Kháng thể kháng nhân (ANA): ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

2019-05-02 02:45 PM
Xét nghiệm kháng thể kháng nhân được sử dụng cùng với các triệu chứng, kiểm tra thể chất và các xét nghiệm khác để tìm ra một bệnh tự miễn

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Nhận định chung

Xét nghiệm kháng thể kháng nhân (ANA) đo lượng và mẫu kháng thể trong máu hoạt động chống lại cơ thể (phản ứng tự miễn dịch).

Hệ thống miễn dịch của cơ thể thường tấn công và phá hủy các chất lạ như vi khuẩn và virus. Nhưng trong các rối loạn được gọi là bệnh tự miễn, hệ thống miễn dịch tấn công và phá hủy các mô bình thường của cơ thể. Khi một người mắc bệnh tự miễn, hệ thống miễn dịch sẽ tạo ra các kháng thể gắn vào các tế bào của cơ thể như thể chúng là các chất lạ, thường khiến chúng bị hư hại hoặc bị phá hủy. Viêm khớp dạng thấp và bệnh lupus ban đỏ hệ thống là những ví dụ về các bệnh tự miễn.

Xét nghiệm kháng thể kháng nhân được sử dụng cùng với các triệu chứng, kiểm tra thể chất và các xét nghiệm khác để tìm ra một bệnh tự miễn.

Chỉ định xét nghiệm kháng thể kháng nhân

Xét nghiệm kháng thể kháng nhân (ANA) được thực hiện để giúp xác định các vấn đề với hệ thống miễn dịch, chẳng hạn như:

Viêm khớp dạng thấp.

Lupus ban đỏ hệ thống (SLE).

Viêm đa cơ.

Xơ cứng bì.

Hội chứng Sjögren.

Cách chuẩn bị xét nghiệm kháng thể kháng nhân

Không cần phải làm bất cứ điều gì trước khi có xét nghiệm này.

Nói chuyện với bác sĩ về bất kỳ mối quan tâm nào về nhu cầu xét nghiệm, rủi ro của nó, cách thực hiện hoặc kết quả sẽ có ý nghĩa gì.

Cảm thấy thế nào khi xét nghiệm kháng thể kháng nhân

Mẫu máu được lấy từ tĩnh mạch trên cánh tay. Một dây thun được quấn quanh cánh tay trên. Nó có thể cảm thấy chặt. Có thể không cảm thấy gì cả từ kim, hoặc có thể cảm thấy đau nhói hoặc véo nhanh.

Rủi ro của xét nghiệm kháng thể kháng nhân

Có rất ít khả năng xảy ra vấn đề khi lấy mẫu máu lấy từ tĩnh mạch.

Có thể có một vết bầm nhỏ tại nơi lấy máu. Có thể hạ thấp cơ hội bầm tím bằng cách giữ áp lực trên nơi chọc kim trong vài phút.

Trong một số ít trường hợp, tĩnh mạch có thể bị sưng sau khi lấy mẫu máu. Vấn đề này được gọi là viêm tĩnh mạch. Nén ấm có thể được sử dụng nhiều lần trong ngày để điều trị này.

Ý nghĩa lâm sàng kết quả xét nghiệm

Xét nghiệm kháng thể kháng nhân (ANA) đo lượng và mẫu kháng thể trong máu hoạt động chống lại cơ thể (phản ứng tự miễn dịch). Nếu có nhiều kháng thể trong máu hơn bình thường, xét nghiệm dương tính. Khi xét nghiệm dương tính, hầu hết các phòng thí nghiệm thực hiện các xét nghiệm khác ngay lập tức để tìm nguyên nhân. Những xét nghiệm này có thể tìm ra kháng thể nào có trong máu với số lượng cao hơn bình thường.

Đôi khi kết quả xét nghiệm ANA có thể bất thường ngay cả khi một người khỏe mạnh.

Xét nghiệm ANA dương tính có thể được gây ra bởi:

Bệnh mô tự miễn liên kết. Những ví dụ bao gồm:

Viêm khớp dạng thấp. Hơn một phần ba số người bị viêm khớp dạng thấp có xét nghiệm ANA dương tính.

Lupus ban đỏ hệ thống (SLE). Hầu như tất cả những người bị SLE đều có xét nghiệm ANA dương tính. Nhưng hầu hết những người có xét nghiệm ANA dương tính không có SLE.

Xơ cứng bì.

Hội chứng Sjögren.

Bệnh viêm khớp tự phát ở tuổi vị thành niên.

Viêm đa cơ.

Hội chứng Raynaud.

Bệnh tự miễn của các cơ quan khác, bao gồm:

Bệnh Addison.

Các bệnh của các tế bào máu, chẳng hạn như thiếu vitamin B12, giảm tiểu cầu vô căn (ITP) và thiếu máu tán huyết.

Bệnh gan, chẳng hạn như viêm gan.

Bệnh tuyến giáp, chẳng hạn như viêm tuyến giáp Hashimoto.

Các loại thuốc, chẳng hạn như được sử dụng để điều trị huyết áp cao, bệnh tim và bệnh lao (TB).

Nhiễm virus.

Yếu tố ảnh hưởng đến xét nghiệm kháng thể kháng nhân

Những lý do có thể không thể làm xét nghiệm hoặc tại sao kết quả có thể không hữu ích bao gồm:

Uống thuốc. Nhiều loại thuốc có thể thay đổi kết quả của xét nghiệm này. Hãy chắc chắn nói với bác sĩ về tất cả các loại thuốc không kê đơn và thuốc theo toa dùng.

Một loại virus. Bệnh do virus có thể khiến ANA dương tính, và sau đó trở lại bình thường.

Điều cần biết thêm

Các bệnh tự miễn không thể được chẩn đoán chỉ bằng kết quả xét nghiệm ANA. Một lịch sử y tế đầy đủ, kiểm tra thể chất và kết quả của các xét nghiệm khác được sử dụng với xét nghiệm ANA để giúp xác định các bệnh tự miễn, chẳng hạn như bệnh lupus ban đỏ hệ thống (SLE) hoặc viêm khớp dạng thấp.

Một số người khỏe mạnh có thể tăng lượng ANA trong máu. Ví dụ, điều này có thể xảy ra ở một số người có tiền sử gia đình mắc bệnh tự miễn. Tuy nhiên, mức độ ANA càng cao thì người đó càng có khả năng mắc bệnh tự miễn.

Mức độ ANA có thể tăng khi một người già đi.

Bài viết cùng chuyên mục

Kháng thể kháng tuyến giáp (antithyroid): ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Những xét nghiệm này không phải là xét nghiệm hormone tuyến giáp, nồng độ hormone tuyến giáp cao hay thấp cũng có thể là dấu hiệu của các vấn đề về tuyến giáp

Glucose máu: ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Định lượng nồng độ glucose máu sê cho các kết quả khác biệt khi xét nghiệm được thực hiện trên máu toàn phần hay trên huyết tương do các hồng cầu chứa rất ít glucose

Điện di protein huyết thanh (SPEP): ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Điện di protein huyết thanh, thường được thực hiện, để giúp chẩn đoán, và theo dõi nhiều tình trạng khác nhau

Ý nghĩa xét nghiệm tế bào, mô bệnh học, hormon

Xác định các rối loạn về hormon sinh dục và giới tính trong các trường hợp như: thiểu năng tinh hoàn, ­u nang tinh hoàn, thiểu năng buồng trứng, thiểu năng nhau thai, buồng trứng không phát triển, bế kinh do ­u nang nội tiết

Kháng nguyên ung thư 125 (CA 125): ý nghĩa lâm sàng kết quả xét nghiệm

Thông thường, xét nghiệm CA 125 được sử dụng để kiểm tra mức độ hiệu quả điều trị ung thư buồng trứng hoặc để xem liệu ung thư buồng trứng đã quay trở lại

Áp lực thẩm thấu huyết thanh: ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Khi độ thẩm thấu huyết thanh giảm, cơ thể ngừng giải phóng ADH, làm tăng lượng nước trong nước tiểu

Xét nghiệm bệnh tự miễn: ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Các xét nghiệm tự miễn dịch có thể bao gồm chống dsDNA, chống RNP, chống Smith hoặc chống Sm, chống Sjogren SSA và SSB, chống xơ cứng hoặc chống Scl 70, chống Jo 1 và chống CCP

Khí máu động mạch: ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Máu cho xét nghiệm xét nghiệm khí máu động mạch được lấy từ động mạch, hầu hết các xét nghiệm máu khác được thực hiện trên một mẫu máu lấy từ tĩnh mạch

Clo: ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Xét nghiệm định lượng nồng độ clo máu thường được đánh giá như một phần của xét nghiệm sàng lọc đối với tình trạng rối loạn nước điện giải

Bạch cầu đơn nhân: ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Xét nghiệm monospot, trên một mẫu máu nhỏ lấy từ đầu ngón tay, hoặc tĩnh mạch, xét nghiệm kháng thể EBV trên mẫu máu lấy từ tĩnh mạch

Xét nghiệm Prealbumin máu: ý nghĩa lâm sàng kết quả xét nghiệm

Xét nghiệm prealbumin, cho thấy những thay đổi trong thời gian một vài ngày, bác sĩ sớm có thể nhìn thấy những thay đổi, về mức độ protein

Amoniac máu: ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Nồng độ amoniac trong máu tăng lên khi gan không thể chuyển đổi amoniac thành urê, điều này có thể được gây ra bởi xơ gan hoặc viêm gan nặng

Antithrombin III: ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Tình trạng cân bằng thích hợp giữa thrombin và antithrombin III cho phép cơ thể bảo đảm quá trình cầm máu bình thường

Xét nghiệm Galactosemia: ý nghĩa lâm sàng giá trị kết quả

Galactosemia là bệnh được truyền từ cha mẹ sang con, xét nghiệm galactose thường được thực hiện để xác định xem trẻ sơ sinh có mắc bệnh hay không

Axit lactic Dehydrogenase (LDH): ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Nồng độ Axit lactic Dehydrogenase giúp chẩn đoán bệnh phổi, ung thư hạch, thiếu máu và bệnh gan, nó cũng giúp xác định hóa trị hoạt động như thế nào

Huyết thanh học chẩn đoán virus viên gan (A, B, C, D, E): ý nghĩa chỉ số xét nghiệm

Các viêm gan virus là các nhiễm trùng toàn thân với tác động ưu thế đối với tế bào gan gây các tổn thương viêm và các biến đổi thoái hóa của tế bào gan

Gamma globulin: ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm globulin miễn dịch

Các gama globulin có tất cả các đặc tính cơ bản về khả năng phản ửng đối với các kháng nguyên đặc hiệu do đó chúng cũng có các đặc tính miễn dịch

Protein phản ứng C nhạy cảm cao (hs-CRP): ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Xét nghiệm Protein phản ứng C nhạy cảm cao khác với xét nghiệm CRP tiêu chuẩn, xét nghiệm tiêu chuẩn đo mức protein cao để tìm ra các bệnh khác nhau gây viêm

Hormon kích thích tuyến giáp (TSH): ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Mặc dù có các dao động theo nhịp ngày đêm với một đỉnh bài tiết của TSH xảy ra ngay trước khi ngủ, song các giá trị của TSH thu được vẫn trong giới hạn bình thường

Hormon cận giáp (PTH): ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Không nên đánh giá đơn độc nồng độ PTH, do PTH có tác động tới cả nồng độ canxi và phospho, vì vậy cũng thường cần được đánh giá nồng độ của cả hai ion này

Xét nghiệm axit folic: ý nghĩa lâm sàng kết quả xét nghiệm

Xét nghiệm đo lượng axit folic trong máu, là một trong nhiều vitamin B, cơ thể cần axit folic để tạo ra các tế bào hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu

Ý nghĩa chỉ số tinh dịch đồ trong vô sinh nam

< 50% tinh trùng di động về phía trước (loại a và b) và < 20% tinh trùng loại a: suy nhược tinh trùng. < 30% tinh trùng có hình dạng bình thường: dị dạng tinh trùng

Hormone kích thích nang trứng (FSH): ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Mức hormone kích thích nang trứng có thể giúp xác định xem cơ quan sinh dục nam hay nữ, tinh hoàn hoặc buồng trứng có hoạt động tốt hay không

Agglutinin lạnh: ý nghĩa lâm sàng kết quả xét nghiệm

Bình thường nồng độ agglutinin lạnh trong máu thấp, nhưng ung thư hạch hoặc một số bệnh nhiễm trùng, như viêm phổi do mycoplasma, có thể mức agglutinin lạnh tăng lên

Cortisol: ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm

Nồng độ creatinin trong mẫu nước tiểu 24h cũng thường được định lượng cùng với nồng độ cortisol niệu để khẳng định rằng thể tích nước tiểu là thỏa đáng