Nấm mối
Nhưng ngon nhất là những chiếc bánh vừa mới tráng, xông hơi nóng vào mặt, vừa giòn vừa béo vừa ngọt hòa trong vị đắng, chát, chua của các loại rau quả.
Biên tập viên: Trần Tiến Phong
Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương
Theo một số cư dân miệt Mái Dầm (Phú Hữu, Châu Thành, Hậu Giang), nấm mối chỉ xuất hiện ở đây đúng vào sáng sớm mồng năm tháng năm âm lịch, rồi tàn ngay khi mặt trời vừa rạng . Vì là của hiếm nên mọi nhà phải thức thật sớm để tranh thủ hái những tai nấm mọc đầy các gốc tre còn man mát sương đêm.
Tuy nhiên, nấm mối không phải chỉ xuất hiện vào ngày Tết nửa năm tại Phú Hữu, mà có mặt ở nhiều địa phương khác, sau nhiều ngày “nực giông nực mưa”, trời ầm ào đổ mấy cơn mưa đầu mùa. Tiết trời mát dịu, nước mưa thấm vào đất, tạo nóng ẩm khiến từ các bụi tre, các ổ mối, các vườn dừa, nơi có rễ cây mục nhú lên những tai nấm có màu trắng hồng, bum búp, cao chừng 2cm. Nhỏ hơn nấm rơm một chút, nấm mối mọc từng giề, xinh xinh, “mát mắt”. Vậy là người ta mê mải hái trong niềm vui của một mùa nấm mới.
Nấm hái về được người Phú Hữu dùng làm nhưn thay cho đậu xanh, giá, thịt ba rọi, tôm, để làm một món duy nhất đón Tết Đoan ngọ là bánh xèo. Nấm hái xong, đem về nhà, một người nhẹ tay rửa sạch. Một vài người khác lặt rửa rau sống. “Chuyên gia” đổ bánh, không ngừng tay cho vá bột màu vàng nghệ chan đều lòng chảo, đã tráng sẵn mỡ nước hoặc dầu ăn, phát ra tiếng kêu “xèo xèo” thật vui tai. Bánh đổ xong đem cúng, dọn xuống, cả nhà cùng ngồi bên nhau xúm xít ăn. Nhưng ngon nhất là những chiếc bánh vừa mới tráng, xông hơi nóng vào mặt, vừa giòn vừa béo vừa ngọt hòa trong vị đắng, chát, chua của các loại rau quả: cát lồi, đọt chiết, đọt sộp, đọt xoài, lá lụa, dưa leo... tươi non nõn.
Ở nông thôn Đồng bằng sông Cửu Long, Tết Đoan ngọ là ngày vui lớn thứ nhì trong năm, sau Tết Nguyên đán. Thoát thai từ Trung Quốc, nhưng Đoan ngọ ở đây có ý nghĩa khác, đó là ngày tết giữa năm, hoàn toàn mang bản sắc văn hóa Việt: con cháu đi làm ăn xa đều tụ tập về nhà, cúng kiến tưởng nhớ ông bà cha mẹ. Trong niềm vui sum vầy ấy, người lớn vừa ăn uống vừa kể chuyện mình đã làm được một cách tốt đẹp trong thời gian qua, còn lứa trẻ thầm thì với nhau những buồn vui của tuổi mới lớn. Không khí ngày tết đầm ấm và... ngon ấy cứ diễn ra khi “đáo lệ”.
Ở những nơi khác, nấm mối được chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn. Ăn bắt ngây là nấm mối hầm đuôi heo. Ăn quên thôi khi nấm mối được hầm nước cốt dừa, lá cách. Dù món nào, các thức ăn này cũng tạo cho người thưởng thức cảm giác ngon miệng, khó quên. Múc một ít nước hầm đuôi heo cho vô chén, húp một miếng, “vị ngọt của đất” chan hòa khắp mặt lưỡi, mùi thơm của thịt xông lên mũi. Riêng nước um nóng hổi, bốc hơi, cho mặt lưỡi tê tê vị ngọt bùi, béo đắng, không món nào sánh bằng. Cũng với vị đắng thơm thanh thoát của lá cách, khi xào với nấm sẽ là món ngon. Màu xanh đậm của lá cách lẫn màu ửng hồng của nấm thoảng thơm khiến bụng dạ cồn cào. Gắp nhai sẽ thấy cảm giác giòn, xốp, mịn của các tai nấm cùng vị ngọt hòa vị đắng thơm của lá cách như thấm tận niêm mạc dạ dày. Cắn miếng ớt hiểm xanh, vị cay của nó như nốt nhạc điểm xuyết một cách “điệu đàng”. Ăn như vậy đã ngon, nhưng nấm mối ngon nhất là những tai búp. Cho hột đậu phộng làm nhân rồi lăn nhẹ tai nấm trên dĩa muối ớt, sau đó dùng lá cách gói lại. Nướng vừa chín tới, đây sẽ là một món ngon bảo đảm không nhà hàng nào có được.
Có thưởng thức nấm mối rồi mới biết đây là loài nấm cho ta vị ngọt “ăn đứt” vị ngọt của nấm rơm, nấm mèo. Ngẫm kỹ mới biết nhờ sự “hoang dã” của nó, còn hai loại nấm kia là sản phẩm công nghiệp sản xuất đại trà! Ăn nấm mối (cũng như hơn 100 loài nấm ăn được khác), người ta còn được tăng cường sức đề kháng của cơ thể, chống sự lão hóa, làm giảm nguy cơ mắc các bệnh ung thư, tim mạch... Quả là một thức ăn tuyệt vời vì vừa “sạch” vừa ngon vừa có dược tính.
Bài viết cùng chuyên mục
Thịt heo cuộn hành
Hành lá rửa sạch, rồi cắt khúc sao cho bằng lát thịt, phần trắng của hành lá thì chẻ làm 2 - thịt heo dùng mặt dao dần sơ (pounding) thì thịt sẽ mềm.
Bánh chuối hấp miền nam
Nồi hấp nấu nước cho sôi, dùng khuôn có tráng dầu để vào. Đổ bột vào khuôn khoảng 1 cm hấp vừa chín, cho lớp chuối vào. Cứ một lớp chuối một lớp bột. Hấp khi thấy bột trong là được.
Cá lóc xào gừng
Cho 2 muổng súp dầu vào chảo, đợi cho dầu nóng thì bỏ hành củ, gừng xào cho hành chín. Cá cho vào chảo. Nêm vào cá cho mắm bột ngọt, muối, tiêu, ớt vào đảo đều. Khi đã chín thì cho hành, ngò vào.
Cá diêu hồng chưng tương
Cá diêu hồng làm sạch, đánh vẩy, mổ bụng. Dùng dao nhọn xẻ sâu và dài 2 đường trên lưng cá nhưng không lấy vi (không lấy xưong sống) và tạo rãnh.
Cách làm chân gà nướng ngũ vị
Ướp chân gà với gia vị gồm ngũ vị hương, muối, đường, nước mắm, dầu ăn, mật ong, nước cốt hành, tỏi, để khoảng 5 giờ, trở đều chân gà cho ngấm gia vị.
Lẩu đầu cá hồi
Đun sôi lại nước dùng, sau đó cho sa tế, gừng thái chỉ, nêm nếm với xì dầu, đường, muối, bột ngọt cho vừa miệng.
Cà ri dê chay
Tinh bột đậu xanh (như trên) thái ra từng khúc như thịt lợn, củ hành tây chẻ ra hình hoa thị đều thành 8 khúc, cả 2 đem chiên với dầu ăn cho săn lại.
Khoai tây phó mát nướng
Khoai tây đã xắt mỏng trải đều vào khuôn, sau đó rải thịt heo đun khói, một lớp củ hành tím và persil, và trải hết phần khoai tây còn lại cho đều khuôn.
Cá chạch kho lá gừng
Cá chạch làm xong đem kho theo cách kho tiêu. Kho đậy vun, để lửa liu riu cho mềm con cá. Khi cá đã chín, cho vào nồi một muỗng canh lá gừng xắt nhuyễn.
Chả đùm ba miền
Dùng 2 cái chén lớn, lót mỡ chài, rồi cho nhân vô đè hơi chắc, cho vô xửng hấp khoảng 10 - 15 phút thì chả chín. Úp dĩa lên miệng chén rồi lật ngược xuống, lấy chén ra.
Cá bông lau kho
Cá đem về rửa lại nước lạnh, thấm giấy cho ráo, rồi rắc chút muối lên lát cá, bắc nồi kho cá lên bếp bỏ thịt mỡ thái mỏng vào, phi lấy mỡ, hớt tóp mỡ ra để dành, rồi bỏ đường vào thắng đến khi màu vàng sậm thì bỏ cá vào
Khô bò
Thịt để nguyên khối ướp gia vị: ớt, nước tương, tỏi giã nhuyễn, đường, muối, hắc xì dầu, bột ngọt, rượu thơm. Để vài giờ cho thịt thấm gia vị.
Bánh hạnh nhân: hướng dẫn cách làm
Nướng từ 8-10 phút hoặc cho đến khi các mép bánh vàng. Lấy ra khỏi giấy nướng ngay (bánh hạnh nhân sẽ dính nếu để nguội). Lấy ra và đậy lại.
Dè mực nhúng dấm
Khi ăn, đặt xoong lên bếp, đổ 2 bát nước dùng, Đợi nước sôi, xúc một ít dè cho vào xoong, đến khi nước sôi sủi thì vớt ra đĩa.
Mướp đắng dồn thịt
Mướp đắng lựa trái có màu xanh đậm, gai nở to thì ít đắng, dùng dao bén rạch bên hông trái mướp đắng, lấy hết hột, ngâm với nước có pha một chút muối, 15 phút sau vớt ra, để ráo.
Cá trê canh củ từ
Cá trê nhỏ từ ngón chân cái kho quẹt ăn là hết ý. Còn gặp cá trê từ nửa ký trở lên xin mời các bạn trổ tài nấu canh củ từ. Cá trê nhiều nhớt nên làm thịt phải kỹ, dùng lưỡi dao cạo xung quanh thân cho sạch.
Mì Tagliolini sốt hải sản
Chuẩn bị sốt: Phi thơm tỏi với dầu ôliu và mùi tây, sau đó cho tôm, sò, ngao vào cùng với cà chua gọt vỏ cắt nhỏ. Sau đó cho rượu vang trắng vào, đun 5 phút, đậy vung lại và tắt bếp.
Bò lúc lắc các miền
Cho 1 TSP dầu vô chảo thật nóng (càng nóng càng tốt), cho tỏi, hành tây vô phi cho thơm rồi cho thịt bò vô xaò, hơi chín thì bắt xuống (đừng xào lâu quá thịt bò sẽ bị cứng).
Bò nướng vỉ
Thịt để ráo, ướp gia vị vào, trộn đều, để 30 phút. Khi nướng để bơ nóng + hành đỏ cho thơm rồi để thịt và nấm lên. Nước chấm dùng mắm nêm . Ăn với rau sống, bánh tráng, bún.
Mực nướng tỏi ớt
Kẹp mực vào vỉ, nướng trên lò than hay bếp gas cho đến khi có mùi thơm là được. Mực rất mau chín. Vì thế, nếu nướng lâu, mực sẽ bị dai và mất ngon.
Dế cơm lăn bột
Mùa hè dế cơm đủ cánh, to bằng ngón tay cái, béo mum múp. Khéo léo bắt những con dế này đem về nhặt cánh, nặn lấy hết ruột, rửa nước cho sạch bỏ vào rổ cho ráo nước. Lấy hạt lạc nhét vào bụng dế cơm.
Bánh Crepes
Đập 3 trứng gà đánh cho nổi với đường, sau đó để bột mì vào dánh cho đều, đổ sữa vào từ từ, vừa đổ sữa vừa quậy cho bột đừng bị ốc trâu, sau cùng để muối, dầu
Cháo cá rựa
Ăn cháo vào thời điểm nào trong ngày cũng tốt. Đã khuya mà còn phải thức để làm việc và giữa cái lúc bụng hơi... đoi đói mà được ăn một tô cháo cá rựa nóng hổi, ngọt lịm, cay và thơm lựng thì quả là hết sức tuyệt vời.
Thịt xá xíu
Rượu ngũ vị hương: Ngâm ¼ lít rượu trắng với 20gr bột ngũ vị hương (five spices powder) loại đã pha trộn và đóng gói sẵn. Ngâm qua 1 giờ là dùng được.
Sườn non sốt chua ngọt
Sườn rửa sạch để ráo nước, ướp vào sườn 2 thìa nước hành, 1 thìa nước mắm, một nửa thìa bột ngọt, tí tiêu.
