Phác đồ điều trị lao phổi

2024-07-11 12:02 PM

Bệnh lao phổi do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra. Lây lan qua việc hít phải các giọt hô hấp bị nhiễm bệnh từ bệnh nhân lao đang hoạt động.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Bệnh lao phổi

Do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra.

Lây lan qua việc hít phải các giọt hô hấp bị nhiễm bệnh từ bệnh nhân lao đang hoạt động.

Sau khi nhiễm trùng, M. tuberculosis có thể ở trạng thái ngủ đông hoặc nhân lên chậm trong phổi.

Chỉ có khoảng 10% các trường hợp tiến triển thành bệnh lao đang hoạt động.

Các đặc điểm lâm sàng

Ho kéo dài: Kéo dài hơn 2 tuần, có hoặc không có đờm và/hoặc máu (ho ra máu).

Sốt, đổ mồ hôi đêm, chán ăn, sụt cân, đau ngực và mệt mỏi là những triệu chứng phổ biến.

Chẩn đoán phân biệt

Cần cân nhắc bệnh lao ở những bệnh nhân có các triệu chứng hô hấp kéo dài hơn 2 tuần và không đáp ứng với phương pháp điều trị kháng khuẩn không đặc hiệu.

Các tình trạng khác cần loại trừ bao gồm viêm phổi, COPD, ung thư phổi, bệnh phổi di động và bệnh melioidosis.

Xét nghiệm

Trong quần thể chung: Xét nghiệm Xpert® MTB/RIF phát hiện M. tuberculosis trong đờm và kháng rifampicin.

Đối với nhiễm trùng đồng thời HIV: Cũng nên cân nhắc xét nghiệm LF-LAM trong nước tiểu.

Điều trị

Phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho bệnh lao phổi bao gồm sự kết hợp của bốn loại thuốc chống lao:

Isoniazid.

Rifampicin.

Pyrazinamide.

Ethambutol.

Phác đồ điều trị bao gồm hai giai đoạn

Giai đoạn đầu: Thường kéo dài 2 tháng.

Giai đoạn tiếp tục: Tiếp theo giai đoạn đầu và kéo dài 4 tháng.

Nếu chủng vi khuẩn kháng thuốc, quá trình điều trị có thể kéo dài hơn và sử dụng các kết hợp thuốc khác nhau.

Việc tuân thủ điều trị là rất quan trọng để ngăn ngừa tình trạng kháng thuốc. Bệnh nhân phải hiểu được tầm quan trọng của điều trị và có biện pháp quản lý ca bệnh phù hợp cho đến khi hoàn thành.

Thách thức trong điều trị

Thời gian dài: Sáu tháng là một cam kết đáng kể và việc tuân thủ có thể khó khăn.

Tác dụng phụ: Thuốc chống lao có thể gây ra các tác dụng phụ như buồn nôn, nôn và các vấn đề về gan. Bệnh nhân cần được theo dõi và có thể cần điều chỉnh chế độ dùng thuốc.

Kháng thuốc: Điều trị không đầy đủ hoặc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến các chủng bệnh lao kháng thuốc, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và tốn kém hơn.

Tầm quan trọng của việc tuân thủ

Việc ngừng điều trị sớm có thể dẫn đến:

Tái phát nhiễm trùng.

Sự phát triển của bệnh lao kháng thuốc.

Tăng nguy cơ lây lan bệnh cho người khác.

Hỗ trợ tuân thủ điều trị

Liệu pháp quan sát trực tiếp (DOT): Nhân viên chăm sóc sức khỏe sẽ quan sát bệnh nhân uống thuốc để đảm bảo bệnh nhân tuân thủ.

Giáo dục và hỗ trợ bệnh nhân: Giáo dục bệnh nhân về tầm quan trọng của việc điều trị và những rủi ro khi ngừng điều trị sớm có thể cải thiện khả năng tuân thủ điều trị.

Giải quyết các yếu tố xã hội quyết định sức khỏe: Các yếu tố như nghèo đói, vô gia cư và lạm dụng chất gây nghiện có thể khiến việc tuân thủ trở nên khó khăn. Giải quyết các vấn đề này có thể cải thiện kết quả điều trị.

Phòng ngừa

Vắc-xin BCG: Mặc dù không hoàn hảo, nhưng vắc-xin BCG có tác dụng bảo vệ nhất định, đặc biệt là chống lại các dạng bệnh lao nặng ở trẻ em. Tiêm cho trẻ sơ sinh, vắc-xin này cung cấp khoảng 59% khả năng bảo vệ chống lại bệnh lao phổi.

Các biện pháp y tế công cộng: Xác định và điều trị các trường hợp nhanh chóng, cùng với việc truy vết tiếp xúc, có thể giúp kiểm soát sự lây lan của bệnh lao.

Kiểm soát nhiễm trùng trong các cơ sở chăm sóc sức khỏe: Các biện pháp phòng ngừa tiêu chuẩn và các biện pháp phòng ngừa lây truyền qua không khí đối với các trường hợp đã xác nhận hoặc nghi ngờ.

Tiếp xúc gần: Cân nhắc liệu pháp phòng ngừa isoniazid trong 6 tháng.

Bài viết cùng chuyên mục

Phác đồ điều trị tắc nghẽn đường hô hấp trên cấp tính

Tắc nghẽn đường hô hấp trên cấp tính có thể do hít phải dị vật, nhiễm vi-rút hoặc vi khuẩn (viêm thanh khí phế quản, viêm nắp thanh quản, viêm khí quản), sốc phản vệ, bỏng hoặc chấn thương.

Phác đồ điều trị viêm phổi cộng đồng

Thời gian dùng kháng sinh từ 7 đến 10 ngày nếu do các tác nhân gây viêm phổi điển hình, 14 ngày nếu do các tác nhân không điển hình, trực khuẩn mủ xanh.

Phác đồ điều trị đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Chỉ định kháng sinh khi bệnh nhân có triệu chứng nhiễm trùng rõ, ho khạc đờm nhiều, đờm đục, hoặc có sốt và các triệu chứng nhiễm trùng khác kèm theo.

Phác đồ điều trị thiếu máu huyết tán

Trong một số trường hợp, đặc biệt là ở trẻ em bị sốt rét nặng, thiếu máu có thể gây ra suy tim, có thể được bù bằng cách truyền máu.

Phác đồ điều trị shock tim

Digoxin không còn nên sử dụng cho sốc tim, trừ những trường hợp hiếm hoi khi một nhịp tim nhanh trên thất, đã được chẩn đoán bằng điện tâm đồ.

Phác đồ điều trị tâm phế mạn

Bệnh nhân được chỉ định dùng kháng sinh, thuốc kháng sinh có thể dùng penicillin, ampicillin, amoxilin, amoxilin và acid clavulanic.

Phác đồ điều trị hóa chất ung thư phổi nguyên phát

Tính nhạy cảm của u phổi và chu trình phát triển, các tế bào phân chia nhanh nhạy cảm hơn với điều trị hoá chất, đặc biệt, khi tế bào đang phân chia.

Phác đồ điều trị viêm họng cấp

Viêm cấp amidan và hầu họng. Phần lớn các trường hợp có nguồn gốc từ virus và không cần điều trị bằng kháng sinh. Liên cầu nhóm A (GAS) là nguyên nhân chính do vi khuẩn gây ra và chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em từ 3 đến 14 tuổi.

Phác đồ xử trí viêm phổi không đáp ứng điều trị

Chỉ nên thay đổi kháng sinh sau 72 giờ điều trị, ngoại trừ những trường hợp bệnh nhân nặng, tình trạng lâm sàng không ổn định, tiến triển X quang nhanh.

Phác đồ điều trị bệnh động kinh

Một sự gián đoạn đột ngột của điều trị có thể gây tình trạng động kinh, tỷ lệ giảm liều thay đổi theo thời gian điều trị; thời gian điều trị càng dài, thời gian giảm liều cũng dài.

Phác đồ điều trị sán lá phổi

Biện pháp dự phòng bệnh tốt nhất là chỉ ăn, uống đồ đã nấu chín, rửa sạch tay, đồ dùng đun nấu ngay sau khi tiếp xúc với cá, tôm, cua sống.

Phác đồ điều trị tràn mủ màng phổi

Mủ màng phổi phải được điều trị nội trú tại bệnh viện, ở các đơn vị có khả năng đặt ống dẫn lưu màng phổi, các trường hợp nhiễm trùng, nhiễm độc nặng.

Phác đồ điều trị cơn động kinh co giật

Hầu hết các cơn động kinh tự hạn chế một cách nhanh chóng, sử dụng ngay thuốc chống co giật là không đúng phương pháp.

Phác đồ điều trị viêm phổi ở trẻ em trên 5 tuổi và người lớn

Viêm phổi ở trẻ em trên 5 tuổi và người lớn thực sự có thể do vi-rút, phế cầu khuẩn và Mycoplasma pneumoniae gây ra.

Phác đồ điều trị viêm xoang cấp

Viêm xoang cấp tính là tình trạng viêm nhiễm của một hoặc nhiều hốc xoang do nhiễm trùng hoặc dị ứng. Hầu hết các bệnh nhiễm trùng xoang cấp tính là do virus và tự khỏi trong vòng 10 ngày.

Phác đồ điều trị co giật trong khi mang thai

Chỉ trong trường hợp không có sẵn magiê sulfate, sử dụng tĩnh mạch chậm diazepam 10 mg tiếp theo là 40 mg trong 500 ml glucose.

Phác đồ điều trị viêm tai ngoài cấp tính

Ngứa ống tai hoặc đau tai, thường nặng, và trầm trọng hơn bởi chuyển động của loa tai, cảm giác đầy trong tai, có hoặc không có mủ xả.

Phác đồ điều trị khó thở

Thông khí nhân tạo không xâm nhập qua mặt nạ nếu có chỉ định, thông khí nhân tạo qua ống nội khi quản mở khí quản, áp dụng cho các trường hợp suy hô hấp nặng.

Phác đồ điều trị bệnh sán máng phổi (Pulmonary Schistosomiasis)

Ngày nay, người ta còn phát hiện thấy nhiều trường hợp mắc schistosomiasis, ở cả những nước không có yếu tố dịch tễ, do tình trạng di cư và khách.

Phác đồ điều trị nấm phổi

Điều trị cơ bản là corticoid đường uống, nhằm làm giảm phản ứng viêm quá mẫn với Aspergillus, hai tuần đầu dùng prednisolon 0,5 mg kg ngày, sau đó giảm dần.

Phác đồ điều trị shock nhiễm khuẩn

Sử dụng dung dịch pha loãng, nghĩa là thêm 1 mg epinephrine với 9 ml natri clorid 0,9 phần trăm để thu được dung dịch 0,1 mg mỗi ml.

Phác đồ điều trị viêm phế quản mãn

Viêm phế quản mãn tính là chẩn đoán lâm sàng đặc trưng bởi tình trạng ho có đờm trong hơn ba tháng trong hai năm liên tiếp và có tình trạng tắc nghẽn luồng khí.

Phác đồ điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định

Các thuốc giãn phế quản sử dụng điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ưu tiên các loại thuốc giãn phế quản dạng phun hít khí dung.

Phác đồ điều trị viêm tai giữa cấp (AOM)

Điều trị sốt và đau: paracetamol, làm sạch tai bằng dịch là chống chỉ định nếu màng nhĩ bị rách, hoặc không thể quan sát đầy đủ màng nhĩ.

Phác đồ điều trị tắc nghẽn đường hô hấp trên cấp do dị vật

Tắc nghẽn đường thở cấp tính, không có dấu hiệu cảnh báo, thường xuyên nhất ở đứa trẻ 6 tháng đến 5 tuổi chơi với đồ vật nhỏ hoặc ăn.