Nấm mối
Nhưng ngon nhất là những chiếc bánh vừa mới tráng, xông hơi nóng vào mặt, vừa giòn vừa béo vừa ngọt hòa trong vị đắng, chát, chua của các loại rau quả.
Biên tập viên: Trần Tiến Phong
Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương
Theo một số cư dân miệt Mái Dầm (Phú Hữu, Châu Thành, Hậu Giang), nấm mối chỉ xuất hiện ở đây đúng vào sáng sớm mồng năm tháng năm âm lịch, rồi tàn ngay khi mặt trời vừa rạng . Vì là của hiếm nên mọi nhà phải thức thật sớm để tranh thủ hái những tai nấm mọc đầy các gốc tre còn man mát sương đêm.
Tuy nhiên, nấm mối không phải chỉ xuất hiện vào ngày Tết nửa năm tại Phú Hữu, mà có mặt ở nhiều địa phương khác, sau nhiều ngày “nực giông nực mưa”, trời ầm ào đổ mấy cơn mưa đầu mùa. Tiết trời mát dịu, nước mưa thấm vào đất, tạo nóng ẩm khiến từ các bụi tre, các ổ mối, các vườn dừa, nơi có rễ cây mục nhú lên những tai nấm có màu trắng hồng, bum búp, cao chừng 2cm. Nhỏ hơn nấm rơm một chút, nấm mối mọc từng giề, xinh xinh, “mát mắt”. Vậy là người ta mê mải hái trong niềm vui của một mùa nấm mới.
Nấm hái về được người Phú Hữu dùng làm nhưn thay cho đậu xanh, giá, thịt ba rọi, tôm, để làm một món duy nhất đón Tết Đoan ngọ là bánh xèo. Nấm hái xong, đem về nhà, một người nhẹ tay rửa sạch. Một vài người khác lặt rửa rau sống. “Chuyên gia” đổ bánh, không ngừng tay cho vá bột màu vàng nghệ chan đều lòng chảo, đã tráng sẵn mỡ nước hoặc dầu ăn, phát ra tiếng kêu “xèo xèo” thật vui tai. Bánh đổ xong đem cúng, dọn xuống, cả nhà cùng ngồi bên nhau xúm xít ăn. Nhưng ngon nhất là những chiếc bánh vừa mới tráng, xông hơi nóng vào mặt, vừa giòn vừa béo vừa ngọt hòa trong vị đắng, chát, chua của các loại rau quả: cát lồi, đọt chiết, đọt sộp, đọt xoài, lá lụa, dưa leo... tươi non nõn.
Ở nông thôn Đồng bằng sông Cửu Long, Tết Đoan ngọ là ngày vui lớn thứ nhì trong năm, sau Tết Nguyên đán. Thoát thai từ Trung Quốc, nhưng Đoan ngọ ở đây có ý nghĩa khác, đó là ngày tết giữa năm, hoàn toàn mang bản sắc văn hóa Việt: con cháu đi làm ăn xa đều tụ tập về nhà, cúng kiến tưởng nhớ ông bà cha mẹ. Trong niềm vui sum vầy ấy, người lớn vừa ăn uống vừa kể chuyện mình đã làm được một cách tốt đẹp trong thời gian qua, còn lứa trẻ thầm thì với nhau những buồn vui của tuổi mới lớn. Không khí ngày tết đầm ấm và... ngon ấy cứ diễn ra khi “đáo lệ”.
Ở những nơi khác, nấm mối được chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn. Ăn bắt ngây là nấm mối hầm đuôi heo. Ăn quên thôi khi nấm mối được hầm nước cốt dừa, lá cách. Dù món nào, các thức ăn này cũng tạo cho người thưởng thức cảm giác ngon miệng, khó quên. Múc một ít nước hầm đuôi heo cho vô chén, húp một miếng, “vị ngọt của đất” chan hòa khắp mặt lưỡi, mùi thơm của thịt xông lên mũi. Riêng nước um nóng hổi, bốc hơi, cho mặt lưỡi tê tê vị ngọt bùi, béo đắng, không món nào sánh bằng. Cũng với vị đắng thơm thanh thoát của lá cách, khi xào với nấm sẽ là món ngon. Màu xanh đậm của lá cách lẫn màu ửng hồng của nấm thoảng thơm khiến bụng dạ cồn cào. Gắp nhai sẽ thấy cảm giác giòn, xốp, mịn của các tai nấm cùng vị ngọt hòa vị đắng thơm của lá cách như thấm tận niêm mạc dạ dày. Cắn miếng ớt hiểm xanh, vị cay của nó như nốt nhạc điểm xuyết một cách “điệu đàng”. Ăn như vậy đã ngon, nhưng nấm mối ngon nhất là những tai búp. Cho hột đậu phộng làm nhân rồi lăn nhẹ tai nấm trên dĩa muối ớt, sau đó dùng lá cách gói lại. Nướng vừa chín tới, đây sẽ là một món ngon bảo đảm không nhà hàng nào có được.
Có thưởng thức nấm mối rồi mới biết đây là loài nấm cho ta vị ngọt “ăn đứt” vị ngọt của nấm rơm, nấm mèo. Ngẫm kỹ mới biết nhờ sự “hoang dã” của nó, còn hai loại nấm kia là sản phẩm công nghiệp sản xuất đại trà! Ăn nấm mối (cũng như hơn 100 loài nấm ăn được khác), người ta còn được tăng cường sức đề kháng của cơ thể, chống sự lão hóa, làm giảm nguy cơ mắc các bệnh ung thư, tim mạch... Quả là một thức ăn tuyệt vời vì vừa “sạch” vừa ngon vừa có dược tính.
Bài viết cùng chuyên mục
Cháo ấu tẩu
Cháo mang sắc nâu đậm, khi ăn có vị hơi đăng đắng như tam thất, Nhưng cái đắng hòa cùng miếng ấu tẩu bùi, dẻo, quyện với cái ngọt của nước xương ninh.
Cách làm cà tím chiên
Pha xì dầu với chanh, ớt, đường. Nước chấm có vị chua băm nhuyễn vào nước chấm. Thưởng thức: Đổ nước chấm lên cà, dùng nóng.
Thỏ nướng
Ướp vào thỏ những gia vị muối, tiêu cho đều, xong trét sauce moutade cho đều và rưới chút dầu olive lên cho thịt đừng bị khô.
Mướp dồn thịt
Mướp tròn, thì làm như cà tô mát, lấy muỗng nhỏ lấy bớt hột, và ruột mướp ra, để riêng ra. Để muối vào trong lòng ruột trái mướp, úp ngược lại, cho nước muối chảy ra.
Bạch tượng lưu hà
Nấm hương (nấm đông cô) ngâm nước cho nở mếm ra, rửa sạch, cắt ra cho bằng nhau, và đè bẹp xuống như hai cái lổ tai voi, bỏ vào nồi nước dùng cho mêm , sau đó vắt cho ráo nước.
Bột chiên
Trong một cái soong trộn 2 thứ bột lại, quậy chung với muỗng cà phê dầu, xíu muối, nước, cho tan hết, Sau đó bắt lên bếp, lửa vừa vừa, quậy đều
Thịt heo xào ca ri (Thái)
Cho 1½ TBsp dầu ăn và cà ri vào chảo phi cho thơm rồi cho thịt heo vào xào chín tới luôn kế đế cho đậu que vào xào sơ vài bận thì nên gia vị và nước dùng gà, nâu sôi đảo sơ, tắt bêp.
Gỏi đu đủ mắm tôm chua
Trộn chung tất cả gia vi trên, rắt rau quế lên trên khi dùng. Mắm tôm chua nếu mua loại quá mặn, thì chắt bớt nước bỏ đi.
Cơm chiên Dương Châu
Cơm nấu chín ráo. Tàu hủ ky và mì căng (làm từ đậu nành) đem chiên vàng làm phá lấu với nước dừa tươi, cắt vuông mỗi cạnh 1 cm.
Cách làm mực hấp gừng
Xếp mực và gừng vào một bát lớn. Chuẩn bị xửng, nhấc lên bếp đun, Chờ khoảng vài phút, mực chín, lấy ra khỏi xửng.
Bánh nướng
Cho đường và nước vào nồi bắc lên bếp cho đường sôi, để lửa nhỏ cho từ từ nước tro tàu vào, khi đường sôi bùng lên thì tắt bếp, để yên nồi đường không được quấy.
Cách làm xôi vò
Xôi đã chín, bới ra khay rộng hoặc nia sạch, dùng quạt tay hoặc đặt quạt máy, quạt liên tục vào xôi, vừa thôi qua í åt với dùng đũa xới đều xôi lên cho xôi nguội nhanh và rời hạt.
Trứng cút bao quản
Luộc trứng, cho trứng vào nồi với nước muối loãng, đặt lên bếp, khuấy nhẹ, chờ nước sôi, đun thêm 5 phút.
Cách làm dấm
Vật đựng phải rửa thật sạch, úp lại cho thật khô thật hết nước, rửa lại bằng nước đun sôi không dùng lu hũ có tráng ximăng vì chắc chắn là sẽ lànm hư giấm.
Cách làm mắm đu đủ
Khi dùng, cho lượng mắm vùa đủ dùng ra đĩa, trộn thêm một ít nước cốt chanh tươi, đường cho vừa miệng, Rắc thêm ít thính gạo lên trên mắm.
Cách làm bò trái dừa
Ướp thịt bò với nước mắm, đường, dầu ăn, hành, tỏi, sả, gừng, riềng, và ớt. Để khoảng 30 phút cho thịt ngấm gia vị, Dầu nóng, cho thịt bò vào xào thơm.
Cơm cuốn trứng
Dùng lớp vỏ trứng ra mâm sau đó để lớp nấm mèo và lần lượt để lớp cơm khoảng 1cm. Kế tiếp lần lượt bỏ thịt heo xông khói, gà, cá rốt, tàu hủ, cà chua và chính giữa để vài cọng hành là.
Bánh gật gù
Gật gù chấm nước mắm cốt lẫn hành khô, tỏi, ớt và đặc biệt không thể thiếu là đĩa hến và mỡ gà. Lợn Móng Cái, gái Đầm Hà, gà Tiên Yên. Gà Tiên Yên là loại gà nuôi thả, mỏ nhỏ, chân vàng, thịt rất thơm
Mực tươi nướng xã
Mực nang chà rửa sạch, khía hình mắc võng. Sả bỏ lá, rửa sạch, băm nhuyễn. Mực ướp gia vị hỗn hợp, tất cả cho thấm 15 phút.
Bánh lổ tai heo
Thoa chút nước lên miếng bột trắng, rồi đặt miếng bột vàng lên trên. Thoa thêm nước lên miếng bột vàng, rồi từ từ cuốn lại, nhớ khi cuốn phải nén cho nó dính vào nhau.
Cơm cháy
Ngâm gạo 2 tiếng sau đó đãi sạch, để ráo nước, Khi cơm nếp đã chín, đổ cơm ra khay rồi dùng muôi ướt vừa ấn dàn thật mỏng sao cho chúng giống như một miếng cháy thật.
Chả lươn
Nhồi hỗn hợp thật kỹ, sau đó giã, đập hoặc quết hỗn hợp nhiều lần cho dai. Vò hỗn hợp thành từng viên bằng quả chanh, ấn viên chả hơi dẹp.
Chả cá lã vọng
Ướp cá: nước nghệ + nước hành + nước riềng + mẻ + mắm tôm + ít bột canh + mạch nha. Khi nướng thêm chút dầu. Quạt than nóng đỏ để cá lên vỉ nướng.
Bánh mì bơ rau quả
Cho cà chua, dầu ôliu, rau húng quế, giấm, tiêu đen trong một chiếc tô lớn, trộn đều cho thấm gia vị, đặt bánh mì vào trong các miếng giấy nướng cho vào lò nướng ở nhiệt độ 400 độ F trong vòng khoảng 8 phút.
Chè hoa cau ba miền
Hoà bột năng vào nước, cho khoảng 3 muỗng bột năng vào cái bát nhỏ , cho tí nước lọc hoà cho tan, xong đổ từ từ vào nồi nước đường, trong lúc đổ, nhớ lấy đũa.
