Rụng tóc hói: chẩn đoán và điều trị

Rụng tóc do sẹo

Rụng tóc do sẹo có thể xảy ra sau chấn thương hóa học hay lý học, liken phẳng lông nhiễm khuẩn hay nhiễm nấm nặng, herpes zoster, luput ban đỏ dạng đĩa mạn tính, xơ cứng bì và sau chiếu xạ ion hóa. Những yếu tố trong tiền sử, hình thái rụng, và sự xuất hiện của các thương tổn ở da sẽ cho chúng ta biết được nguyên nhân đặc biệt gây rụng tóc, như trong luput ban đỏ và những nhiễm khuẩn khác. Sinh thiết da có thể cần thiết để chấn đoán phân biệt luput với bệnh khác.

Rụng tóc do sẹo thường là rụng tóc vĩnh viễn và không thay đổi được. Không có thuốc nào có thể chữa được trừ khi phẫu thuật cấy tóc. Điều quan trọng là phải chữa bệnh mà nó sẽ gây sẹo càng sớm càng tốt.

Rụng tóc không do sẹo

Rụng tóc không do sẹo có thể liên quan tới nhiều bệnh, hệ thống như luput ban đỏ hệ thống, giang mai giai đoạn hai, cường hay thiểu năng tuyến giáp, suy tuyến thượng thận. Điều trị cần thiết duy nhất là kiểm soát các bệnh hệ thống một cách đúng đắn và mau lẹ, có như vậy rụng tóc mới có thể mọc lại được.

Rụng tóc da đầu (hói) ở nam giới, một bệnh hay hặp nhất trong các bệnh rụng tóc, là bệnh được thúc đẩy bởi gen. Thay đổi sớm nhất là rụng tóc ở phía trước của vòm sọ, hoặc ở bên chỏm đỉnh. Bệnh có liên quan với chất bã, bằng chứng là da đầu đỏ, có quá nhiều dầu và vảy da ở trên đầu. Tiến triển của rụng tóc rất khác nhau và không thể dự đoán trước được, Các nghiên cứu về thuốc bôi minoxidil mở rộng cho thấy kết quả rất tốt đối với thể rụng ở đỉnh. Sản phẩm thương mại, Rogaine, là loại dung dịch có chứa 20mg/ml minoxidil. Kết quả thu được tốt nhất đối với bệnh nhân < 50 tuổi, thời gian rụng < 5 năm và kích thước vùng tóc rụng nhỏ. Nếu bôi 2 lần/ngày và bôi hàng năm thì ở 40% bệnh nhân tóc sẽ mọc lại trung bình hay mọc rậm ở vùng đỉnh. Da dầu có thể được điều trị như đã nói ở chương viêm da tiệt bã, nhưng nó không có tác dụng đối với rụng tóc.

Tóc rụng hay mỏng đi ở phụ nữ có cùng một nguyên nhân như rụng tóc da đầu ở nam giới (rụng tóc nội tiết). Tuy vậy, ở nữ thường rụng sau thời kỳ mãn kinh. Minpxidil (Rogaine) là thuốc được chọn để điều trị rụng tóc do nội tiết ở nữ sau khi có rối loạn nội tiết, rối loạn này xảy ra trước thời kỳ mãn kinh, và được quyết định bởi testosteron, DHEAS, androstenedion, T3 và T4, và TSH. Spironolacton là một steroid aldosteron tổng hợp đối kháng, nó đã được sử dụng và có hiệu quả để điều trị rụng tóc lan toả ở phụ nữ với liều 25mg/ngày theo đường uống. Đây không phải là danh mục chỉ định của thuốc, nhưng trong những nghiên cứu về độc tính lậu dài ở chuột thấy có thể gây u. Corticosteroid uống đựợc khuyên dùng để ức chế sản xuất androgen thượng thận, nhưng những loại thuốc này có thể gây loãng xương và độc. Estrogen bôi đôi khi có giá trị.

Những phụ nữ phàn nàn về tóc mỏng mà không có dấu hiệu của rụng tóc cần phải theo dõi tiếp, vì 20% tóc ở có thể bị rụng trước khi các nhà lâm sàng nhận thấy.

Rụng tóc giai đoạn tóc ngừng phát triển là hiện tượng rụng tóc tạm thời ở một vài bệnh nhân, do tăng một cách tạm thời tóc ở giai đoạn ngừng phát triển trong chu kỳ phát triển của tóc. Điều này xảy ra một cách tự động, có thể xảy ra trong giai đoạn phụ nữ sau đẻ, do suy sụp cơ thể, do sốt cao, stress, phẫu thuật hay sốc hoặc suy dinh dưỡng, và cũng có thể do thuốc tránh thai hormon. Bất kể do nguyên nhân nào, rụng tóc giai đoạn nghỉ thường kéo dài 2 - 4 tháng. Tiên lượng nói chung tốt. Chẩn đoán rụng tóc giai đoạn nghỉ dựa vào số lượng tóc rụng lớn và dưới chân tóc có một màu trắng khi kéo tóc nhẹ nhàng hoặc có hơn 6 tóc như vậy nếu bệnh nhân gội đầu vào buổi sáng hôm đó. Đếm số tóc rụng ở lược hoặc sau khi gội đầu nếu rụng trên 150 cái, so sánh với số trung bình là 70 - 100. Trong một nghiên cứu của chúng tôi, nguyên nhân chính của rụng tóc loại này là do thiếu sắt, và số tóc rụng có liên quan rõ rệt với nồng độ sắt trong huyết thanh.

Rụng tóc thành mảng là bệnh không rõ nguyên nhân nhưng người ta cho rằng đó là bệnh do miễn dịch. Điển hình, mảng da ở vùng rụng tóc hoàn toàn mịn, có màu hồng và không có sẹo. Có thể thấy những sợi tóc nhỏ, dài độ 2 - 3mm và được gọi là tóc hình chấm than. Các sợi tóc ở giai đoạn nghỉ ở xung quanh mảng tóc rụng dễ bị rụng hơn. Lông mày, râu, và lông mi cũng có thể bị rụng, tóc cũng có thể rụng toàn bộ đầu (alopecia totalis) hoặc tất cả các loại lông, có thể cả lông ở trong lỗ mũi (Alopecia universalis). Giải phẫu bệnh, thấy có nhiều tóc ở giai đoạn đầu của chu kỳ phát triển có kích thước nhỏ và có sự xâm nhập của các lympho bào. Thể nặng có thể điều trị bằng corticoid toàn thân, mặc dù corticoid hiếm khi có tác dụng trừ khi rụng tóc do tinh thần và kinh tế. Bệnh rụng tóc thành mảng có thể kết hợp với bệnh viêm tuyến giáp của Hashimoto, thiếu máu ác tính, bệnh Addison và bạch biến.

Điều trị bằng anthralin 0,5% dạng mỡ bôi hàng ngày có thể kích thích tóc mọc. Tiêm tại chỗ corticosteroid thường có kết quả. Triamcinolon acetonic vối nồng độ 10mg/ml tiêm theo 1 - 2cm khoảng cách mỗi mũi 0,1 ml, tổng liều không tiêm quá 50mg mỗi tháng đối với người lớn. Rụng tóc thành mảng có thể tự khỏi, ở 80% bệnh nhân tóc mọc lại hoàn toàn, nhưng có một vài trường hợp nhẹ lại kháng thuốc và tiến triển tối rụng toàn bộ đầu hay rụng toàn thân. Minoxidil bôi có hiệu quả ở một số bệnh nhân. Cả thuốc bôi dinitrochlobenzen (DNCB) và bôi thực nghiệm đều gây dị ứng, acid dibutyl ester được dùng để điều trị rụng tóc mảng mạn tính. Yếu tố cơ bản là gây nhạy cảm da, rồi bôi ngắt quãng thuốc có nồng độ yếu để tạo ra và duy trì viêm da nhẹ. Đã có thông báo một số trường hợp tóc mọc lại sau 3 - 6 tháng, nhưng không nói đến hiệu quả và an toàn lâu dài của DNCB. Những nhóm hỗ trợ những bệnh nhân rụng tóc thành mảng lan rộng đã có hiệu quả đối với một số bệnh nhân.

Trong chứng tự nhổ tóc, mảng tóc rụng thường không đều, và trên mảng rụng tóc vẫn có những sợi tóc đang mọc vì bệnh nhân không thể nhổ những tóc quá ngắn. Mảng rụng tóc thường chỉ ở một bên, hình tròn và cùng bên với bên tay thuận của bệnh nhân. Bệnh nhân có khi không biết được thói quen của mình.

Rụng tóc do thuốc là một loại rụng tóc ngày càng quan trọng. Các thuốc sau đây có thể gây rụng tóc: thallium, dùng kéo dài và quá liều vitamin A, retinoid, thuốc chống phân bào, chống đông, Cloflbrat (hiếm), thuốc chống cường giáp, thuốc tránh thai, trimethadion, allopurinol, propranolol, indomethacin, camphetamin, salicylat, gentamycin và levodopa. Rụng tóc do hóa chất gây rất lo láng, cần phải nhấn mạnh là rụng tóc không thể thay đổi được. Bác sĩ cần nói cho bệnh nhân biết điều đó.