 - SV2 - SV3").

Với sự phát triển của hệ tim phổi , những thay đổi bổ sung sau đây được xem xét:

Phì đại tâm nhĩ phải (P pulmonale).

Phì đại thất phải.

Thay đổi điện tâm đồ khác có thể được nhìn thấy bao gồm:

Block nhánh phải (thường là do RVH).

Nhịp tim nhanh nhĩ đa ổ - nhịp tim nhanh nhĩ thường xuyên bất thường với ít nhất 3 hình thái riêng biệt sóng P (kết hợp với tăng tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân COPD).

PR và ST chênh xuống dưới đường cơ sở TP

PR và ST chênh xuống dưới đường cơ sở TP

Xoay chiều kim đồng hồ của tim

Xoay chiều kim đồng hồ của tim

Tiến triển sóng R bình thường

Xoay chiều kim đồng hồ 

Xoay chiều kim đồng hồ 

Nhịp tim nhanh nhĩ đa ổ

Nhịp tim nhanh nhĩ đa ổ

Nhịp tim nhanh nhĩ đa ổ: nhanh, không đều, nhịp điệu với phức bộ QRS hẹp với ít nhất ba hình thái sóng P khác nhau (mũi tên)

Ví dụ ECG

Ví dụ 1

Điện tâm đồ này thể hiện rất nhiều các tính năng của bệnh phổi mãn tính

Điện tâm đồ này thể hiện rất nhiều các tính năng của bệnh phổi mãn tính:

Trục QRS sang phải (90 độ).

Sóng P đỉnh của các chuyển đạo dưới > 2,5 mm (P pulmonale) với trục sóng P sang phải (đảo ngược trong aVL).

Xoay chiều kim đồng hồ của tim với điểm chuyển tiếp R / S chậm (chuyển đạo chuyển tiếp = V5).

Sóng R vắng mặt trong các đạo trình trước tim bên phải (SV1 - SV2 - SV3).

Điện áp thấp của các đạo trình bên trái (I, aVL, V5-6).

Nhịp tim nhanh xoang có thể là do khó thở, thiếu oxy hoặc do thuốc giãn phế quản (ví dụ như salbutamol, theophylline).

Ví dụ 2

Một ví dụ điển hình của hình bệnh phổi

Một ví dụ điển hình của hình bệnh phổi:

Trục sang phải (+ 90 độ).

Sóng P đỉnh.

Điện áp QRS thấp (rõ ràng nhất trong các đạo trình chi).

Xoay chiều kim đồng hồ (đạo trình chuyển tiếp = V6).

Sóng R hầu như vắng mặt trong các đạo trình trước tim bên phải (SV1-SV2-SV3). 

Ví dụ 3

Nhịp tim nhanh nhĩ đa ổ

Điện tâm đồ này cho thấy nhịp tim nhanh nhĩ đa ổ với các tính năng bổ sung của COPD:

Nhanh, nhịp điệu bất thường với nhiều hình thái sóng P.

Lệch trục bên phải, sóng R chiếm ưu thế trong V1 và sóng S sâu trong V6 chỉ ra  phì đại thất phải do tâm phế.

Bài viết cùng chuyên mục

Điện tâm đồ chẩn đoán nhịp nhanh nhĩ (PAT)

Nhịp tim nhanh nhĩ là một hình thức của nhịp tim nhanh trên thất, có nguồn gốc trong tâm nhĩ nhưng bên ngoài nút xoang. Cả hai rung tâm nhĩ và nhịp tim nhanh nhĩ đa ổ là loại hình cụ thể của nhịp tim nhanh nhĩ.

Điện tâm đồ chẩn đoán phì đại giãn to tâm thất phải

Các đạo trình thành dưới, DII, DIII, aVF, thường rõ rệt nhất trong DIII, vì nó sang phải, và đối diện nhất.

Điện tâm đồ chẩn đoán nhịp nhanh đường ra thất phải (RVOT)

Nhịp tim hơn 100 lần mỗi phút, QRS lớn hơn 120 mili giây, hình thái học LBBB, trục điện tim sang phải, xuống dưới.

Điện tâm đồ chẩn đoán hạ Calci máu

Hạ calci máu gây QTc kéo dài chủ yếu là do kéo dài đoạn ST, sóng T thường không thay đổi, loạn nhịp không phổ biến.

Điện tâm đồ quá liều thuốc chặn kênh Natri và ba vòng (TCA)

Hiệu ứng trung gian độc cho tim, thông qua ức chế kênh natri nhanh cơ tim, ức chế kênh kali, và ức chế cơ tim trực tiếp.

Điện tâm đồ chẩn đoán ngộ độc ức chế beta và chặn kênh calci

Độc tính propranolol, có liên quan với QRS rộng, và sóng R dương, trong aVR, báo trước sự khởi đầu của tình trạng hôn mê, co giật, tụt huyết áp và loạn nhịp thất.

Điện tâm đồ chẩn đoán điện thế so le (tràn dịch màng ngoài tim lớn)

Nguyên nhân quan trọng nhất là  tràn dịch màng ngoài tim lớn, trong đó điện áp QRS xen kẽ là sản phẩm của tim đu đưa trong màng ngoài tim chứa đầy dịch lớn.

Điện tâm đồ rung thất

Kết quả rung thất giảm biên độ sóng kéo dài, từ VF thô ban đầu đến cuối cùng là bị tiến triển thành vô tâm thu do sự cạn kiệt dần năng lượng cơ tim.

Giải thích cách tính tần số tim khi đọc điện tâm đồ

Đọc máy cũng có thể được sử dụng và thường là chính xác, tuy nhiên, đôi khi nó có thể là không chính xác trong sự hiện diện của bất thường QRS trên hình thái sóng T, ví dụ như có thể đếm đỉnh sóng T như phức hợp QRS.

Điện tâm đồ chẩn đoán phình vách thất trái

Hình ảnh ST chênh lên ở thành trước, cộng với sóng Q bệnh lý có độ nhạy, và độ đặc hiệu để chẩn đoán phình tâm thất.

Điện tâm đồ chẩn đoán nhịp xoang bình thường

Nhịp nhanh xoang, là nhịp xoang với nhịp lúc nghỉ ngơi lớn hơn 100 nhịp mỗi phút ở người lớn, hoặc trên bình thường so với tuổi trẻ em.

Điện tâm đồ chẩn đoán phì đại hai thất (BVH)

Hiện tượng Katz-Wachtel - QRS lớn, hai pha ở V2 - 5. Đây là hình điện tâm đồ cổ điển của BVH, thường thấy ở trẻ em bị khuyết tật vách liên thất (VSD).

Điện tâm đồ hội chứng Wellens

Các bệnh nhân thường yêu cầu điều trị xâm lấn, quản lý điều trị kém có thể gây nhồi máu cơ tim hoặc ngừng tim.

Điện tâm đồ nhịp chậm xoang

Lưu ý nổi bật sóng U trong đạo trình trước tim, thường thấy ở nhịp tim chậm xoang, nguyên nhân do bình thường trong khi ngủ.

Điện tâm đồ chẩn đoán block hai nhánh

Block hai nhánh là một dấu hiệu của hệ thống bệnh tiến triển rộng rãi, mặc dù nguy cơ tiến triển đến block hoàn toàn được cho là tương đối thấp.

Điện tâm đồ chẩn đoán kéo dài thời gian đỉnh sóng R (RWPT)

Đại diện cho thời gian thực hiện kích thích dẫn truyền, từ trong tim với bề mặt màng ngoài tim, của tâm thất trái.

Các dạng sóng Epsilon của điện tâm đồ

Sóng Epsilon (hầu hết các dấu hiệu đặc hiệu, nhìn thấy trong 30% bệnh nhân). Đảo ngược sóng T trong V1 - 3. Nét nhỏ kéo dài sóng S 55ms trong V1 - 3.

Điện tâm đồ chẩn đoán nhịp thoát vùng bộ nối

Các tế bào điều hòa nhịp tim được tìm thấy tại các địa điểm khác nhau trên toàn hệ thống dẫn truyền, với mỗi nơi có khả năng độc lập duy trì nhịp tim. Tần số khử cực tự phát của các tế bào điều hòa nhịp tim giảm xuống theo hệ thống dẫn:

Giải thích điện tâm đồ (ECG) nhi khoa (trẻ em)

Sự thống trị tâm thất phải của trẻ sơ sinh, và trẻ nhỏ được dần dần thay thế bởi sự thống trị thất trái, để đến 3 đến 4 tuổi điện tâm đồ ở trẻ em tương tự như của người lớn.

Điện tâm đồ chẩn đoán hạ Kali máu

Sóng U nổi bật, nhìn thấy tốt nhất trong các đạo trình trước tim, rõ ràng khoảng QT kéo dài do sự kết hợp giữa T và U, bằng khoảng thời gian dài QU.

Điện tâm đồ chẩn đoán phì đại (dày) hai tâm nhĩ

Chẩn đoán phì đại hai tâm nhĩ đòi hỏi tiêu chuẩn LAE và RAE được đáp ứng trong DII, V1 hoặc một sự kết hợp của các chuyển đạo khác.

Điện tâm đồ chẩn đoán nhồi máu cơ tim thành bên (STEMI)

MI thành bên mở rộng ra phía trước, bên dưới hoặc sau cho thấy một vùng lớn hơn của cơ tim, có nguy cơ với tiên lượng xấu.

Điện tâm đồ chẩn đoán chậm dẫn truyền trong thất (QRS rộng)

Phổ biến nhất là do block nhánh hoặc phì đại thất trái. Nguyên nhân quan trọng nhất đe dọa tính mạng của QRS mở rộng là tăng kali máu và ngộ độc thuốc chống trầm cảm ba vòng.

Điện tâm đồ chẩn đoán nhồi máu cơ tim kèm block nhánh trái (tiêu chuẩn Sgarbossa)

ST chênh lên trong đạo trình với phức bộ QRS âm, thay đổi này là nhạy cảm, nhưng không cụ thể đối với thiếu máu cục bộ.

Điện tâm đồ block ba nhánh dẫn truyền điện tim

Đối với bệnh nhân với sự kết hợp của block hai nhánh, cộng với block AV độ 1, hoặc 2, thường không thể biết được từ ECG.