Suy giảm trí nhớ: phân tích triệu chứng

2022-12-23 10:48 AM

Trí nhớ là một quá trình nhận thức phức tạp, bao gồm cả hai khía cạnh có ý thức và vô thức của sự hồi tưởng, có thể được chia thành bốn loại.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Suy giảm trí nhớ cho thấy sự xuống cấp của khả năng lưu trữ hoặc nhớ lại thông tin để não bộ sử dụng. Nó đôi khi biểu hiện một cách rõ ràng, chẳng hạn như trong mê sảng hoặc mất trí nhớ. Bệnh nhân cũng có thể xuất hiện với các triệu chứng tinh vi hơn nhiều mà họ hoặc người tiếp xúc gần sẽ nhận thấy.

Nguyên nhân

Trí nhớ là một quá trình nhận thức phức tạp, bao gồm cả hai khía cạnh có ý thức và vô thức của sự hồi tưởng. Nó có thể được chia thành bốn loại theo chức năng: tình tiết, ngữ nghĩa, thủ tục và làm việc. Bộ nhớ tình tiết đề cập đến bản ghi các sự kiện của bộ não và bộ nhớ ngữ nghĩa là sự nhớ lại các sự kiện hoặc khái niệm biệt lập; những loại bộ nhớ này được hình thành và nhớ lại một cách có ý thức. Bộ nhớ thủ tục là việc nhớ lại các chức năng vận động như chơi một bản nhạc hoặc đánh máy và có thể được hình thành và nhớ lại một cách có ý thức hoặc vô thức. Cuối cùng, bộ nhớ làm việc đề cập đến việc giữ cho các đối tượng, từ ngữ và khái niệm có sẵn để hoàn thành các tác vụ phức tạp và đồng nghĩa với chức năng điều hành. Đó cũng là một sự nhớ lại có ý thức.

Mỗi loại bộ nhớ cho thấy bằng chứng về quá trình xử lý trong các vùng khác nhau của não, cho thấy rằng mỗi loại là một chức năng riêng biệt.

Nhiều quá trình bệnh lý có thể gây mất trí nhớ. Mất trí nhớ nhẹ thường ảnh hưởng đầu tiên đến các quá trình phức tạp liên quan đến trí nhớ làm việc; trong những căn bệnh tiến triển, điều này cũng sẽ bắt đầu ảnh hưởng đến trí nhớ ngữ nghĩa và tình tiết. Tất cả các loại chứng mất trí nhớ thường sẽ ảnh hưởng đến các vùng khác nhau của bộ nhớ trong các giai đoạn khác nhau. Các bệnh ít phổ biến hơn liên quan đến rối loạn chức năng vận động thường ảnh hưởng nhiều hơn đến trí nhớ thủ tục, chẳng hạn như bệnh Parkinson và múa giật Huntington. Chấn động và chấn thương sọ não khác, viêm não, tác dụng của thuốc, rối loạn tâm trạng, rối loạn suy nghĩ, rối loạn tăng động giảm chú ý và rối loạn trí nhớ nguyên phát như chứng quên toàn bộ thoáng qua, tất cả đều gây ra các vấn đề về trí nhớ.

Tần suất bệnh nhân tình nguyện gặp các vấn đề về trí nhớ khi trình bày được báo cáo rất kém. Tuy nhiên, một nghiên cứu trên 4.000 người ở Bắc Carolina cho thấy 56% số người cho biết có khiếu nại về trí nhớ khi được khảo sát. Suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) có tỷ lệ ước tính khoảng 10–20% ở những người trên 65 tuổi. Trong dân số nói chung, tỷ lệ mắc MCI hàng năm ở cơ sở chăm sóc ban đầu là 5–10%.

Đánh giá đặc điểm

Khai thác lịch sử kỹ lưỡng về các khiếu nại về trí nhớ để thiết lập thời gian, các sự kiện xung quanh, các loại thuốc mới được giới thiệu, các bệnh đi kèm và các yếu tố khác là hết sức quan trọng. Điều quan trọng cần lưu ý là khiếu nại bắt nguồn từ bệnh nhân hay từ một người cung cấp thông tin khác, vừa để chứng thực thông tin vừa để biết liệu bệnh nhân có hiểu biết sâu sắc về vấn đề hay không.

Cũng như hỏi bệnh sử, khám thực thể nên được sử dụng để loại trừ liệu các quá trình bệnh hiện tại hoặc bệnh mới khởi phát có thể ảnh hưởng đến trí nhớ hay không. Đánh giá chấn thương, dấu hiệu của bệnh truyền nhiễm hoặc thấp khớp, và đánh giá thần kinh cẩn thận để xác định xem có bất kỳ rối loạn chức năng vận động hoặc cảm giác nào hay không sẽ hỗ trợ xác định các vấn đề về trí nhớ nguyên phát do các bệnh khác gây ra.

Nhiệm vụ đầu tiên là tách sự suy giảm nhận thức liên quan đến tuổi tác có thể chấp nhận được khỏi suy giảm nhận thức nhẹ. Tiêu chuẩn vàng cho các khiếu nại về trí nhớ là xét nghiệm tâm thần kinh chính thức, nhưng tính chất toàn diện và chi phí của bài kiểm tra ngăn cản việc sử dụng sẵn sàng cho tất cả các khiếu nại về trí nhớ. Hiện có một số bài kiểm tra ngắn về trí nhớ dành cho việc sử dụng tại giường bệnh hoặc khi đến văn phòng, chẳng hạn như Bài kiểm tra trạng thái tinh thần tối thiểu của Folstein. Tuy nhiên, hầu hết được phát triển cho chứng sa sút trí tuệ và thường không nhạy cảm với việc phát hiện suy giảm nhận thức nhẹ.

Đánh giá nhận thức Montreal đã được xác thực cho suy giảm nhận thức nhẹ với ngưỡng điểm là 26. Nó có tỷ lệ khả năng dương tính (LR) là 6,9 và LR âm tính là 0,11. Một bài kiểm tra trên máy vi tính với LR dương tính là 14 và LR âm tính là 0,14 cũng được xác thực cho suy giảm nhận thức nhẹ, nhưng chỉ được sử dụng hạn chế cho các ứng dụng nghiên cứu đã được phê duyệt. Không có xét nghiệm hóa học, huyết thanh học hoặc hình ảnh cụ thể nào dành riêng cho suy giảm nhận thức nhẹ.

Giá trị cho các thử nghiệm này nằm ở việc loại trừ các vấn đề khác.

Nếu suy giảm nhận thức nhẹ được phát hiện bằng cách đánh giá trí nhớ, thì phán đoán lâm sàng phải được sử dụng để hướng dẫn xét nghiệm các tình trạng có thể đảo ngược.

Chẩn đoán

Bệnh nhân có khiếu nại về trí nhớ, dù tự báo cáo hay do người cung cấp thông tin báo cáo, nên có tiền sử kỹ lưỡng và các nghiên cứu về thể chất, xét nghiệm và hình ảnh để đánh giá các nguyên nhân có thể đảo ngược hoặc điều trị được. Các đánh giá không rõ ràng có thể được đánh giá thêm bằng xét nghiệm tâm thần kinh chính thức.

Mất trí nhớ nghiêm trọng hơn, biểu hiện của chứng sa sút trí tuệ hoặc mê sảng, được đề cập ở những nơi khác trong cuốn sách này.

Một số trường hợp mất trí nhớ nhẹ liên quan đến lão hóa được coi là bình thường. Hiện tượng này có nhiều tên, bao gồm suy giảm nhận thức liên quan đến tuổi tác và suy giảm trí nhớ liên quan đến tuổi tác. Nó cũng thiếu định nghĩa, nhưng có thể được đặc trưng bởi sự thiếu hụt bộ nhớ riêng lẻ mà không ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày.

Suy giảm nhận thức nhẹ là một thực thể lâm sàng riêng biệt, nếu vẫn chưa được xác định rõ ràng. Nó được đặc trưng bởi sự suy giảm nhận thức và trí nhớ nghiêm trọng hơn so với suy giảm nhận thức liên quan đến tuổi tác nhưng ít nghiêm trọng hơn so với chứng sa sút trí tuệ, với chức năng độc lập tổng thể được bảo tồn. Bệnh nhân mắc suy giảm nhận thức nhẹ có nguy cơ tiến triển thành chứng sa sút trí tuệ cao hơn, với tỷ lệ khoảng 10% mỗi năm. Đối với bệnh nhân mắc suy giảm nhận thức nhẹ, bác sĩ nên thiết lập kế hoạch đánh giá lại định kỳ và thảo luận về nguy cơ tiến triển thành chứng mất trí nhớ, vai trò của xét nghiệm mới nổi và các chiến lược tiềm năng để ngăn chặn sự suy giảm thêm.

Bài viết cùng chuyên mục

Đau vai: phân tích triệu chứng

Không thể đánh giá các quá trình bệnh lý một cách riêng biệt vì mối quan hệ phức tạp của đai vai với các cấu trúc khác. Vai bao gồm ba xương và bốn bề mặt khớp.

Gan to: phân tích triệu chứng

Gan trưởng thành bình thường có khoảng giữa xương đòn là 8–12 cm đối với nam và 6–10 cm đối với nữ, với hầu hết các nghiên cứu xác định gan to là khoảng gan lớn hơn 15 cm ở đường giữa đòn.

Định hướng chẩn đoán mệt mỏi

Mệt mỏi là tình trạng kiệt quệ về thể chất và hoặc tinh thần, điều này rất phổ biến và không đặc hiệu, do vậy mà việc xác định tình trạng bệnh nền gặp nhiều khó khăn.

Giảm cân ngoài ý muốn: phân tích triệu chứng để chẩn đoán và điều trị

Các vấn đề gây ra giảm cân thông qua một hoặc nhiều cơ chế, lượng calo hấp thụ không đủ, nhu cầu trao đổi chất quá mức hoặc mất chất dinh dưỡng qua nước tiểu hoặc phân.

Tràn dịch màng phổi: phân tích triệu chứng

Tràn dịch màng phổi do tăng áp suất thủy tĩnh trong tuần hoàn vi mạch, giảm áp suất keo trong tuần hoàn vi mạch như giảm albumin máu và tăng áp suất âm trong khoang màng phổi.

Viêm thận bể thận trong chẩn đoán và điều trị

Beta lactam tĩnh mạch và một thuốc nhóm Aminoglycosid là lực chọn ban đầu khi chưa có kháng sinh đồ, Ở cơ sở ngoại trú có thể điều trị bằng Trimethoprim sulfamethoxazol

Trầm cảm: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Để được chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm, bệnh nhân phải trải qua năm triệu chứng trở lên và phải có tâm trạng chán nản và hoặc giảm hứng thú trong 2 tuần.

Mất điều hòa cơ thể: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Mất điều hòa bao gồm tay vụng về, dáng đi bất thường hoặc không ổn định và rối loạn vận ngôn, nhiều bất thường vận động được thấy trong rối loạn chức năng tiểu não.

Đau đầu: đánh giá các nguyên nhân thường gặp

Đau đầu là triệu chứng rất thường gặp và thường lành tính. Điều thách thức là phải nhận ra số ít bệnh nhân có bệnh lý nghiêm trọng hoặc cần điều trị đặc hiệu.

Định hướng chẩn đoán đau bụng mạn tính

Đau bụng mạn tính rất phổ biến, hầu hết bệnh nhân trẻ sẽ có rối loạn chức năng, bệnh nhân lớn tuổi với đau bụng mới, dai dẳng, ưu tiên là loại trừ bệnh lý ác tính.

Xuất huyết trực tràng: đánh giá các nguyên nhân xuất huyết tiêu hóa dưới

Phần lớn bệnh nhân xuất huyết do các nguyên nhân lành tính. Ở bệnh nhân xuất huyết trực tràng cấp tính, đánh giá mức độ xuất huyết và tiến hành đầy đủ các bước cấp cứu trước khi chẩn đoán chính xác.

Viêm da dị ứng (Eczema)

Sần sùi, mảng màu đỏ thường là không dày và phân định ranh giới riêng biệt của bệnh vẩy nến ảnh hưởng đến khuôn mặt, cổ và thân trên

Phosphatase kiềm tăng cao: phân tích triệu chứng

ALP huyết thanh chỉ nên được chỉ định nếu nghi ngờ có bệnh về xương hoặc gan. Kết quả ALP nên được so sánh với phạm vi bình thường phù hợp trên cơ sở tuổi tác và tiền sử lâm sàng.

Sốt: đánh giá dấu hiệu triệu chứng và các yếu tố nguy cơ

Mở rộng tầm soát nhiễm trùng ở các bệnh nhân đặc biệt. Các chủng tác nhân hiện hành thường gặp như viêm phổi có thể khác nhau tùy theo dịch tễ từng vùng, do đó hội chấn với chuyên gia truyền nhiễm ngay ở giai đoạn ban đầu.

Hỏi bệnh và thăm khám bệnh nhân béo phì

Thừa cân hoặc béo phì làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh và tử vong do tăng huyết áp, đái tháo đường týp 2, rối loạn lipid máu, bệnh động mạch vành, đột quỵ, sỏi mật, viêm xương khớp, các vấn đề về hô hấp.

Nguy cơ tự tử: phân tích để chẩn đoán và điều trị

Tự tử thường được coi là một quyết định đạo đức mâu thuẫn với nhiều giá trị tôn giáo và xã hội, đối với nhiều cá nhân cố gắng hoặc tự tử, chất lượng cuộc sống đã trở nên cạn kiệt đến mức không còn lựa chọn nào khác.

Nguyên tắc chăm sóc rối loạn ở người già (lão khoa)

Dấu hiệu bệnh thường không điển hình ở bệnh nhân cao tuổi. Một rối loạn trong một hệ thống cơ quan có thể dẫn đến các triệu chứng trong bối cảnh đan xen, đặc biệt là bị ảnh hưởng bởi bệnh từ trước.

Sưng bìu: phân tích các bệnh cảnh lâm sàng

Phần lớn các nguyên nhân gây sưng bìu đều lành tính, nhưng các khối u tế bào mầm có thể là nguyên nhân hàng đầu của bệnh lý ác tính gặp ở người trẻ.

Mờ mắt: phân tích triệu chứng

Các nguyên nhân gây mờ mắt từ nhẹ đến có khả năng gây ra thảm họa, hầu hết các nguyên nhân liên quan đến hốc mắt, mặc dù một số nguyên nhân ngoài nhãn cầu phải được xem xét.

Mục tiêu của việc thăm khám lâm sàng

Hiệu lực của một phát hiện vật lý phụ thuộc vào nhiều yếu tố, kinh nghiệm lâm sàng và độ tin cậy của các kỹ thuật khám là quan trọng nhất.

U nang xương: phân tích đặc điểm

U nang xương xuất hiện nhiều hơn trên phim trơn vì chúng có xu hướng ăn mòn xương xung quanh và thường bị tách ra và chứa đầy máu.

Sốt: đánh giá chuyên sâu ở bệnh nhân sốt dai dẳng không rõ nguyên nhân

Nếu nguyên nhân gây sốt vẫn không rõ ràng, tiếp tục làm các xét nghiệm chuyên sâu với chụp bạch cầu gắn nhãn, xạ hình xương, siêu âm Doppler và/hoặc sinh thiết gan, và cân nhắc các chẩn đoán loại trừ, ví dụ bệnh Behget's, sốt địa Trung Hải, sốt giả tạo.