Vi tuần hoàn não: hệ thống mao mạch não

2022-02-10 04:39 PM

Biên tập viên: Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Giống với phần lớn các mô khác trong cơ thể, số lượng mao mạch não sẽ nhiều nhất ở nơi nhu cầu chuyển hóa cao nhất. Tốc độ chuyển hoá chung cho chất xám nơi chứa các thân neuron cao gấp 4 lần so với chất trắng, đồng thời, số mao mach và lưu lượng máu trong chất xám cũng cao hơn khoảng 4 lần.

Một đặc điểm cấu trúc quan trọng của mao mạch não là chúng ít “thấm” hơn mao mạch ở phần lớn các mô khác trong cơ thể. Một lý do cho hiện tượng này là các mao mạch được bao bọc từ mọi phía bởi các “glial feet” các tua nhỏ từ các tế bào đệm xung quanh (ví dụ như tế bào hình sao) nằm sát bề mặt của mao mạch và có chức năng chống đỡ cơ học nhằm tránh sự căng quá mức của các mao mạch khi áp suất máu mao mạch quá cao.

Thành của các tiểu động mạch nhỏ sát mao mạch trở lên rất dày ở những người có tăng huyết áp, và các tiểu động mạch đó duy trì tình trạng co thắt rõ rệt liên tục nhằm ngăn áp lực cao truyền đến mao mạch. Bất cứ khi nào hệ thống chống lại sự thoát dịch vào nhu mô não bị phá vỡ, phù não nghiêm trọng sẽ xảy ra và nhanh chóng dẫn đến hôn mê và chết.

“Đột quỵ” xảy ra khi mạch máu não bị tắc.

Phần lớn người già bị tắn nghẽn một số động mạch nhỏ trong não, và có đến 10% thực sự gây ra suy giảm chức năng não bộ nghiêm trọng, tình trạng gọi là “đột quỵ”

Phần lớn đột quỵ xảy ra do mảng xơ vữa động mạch hình thành trong một hoặc nhiều động mạch cấp máu cho não. Màng xơ vữa có thể khởi động cơ chế đông máu, hình thành cục máu đông và gây tắc mạch, từ đó dẫn đến mất đột gột chức năng não bộ vùng tương ứng.

Ở ¼ số người bị đột quỵ, áp lực máu cao khiến cho một mạch máu bị vỡ, dẫn đến chảy máu, chèn ép nhu mô não tại chỗ và gây mất chức năng. Tác động thần kinh của cơ đột quỵ được xác định bởi vùng não bị ảnh hưởng. Một trong những thể phổ biến nhất của đột quỵ là tắc động mạch não giữa cấp máu cho phần giữa của một bán cầu. Ví dụ, nếu động mạch não giữa bị tắc ở phía bên não trái, bệnh nhân sẽ gần như mất trí hoàn toàn vì mất chức năng vùng Wernicke - vùng nhận thức ngôn ngữ bên bán cầu trái và đồng thời không thể nói thành từ do mất chức năng vùng Broca - vùng vận động ngôn ngữ. Thêm vào đó, mất chức năng của vùng kiểm soát vận động của bán cầu não trái có thể dẫn đến liệt cứng phần lớn các cơ đối bên.

Một cách tương tự, tắc động mạch não sau sẽ gây nhồi máu vùng chẩm của bán cầu cùng bên, dẫn đến mất thị trường của nửa võng mạc cùng bên tổn thương ở cả hai mắt. Đột quỵ liên quan đến mạch máu cấp máu cho não giữa gây tàn phá nghiêm trọng vì nó có thể chặn đường dẫn thần kinh chính giữa não và tủy sống, dẫn đến bất thường cả cảm giác và vận động.

Vi tuần hoàn não: hệ thống mao mạch não

Bài viết cùng chuyên mục

Vai trò tạo điều kiện thuận lợi và ức chế khớp thần kinh (synap)

Chức năng tâm thất giống như bơm

Nhịp tim chậm: nhịp xoang không bình thường

Sự vận chuyển O2 trong máu và mô kẽ

Điện tâm đồ: phân tích vector ở điện tâm đồ bình thường

Trí nhớ dài hạn của con người

Vùng dưới đồi bài tiết GnRH kích thích thùy trước tuyến yên tiết FSH và LH

Cảm giác xúc giác: sự phát hiện và dẫn truyền

Cấu trúc giải phẫu đặc biệt của tuần hoàn thai nhi

Điều hòa vận động: vai trò của phản xạ gân

Phân ly oxy - hemoglobin: các yếu tố thay đổi và tầm quan trọng tới sự vận chuyển ô xy

Dẫn truyền tín hiệu từ vỏ não đến tủy sống: nhân đỏ hoạt động như con đường phụ

Thông khí thở: sự thích nghi của những người ở vùng cao

Lượng sợi actin và myosin chồng lên nhau quyết định tăng lực co bóp khi co cơ

Đo huyết áp tâm thu và tâm trương trên lâm sàng

Điện thế hoạt động trong cơ tim

Chuyển động mắt theo đuổi: chú ý các đối tượng chuyển động

Miễn dịch ở trẻ sơ sinh

Kiểm soát giải phóng năng lượng trong tế bào

Sự hình thành thủy dịch từ thể mi của mắt

Các hormone hoạt động chủ yếu trên bộ máy gen của tế bào

Sự kích thích bài tiết acid dạ dày

Sinh lý nhóm máu

Đặc điểm cấu trúc chức năng sinh lý của thận

Sinh lý hoạt động trí nhớ