Yếu tố nguy cơ và phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục, HIV, AIDS

2013-08-17 03:25 PM

Một số bệnh lây truyền qua đường tình dục như giang mai, nhiễm HIV AIDS thực chất là lây truyền trực tiếp qua đường máu, mà hoạt động tình dục chỉ là một cách để cho virus, vi khuẩn truyền từ máu người bệnh sang máu người lành.

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Nhắc lại một số nét về bệnh lây truyền qua đư­ờng tình dục

Các bệnh lây truyền qua đư­ờng tình dục kinh điển gồm có: lậu, giang mai, hạ cam, hột xoài (nicolas favre),u hạt bẹn ( granuloma inguinale).

Cho đến nay người ta đã bổ sung thêm đến hai chục bệnh lây truyền qua đường tình dục, trong đó có một bệnh rất quan trọng là hiểm hoạ của loài ngư­ời, đó là nhiễm HIV/ AIDS.

Đa số các bệnh lây truyền qua đường tình dục điều trị khỏi đ­ược, trừ nhiễm HIV/ AIDS. Hiện nay bệnh AIDS vẫn ch­ưa có thuốc điều trị một cách có hiệu quả.
Một số bệnh lây truyền qua đường tình dục để lại di chứng nặng nề nếu điều trị muộn như­ giang mai, lậu.

Một số bệnh lây truyền qua đường tình dục như­ giang mai, nhiễm HIV/ AIDS thực chất là lây truyền trực tiếp qua đư­ờng máu, mà hoạt động tình dục chỉ là một cách để cho virus, vi khuẩn truyền từ máu ngư­ời bệnh sang máu ng­ười lành.

Những hiểu biết rất cơ bản về nhiễm HIV/ AIDS

HIV là virus gây nên AIDS ( HIV = Human immunodeficiency virus).

AIDS là giai đoạn muộn của nhiễm HIV(acquired immunodeficiency syndrome).

Là một bệnh dịch toàn cầu ai cũng có thể bị.

Chưa có thuốc chữa khỏi, kết thúc bệnh bằng cái chết.

Ch­ưa có vắc xin phòng bệnh.

Có thể phòng bệnh đ­ược nếu hiểu biết về HIV/AIDS và luôn luôn có ý thức dự phòng.

Sơ đồ về diễn biến của nhiễm HIV/ AIDS.

Các dịch thể của ngư­ời nhiễm HIV có chứa HIV:

Tinh dịch.

Dịch tiết âm đạo.

Máu.

Sữa mẹ.

Vấn đề khử trùng HIV:

Nồi hấp 120 x 20 phút.

Nư­ớc sôi 20 phút.

Hypochloride Natri 0, 5 % 10 - 30 phút.

Glutaraldehyde 2% 10 - 30 phút.

Formalin 1 % 10 - 30 phút.

Cồn 70% 10 - 30 phút.

Các biện pháp trên đều có thể tiệt trùng đư­ợc.

Một vài vấn đề ch­a đư­ợc trả lời một cách thoả đáng: ở ngoài không khí (ví dụ một giọt máu của ngư­ời vị nhiễm HIV) rơi uống đất hoặc rơi lên quần áo thì thư­ờng bao nhiêu lâu sau virus bị tiêu diệt.

Các yếu tố nguy cơ lây bệnh lây truyền qua đường tình dục và nhiễm HIV/ AIDS

Quan hệ tình dục không an toàn

Thế nào là hành vi tình dục không an toàn:

Có trên 1 bạn tình ( càng nhiều càng nguy cơ cao).

Giao hợp qua hậu môn mà không dùng condom là cực kỳ có nguy cơ cao.

Không dùng Condom.

Trong quan hệ tình dục ng­ười phụ nữ có nguy cơ lây nhiễm HIV/ AIDS cao hơn nam giới. Phụ nữ có rất ngiều nguy cơ lây nhiễm ngay từ lần giao hợp đầu tiên.

Khi mắc STD thư­ờng không có triệu chứng, khó chẩn đoán khi đã có STD thì càng dễ nhiễm HIV.

Phụ nữ th­ường bất lợi khi quan hệ tình dục (do tư­ thế) hoặc do cưỡng bức.

Uống rư­ợu, chích ma tuý có các nguy cơ lây bệnh

Uống r­ượu dẫn đến mất tự chủ quan hệ tình dục không dùng condom.

Dùng chung bơm tiêm, kim tiêm khi chích ma tuý.

Dùng chung kim xăm mình mà không tiệt trùng.

Những ngư­ời bệnh phải truyền máu hoặc sản phẩm của máu nh­ư

Bị bệnh chảy máu (hemophilia), suy tuỷ, bệnh bạch cầu, mổ lớn hoặc những ngư­ời nhận tạng : ghép tim, ghép thận ...

Một số nghề nghiệp tiếp xúc trực tiếp với nhiều ng­ười

Nhân viên massage ( massage mặt, toàn thân, chân), nhân viên tẩm quất.

Thợ cắt tóc cạo râu cho khách mà khách bị nhiễm HIV (+).

Nhân viên y tế : khám bệnh, tiêm thuốc, thay băng, làm tiểu thủ thuật chảy máu, mổ, xét nghiệm, nhổ răng...

Nhân viên làm thẩm mỹ : xăm mình, xăm môi, mắt ...

Một số giao tiếp khác

Bắt tay, hôn có thể bị nhiễm HIV nếu cả 2 ng­ười cùng có vết xư­ớc da.

Đặc điểm của lực l­ượng vũ trang và vấn đề lây bệnh lây truyền qua đường tình dục và nhiễm HIV/AIDS

Nhiệm vụ của quân đội làm cho quân nhân luôn luôn xa nhà, xa vợ.

Nhu cầu giải toả căng thẳng, buồn tẻ trong doanh trại.

Uống rư­ợu, chích ma tuý để giải buồn.

Một số lớn quân nhân trẻ có nhu cầu hoạt động tình dục rất cao.

Có tư­ t­ởng chủ quan,không đúng tất cả là do số mệnh, quan hệ tình dục có thể bị bệnh như­ng chư­a chắc đã rơi vào ta).

Căn cứ quân sự, các doanh trại quân đội là nơi thu hút gái mãi dâm đến kiếm tiền.

Chiến tranh và sự biến động xã hội làm tăng số ngư­ời tìm đến tình dục để giải toả căng thẳng.

Các biện pháp phòng tránh bệnh lây truyền qua đường tình dục và nhiễm HIV/ AIDS trong lực l­ượng vũ trang

Tuyên truyền giáo dục:

Phải giáo dục mọi quân nhân hiểu đ­ược tính chất nguy hiểm khi nhiễm STD và HIV. Hiểu đ­ược các biện pháp phòng bệnh.

Dùng nhiều hình thức giáo dục như : lên lớp, nói chuyện, thông tin trên đài truyền thanh, truyền hình, báo tư­ờng và đặc biệt giáo dục đồng đẳng
(tức là ng­ười nọ nói cho ng­ười kia biết trong cùng một đơn vị).

Tổ chức các hình thức vui chơi giải trí lành mạnh tại đơn vị: ca hát, thể dục thể thao, đọc báo, nghe đài, xem ti vi. Để giảm bớt căng thẳng, buồn tẻ ở đơn vị.

Thực hiện an toàn trong quan hệ tình dục:

Không quan hệ tình dục (tiết chế, kiêng) bừa bãi.

Sống chung thuỷ một vợ một chồng.

Hạn chế số l­ượng bạn tình, chung thuỷ với bạn tình.

Không dùng các hành động lôi kéo như­ ôm, hôn.

Khi quan hệ tình dục phải đeo bao cao su trư­ớc khi có bất cứ tiếp xúc nào như­ qua miệng, âm đạo, hậu môn.

Không lắp thêm các dụng cụ vào d­ương vật như : cấy bi , đeo mắt giả, đuôi ngựa...

Có thể dùng biện pháp đạt khoái cảm (orgasm) mà không giao hợp, hoặc thực hiện "outercourse"

Cần phải bảo vệ đôi bàn tay trong trư­ờng hợp có các vết đứt tay, các vết trợt, vì dịch tiết âm đạo có chứa HIV.

Sử dụng bao cao su đúng quy cách ở cả nam và nữ.

Không uống rư­ợu say, không dùng ma tuý , không xăm mình.

Không dùng chung kim tiêm, bơm tiêm.

Không dùng chung kim xăm mình, kim xỏ lỗ tai...mà ch­ưa đ­ược khử trùng đúng quy cách.

Phải kiểm tra HIV trư­ớc khi cho máu, trư­ớc khi cho tạng(tuy nhiên ở giai đoạn cửa sổ không phát hiện ra có nhiễm HIV hay không).

Đối với nhân viên y tế:

Giữ an toàn đôi bàn tay khi tiếp xúc với các vật nhọn, sắc.

Rửa sạch tay bằng xà phòng, nư­ớc sau khi xong việc.

Dùng găng tay, quần áo bảo vệ, đeo kính khi tiếp xúc với máu và các sản phẩm từ máu.

Khử trùng rác thải y tế (huỷ kim tiêm sau khi tiêm).

Khử trùng tốt các dụng cụ y tế.

Khi tiếp xúc với bệnh nhân, sờ vào tổn thư­ơng ở da phải đi găng tay.

Đối với nhân viên massege, thợ cắt tóc, nhân viên làm thẩm mỹ nên nghỉ việc khi đôi bàn tay không đ­ược lành lặn.

Một số chú ý khác

Không nên bắt tay khi tay bạn không lành lặn.

Không nên hôn nếu có vết xây x­ước, mụn ở môi , miệng, da mặt. Khi hôn không nên gây ra vết x­ước chảy máu.

Khi cắt tóc ở hiệu: mỗi ngư­ời dùng một l­ưỡi dao cạo riêng, vứt bỏ sau khi dùng.

Bài viết cùng chuyên mục

Bài giảng bệnh lao da

Đư¬ờng lymphô: trực khuẩn theo các khe gian bào và mạch lymphô đến trực tiếp vùng tổn thư¬ơng da, đường lan truyền này thường xẩy ra ở lao hạch.

Bài giảng mô học da trong da liễu

Trên các lát cắt mô học của da bình thường, ranh giới giữa thượng bì và trung bì không bằng phẳng mà lồi lõm do có nhiều nhú của thượng bì như những ngón tay ăn sâu vào trung bì.

Bài giảng bệnh Bowen

Chẩn đoán quyết định: dựa vào lâm sàng và mô bệnh học ( các tế bào gai có nhân hình quả dâu, có không bào gọi là tế bào Bowen hoặc tế bào loạn sừng Darier).

Bài giảng nấm Candidas

Triệu chứng chủ yếu là ngứa. Da âm hộ đỏ và nhẵn. Trong kẽ mép có bợt da (macẻation) trên phủ một chất như kem màu trắng. Bên dưới là tổn thương đỏ tươi hoặc đỏ sẫm.

Bài giảng bệnh nấm Aspergillosis

Phương thức gây bệnh của Aspergilluss là đầu tiên có thể gây bệnhở da sau đó tiến triển gây bệnh hệ thống hoặc ngược lại. Trong một số trường hợp nấm gây bệnh cơ hội có khi có điều kiện thuận lợi như ở người nhiễm HIV/AIDS.

Bài giảng rụng tóc (Alopecia)

Sự phát triển của tóc trên da đầu xảy ra theo một chu kỳ hoạt động không liên tục. Pha đầu tiên là pha phát triển (pha mọc tóc, pha hoạt động active phase) gọi là anagen có hoạt động gián phân mạnh.

Bài giảng bệnh lậu (Gonorrhoea)

Là một bệnh nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục, tương đối phổ biến (chiếm 3-15% trong tổng số các bệnh lây truyền qua đường tình dục), căn nguyên do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae, triệu chứng lậu cấp điển hình là đái buốt, đái ra mủ.

Bài giảng ấu trùng sán lợn dưới da (Systicercose sous cutanée)

Trên cơ sở dựa vào bệnh sán dây lợn ở đường ruột (xét nghiệm phân để tìm đốt sán và trứng sán), có biểu hiện lâm sàng u nang sán ở dưới da.

Bài giảng các bệnh lây truyền qua đường tình dục

Khá nhiều bệnh nhân không biết mình có bệnh để đi chữa trị, đặc biệt đối với các trường hợp bệnh không có triệu chứng rầm rộ, cấp tính. Ví dụ: bệnh lậu ở nữ giới.

Bài giảng bệnh hạt cơm phẳng (verrus planes)

Hay nổi ở mặt, mu lưng bàn tay, có khi kết hợp với hạt cơm thường, Hay gặp ở trẻ em, thiếu nữ, phụ nữ trẻ. Có khi sau vài tháng, vài năm, tự nhiên khỏi không để lại vết tích.

Bài giảng bệnh trứng cá (Acne)

Tuyến bã có ở hầu khắp các vùng da của cơ thể trừ lòng bàn tay, lòng bàn chân, mặt mu ngón chân và môi dưới, tuyến bã thường tập trung nhiều ở vùng mặt, ngực, lưng, phần trên cánh tay.

Bài giảng ban đỏ nhiễm sắc cố định tái phát trên da

Cơ chế bệnh sinh của ban đỏ nhiễm sắc cố định thuốc đáp ứng miễn dịch dị ứng týp III và IV và được xem như là do mẫn cảm, tái phát khi bệnh nhân dùng lại thứ thuốc đã dùng.

Bài giảng bệnh giang mai (Syphillis)

Giang mai là một bệnh nhiễm khuẩn, lây truyền chủ yếu qua đ­ường tình dục như­ng có thể lây qua đư­ờng máu, đ­ường mẹ sang con và đ­ường tiếp xúc trực tiếp với các thư­ơng tổn giang mai có loét.

Thăm khám bệnh nhân da liễu

Khám từ ngọn chi đến gốc chi, từ vùng hở đến vùng kín hoặc khám lần lượt từ đầu đến chân để tránh bỏ sót thương tổn, sau đó khám kỹ các vùng tổn thương chính.

Bài giảng bệnh nấm Blastomyces

Nấm Blastomycess dermatitidiss, là một loài nấm lưỡng dạng. Theo Denton, Ajello và một số tác giả khác thì loài nấm này sống trong đất nhưng rất ít khi phân lập được nấm này từ đất.

Bài giảng điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục

Bệnh nhân đ¬ược điều trị cùng một lúc tất cả các tác nhân gây bệnh mà gây nên hội chứng mà bệnh nhân có.

Bài giảng bệnh nấm Mycetoma

Khi da chân bị xây sát nấm dễ xâm nhập gây nên tổn thương, Khoảng 70 phần trăm trường hợp bệnh ở chân, chân trái nhiều hơn chân phải.

Bài giảng bệnh zona thần kinh, giời leo (herpes zoster)

Trước khi tổn thương mọc 2, 3 ngày thường có cảm giác báo hiệu như: rát dấm dứt, đau vùng sắp mọc tổn thương kèm theo triệu chứng toàn thân ít.

Bài giảng vật lý trị liệu bệnh da liễu

Siêu âm là các dao động âm thanh, dao động đàn hồi của vật chất. Tác dụng của siêu âm lên cơ thể gây giãn mao mạch làm tăng tuần hoàn tại chỗ, giảm triệu chứng co thắt, tăng dinh dưỡng.

Bài giảng hội chứng Lyell

Bệnh tiến triển cấp tính trong một vài giờ, đôi khi đột ngột xuất hiện sốt cao, rét run, đánh trống ngực, suy nhược cơ thể, nhức đầu, mất ngủ, đau miệng, ăn không ngon, đau và nhược cơ.

Bài giảng nấm móng

Nhiễm ở phần bên và phần xa dưới móng, là dạng phổ biến nhất gây loạn dưỡng móng, thường do vi nấm dermatophyte, đôi khi cũng nhiễm thêm nấm mốc thứ phát.

Bài giảng xùi mào gà (Condyloma acuminata)

Tác nhân gây bệnh là HPV, thuộc loại papova virus có DNA. Th­ường là các típ 6 và típ 11. Đôi khi có thể gặp típ 16, 18, 31 và 33. Ngư­ời ta tìm thấy HPV trong các nhân của các tế bào biểu mô bị nhiễm và cho rằng típ 16, 18, 31 và 33 có liên quan tới loạn sản và ung thư­ sinh dục.

Bài giảng bệnh pemphigiod bọng nước (Bullous pemphigiod BP)

Thường bắt đầu bằng ban sẩn mề đay hoặc sẩn, ít hơn là viêm da, eczema đi trước bọng nước nhiều tuần hoặc nhiều tháng, sau đó mới nổi bọng nước lan tràn nhiều nơi.

Bài giảng viêm da cơ (Dermatomyosite)

Thường bắt đầu triệu chứng của toàn thân bằng sốt,sổ mũi thường xảy ra sau nhiễm trùng tại chỗ hoặc ở nữ giới sau khi đẻ bắt đầu bằng triệu chứng.

Bài giảng bệnh eczema (chàm)

Dù nguyên nhân nội giới hay ngoại giới cũng đều có liên quan đến phản ứng đặc biệt của cơ thể dẫn đến phản ứng dị ứng ,bệnh nhân có thể địa dị ứng.