Sinh lý thần kinh dịch não tủy

2013-04-07 05:40 PM

Dịch não tủy là một loại dịch ngoại bào đặc biệt lưu thông trong các não thất và trong khoang dưới nhện do các đám rối màng mạch trong các não thất bài tiết.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Đại cương

Số lượng dịch não tủy ở người trưởng thành khoảng 140 ml và trong 24 giờ dịch não tủy được đổi mới từ 3 đến 4 lần.

Sự lưu thông của dịch não tủy

Từ 2 não thất bên ở 2 bán cầu đại não, dịch não tủy theo lỗ Monro đổ vào não thất III nằm ở gian não. Từ não thất III, dịch não tủy theo cống Sylvius đổ vào não thất IV nằm ở hành- cầu não. Từ đây, dịch não tủy theo các lỗ Magendie và Luschka đi vào khoang dưới nhện rồi bao bọc xung quanh não bộ và tủy sống.

Sau đó, dịch não tủy được các mao mạch hấp thu trở lại để đi vào tuần hoàn chung.

Khi các đường lưu thông này bị tắc, dịch não tủy sẽ ứ đọng lại trong các não thất gây nên bệnh não úng thủy (hydrocephalus).

Chức năng của dịch não tủy

Chức năng dinh dưỡng và đào thải

Dịch não tủy trao đổi vật chất 2 chiều với tổ chức thần kinh trung ương bằng cách cung cấp các chất dinh dưỡng và lấy đi các chất thải sinh ra trong quá trình chuyển hóa.

Chức năng bảo vệ

Dịch não tủy có tác dụng bảo vệ tổ chức thần kinh thông qua 2 cơ chế:

Ngăn cản không cho các chất độc lọt vào tổ chức thần kinh.

Đóng vai trò như một hệ thống đệm để bảo vệ não và tủy khỏi bị tổn thương mỗi khi bị chấn thương.

Ý nghĩa của việc xét nghiệm dịch não tủy

Dịch não tủy có mối liên hệ mật thiết với não và màng não. Vì vậy, nó được xem như một tấm gương phản ảnh tình trạng của não và màng não.

Bình thường, dịch não tủy có những tính chất và thành phần nhất định. Khi có bệnh lý ở não và màng não, các thành phần và tính chất này sẽ thay đổi.

Dựa vào sự thay đổi đó, ta có thể chẩn đoán một số bệnh về não và màng não.

Vì vậy, xét nghiệm dịch não tủy rất có giá trị để chẩn đoán một số bệnh như:

Viêm màng não mủ.

Viêm màng não lao.

Viêm màng não do virus.

Xuất huyết não màng não.

U não...

Sau đây là sự thay đổi của dịch não tủy trong một số bệnh thần kinh thường gặp (bảng).

Bảng: Sự thay đổi của dịch não tuỷ trong một số bệnh thần kinh thường gặp.

	Bình thường	Viêm màng não mủ	Viêm màng não do lao	Viêm màng não virus	Xuất huyết màng não
Màu sắc	Trong suốt	Hơi mờ hoặc đục như nước vo gạo	Trong, mờ hoặc vàng chanh	Trong hoặc hơi mờ	Hồng hoặc đỏ
Áp lực	Khoảng 12 cm nước	Tăng	Tăng	Bình thường hoặc tăng ít	Tăng
Bạch cầu	Dưới 5 lympho trong 1mm3 dịch não tủy	Rất tăng, có thể trên 1000 bc/mm3 Trung tính chiếm ưu thế	Tăng vừa dưới 500 bc/mm3 Lympho chiếm ưu thế	Tăng vừa 10 - 500/mm3 Lympho chiếm ưu thế	Có cả hồng cầu lẫn bạch cầu.
Protein	0,15-0,45 g/l	Tăng nhiều (5 g/l)	Tăng vừa (2 - 3 g/l)	Bình thường hoặc tăng ít (1 g/l)	Tăng
Glucose	0,5 - 0,7 g/l	Giảm	Giảm	Bình thường	Bình thường hoặc hơi tăng
NaCl	7 - 9 g/l	Bình thường	Giảm	Bình thường	Bình thường
Vi khuẩn	Không có	Soi tươi có thể thấy vi khuẩn (50%) Cấy 80% (+)	Soi: ít thấy Cấy: 50% tìm thấy BK	Không có	Không có

Sinh lý thần kinh dịch não tủy

Đại cương

Sự lưu thông của dịch não tủy

Chức năng của dịch não tủy

Ý nghĩa của việc xét nghiệm dịch não tủy

Bài viết cùng chuyên mục

Đặc điểm của sự bài tiết ở dạ dày

Chức năng của vùng hải mã: vùng kéo dài của vỏ não

Bài tiết dịch tiêu hóa ruột bởi hang Lieberkuhn

Vận chuyển thyroxine và triiodothyronine tới các mô

Sóng hô hấp trong áp suất động mạch

Ảnh hưởng của gradients áp lực thủy tĩnh trong phổi lên khu vực lưu thông máu phổi

Đại cương về hệ nội tiết và hormon

Vitamin D và vai trò kiểm soát nồng độ canxi huyết

Sự đào thải các sản phẩm chuyển hóa của cơ thể

Cung lượng tim: đánh giá bằng phương pháp chỉ thị mầu

Chức năng trí tuệ cao của vùng não liên hợp trước trán

Hấp thu và bài tiết của canxi và phosphate

Động tác bước và đi bộ: phản xạ tư thế

Tổng hợp ATP do oxy hóa Hydrogen - Sự Phosphoryl-Oxy hóa

Chức năng sinh lý của hormone chống bài niệu (ADH)

Hệ thống điều hòa của cơ thể

Sinh lý hoạt động trí nhớ

Tổng hợp và bài tiết hormon vỏ thượng thận

Khuếch tán khí hô hấp: chênh lệch áp suất gây nên khuếch tán khí

Bài tiết chất nhầy và gastrin ở tuyến môn vị

Chức năng tạo nước tiểu sinh lý của thận

Calcitonin và canxi huyết

Sự tạo thành ảnh của thấu kính hội tụ: nguyên lý quang học nhãn khoa

Soi đáy mắt: quan sát nhìn vào phía trong mắt

Sự thay đổi nồng độ canxi và phosphate sinh lý ở dịch cơ thể không liên quan xương