Trang chủ
Sách y học
Sinh lý y học
Sinh lý sự trao đổi chất giữa các dịch cơ thể

Sinh lý sự trao đổi chất giữa các dịch cơ thể

2013-04-06 10:41 AM

Các chất từ huyết tương đi qua thành mao mạch bằng phương thức nhập bào vào tế bào nội mô, rồi thì chúng được xuất bào vào dịch kẽ.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Máu là phương tiện để vận chuyển và trao đổi vật chất giữa tế bào của cơ thể và môi trường bên ngoài. Chất dinh dưỡng từ thức ăn vào máu rồi khuếch tán vào tổ chức khắp cơ thể. Khí oxy được hít vào phổi rồi đi vào máu. Trong khi đó, chất thải từ quá trình chuyển hoá tế bào được khuếch tán vào máu. Từ máu chúng được bài tiết ra ngoài qua nước tiểu, phổi, hoặc một số con đường khác. Dịch kẽ là trung gian cho sự trao đổi giữa huyết tương và dịch nội bào.

Sự trao đổi giữa huyết tương và dịch kẽ

Sự trao đổi này diễn ra tại thành mao mạch. Các chất đi vào và ra khỏi mao mạch thông qua 3 cách sau:

Vận chuyển qua tế bào

Các chất từ huyết tương đi qua thành mao mạch bằng phương thức nhập bào vào tế bào nội mô, rồi thì chúng được xuất bào vào dịch kẽ. Sự vận chuyển này chỉ chiếm một phần nhỏ trong sự trao đổi chất giữa huyết tương và dịch kẽ.

Khuếch tán

Hầu hết các chất trong máu hoặc dịch kẽ đều có thể khuếch tán qua thành mao mạch. Quá trình này chiếm phần lớn trong sự trao đổi tại mao mạch của toàn cơ thể ngoại trừ ở não.

Lọc và tái hấp thu

Quá trình lọc xảy ra trội hơn ở đầu tiểu động mạch, trong khi quá trình tái hấp thu xảy ra trội hơn ở đầu tiểu tĩnh mạch của mao mạch. Ở hầu hết các mao mạch, dịch lọc nhiều hơn tái hấp thu một ít. Dịch không được tái hấp thu (ngoại trừ dịch trong cầu thận) cùng với một ít protein sẽ vào mao mạch bạch huyết.

Phù xảy ra khi thể tích dịch kẽ tăng lên do sự gần cân bằng giữa quá trình lọc và tái hấp thu này bị phá vỡ.

Sự trao đổi giữa dịch kẽ và dịch nội bào

Áp suất thẩm thấu là yếu tố quyết định sự trao đổi chất giữa dịch kẽ và dịch nội bào. Bình thường, áp suất thẩm thấu của dịch kẽ và dịch nội bào bằng nhau. Sự thay đổi các áp suất thẩm thấu này chủ yếu được gây ra bởi sự biến đổi nồng độ Na+ hoặc K+.

Sự giảm áp suất thẩm thấu trong dịch kẽ có thể dẫn đến ngộ độc nước hoặc sốc tuần hoàn (sốc giảm thể tích). Điều này thường xảy ra khi nôn mữa, đi chảy hoặc bài tiết mồ hôi quá nhiều nhưng chỉ được bù dịch bằng cách uống nước (không có điện giải).

Sinh lý sự trao đổi chất giữa các dịch cơ thể

Sự trao đổi giữa huyết tương và dịch kẽ

Sự trao đổi giữa dịch kẽ và dịch nội bào

Bài viết cùng chuyên mục

Khả năng co giãn của mạch máu

Bôi trơn bảo vệ và tầm quan trọng của chất nhày trong đường tiêu hóa

Phospholipids và Cholesterol trong cơ thể

Sự thích nghi của áp suất ô xy máu thấp và ảnh hưởng cấp của giảm ô xy máu

Đường truyền thần kinh thính giác: cơ chế thính giác trung ương

Đại cương sinh lý nước điện giải trong cơ thể

Dịch lọc qua mao mạch: áp lực thủy tĩnh, áp lực keo huyết tương và hệ số lọc mao mạch

Cảm giác xúc giác: sự phát hiện và dẫn truyền

Loại dịch trong cơ thể người: đo bằng chỉ thị mầu

Sự phát triển của buồng trứng

Trung tâm thần kinh điều khiển sự thèm ăn của cơ thể

Cấu trúc hóa học của triglycerid (chất béo trung tính)

Đặc điểm phân tử của các sợi cơ co bóp

Bài tiết chất nhầy ở đại tràng

Chuyển hóa khoáng chất trong cơ thể

Chức năng trí tuệ cao của vùng não liên hợp trước trán

Thể tích hô hấp trong một phút

Đo thể tích hô hấp: ghi lại những thay đổi trong phép đo thể tích phổi

Giải phóng năng lượng từ Glucose theo con đường Pentose Phosphate

Insulin và ảnh hưởng lên chuyển hóa

Ảnh hưởng của gia tốc tuyến tính lên cơ thể

Cung lượng tm: sự điều chỉnh thông qua tuần hoàn tĩnh mạch - nguyên lý Frank - starling

Sự hình thành lưu thông và hấp thu dịch não tủy

Các con đường gian nút và liên nhĩ: dẫn truyền xung động tim qua tâm nhĩ

Kiểm soát lưu lượng mạch vành