Nấm mối
Nhưng ngon nhất là những chiếc bánh vừa mới tráng, xông hơi nóng vào mặt, vừa giòn vừa béo vừa ngọt hòa trong vị đắng, chát, chua của các loại rau quả.
Biên tập viên: Trần Tiến Phong
Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương
Theo một số cư dân miệt Mái Dầm (Phú Hữu, Châu Thành, Hậu Giang), nấm mối chỉ xuất hiện ở đây đúng vào sáng sớm mồng năm tháng năm âm lịch, rồi tàn ngay khi mặt trời vừa rạng . Vì là của hiếm nên mọi nhà phải thức thật sớm để tranh thủ hái những tai nấm mọc đầy các gốc tre còn man mát sương đêm.
Tuy nhiên, nấm mối không phải chỉ xuất hiện vào ngày Tết nửa năm tại Phú Hữu, mà có mặt ở nhiều địa phương khác, sau nhiều ngày “nực giông nực mưa”, trời ầm ào đổ mấy cơn mưa đầu mùa. Tiết trời mát dịu, nước mưa thấm vào đất, tạo nóng ẩm khiến từ các bụi tre, các ổ mối, các vườn dừa, nơi có rễ cây mục nhú lên những tai nấm có màu trắng hồng, bum búp, cao chừng 2cm. Nhỏ hơn nấm rơm một chút, nấm mối mọc từng giề, xinh xinh, “mát mắt”. Vậy là người ta mê mải hái trong niềm vui của một mùa nấm mới.
Nấm hái về được người Phú Hữu dùng làm nhưn thay cho đậu xanh, giá, thịt ba rọi, tôm, để làm một món duy nhất đón Tết Đoan ngọ là bánh xèo. Nấm hái xong, đem về nhà, một người nhẹ tay rửa sạch. Một vài người khác lặt rửa rau sống. “Chuyên gia” đổ bánh, không ngừng tay cho vá bột màu vàng nghệ chan đều lòng chảo, đã tráng sẵn mỡ nước hoặc dầu ăn, phát ra tiếng kêu “xèo xèo” thật vui tai. Bánh đổ xong đem cúng, dọn xuống, cả nhà cùng ngồi bên nhau xúm xít ăn. Nhưng ngon nhất là những chiếc bánh vừa mới tráng, xông hơi nóng vào mặt, vừa giòn vừa béo vừa ngọt hòa trong vị đắng, chát, chua của các loại rau quả: cát lồi, đọt chiết, đọt sộp, đọt xoài, lá lụa, dưa leo... tươi non nõn.
Ở nông thôn Đồng bằng sông Cửu Long, Tết Đoan ngọ là ngày vui lớn thứ nhì trong năm, sau Tết Nguyên đán. Thoát thai từ Trung Quốc, nhưng Đoan ngọ ở đây có ý nghĩa khác, đó là ngày tết giữa năm, hoàn toàn mang bản sắc văn hóa Việt: con cháu đi làm ăn xa đều tụ tập về nhà, cúng kiến tưởng nhớ ông bà cha mẹ. Trong niềm vui sum vầy ấy, người lớn vừa ăn uống vừa kể chuyện mình đã làm được một cách tốt đẹp trong thời gian qua, còn lứa trẻ thầm thì với nhau những buồn vui của tuổi mới lớn. Không khí ngày tết đầm ấm và... ngon ấy cứ diễn ra khi “đáo lệ”.
Ở những nơi khác, nấm mối được chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn. Ăn bắt ngây là nấm mối hầm đuôi heo. Ăn quên thôi khi nấm mối được hầm nước cốt dừa, lá cách. Dù món nào, các thức ăn này cũng tạo cho người thưởng thức cảm giác ngon miệng, khó quên. Múc một ít nước hầm đuôi heo cho vô chén, húp một miếng, “vị ngọt của đất” chan hòa khắp mặt lưỡi, mùi thơm của thịt xông lên mũi. Riêng nước um nóng hổi, bốc hơi, cho mặt lưỡi tê tê vị ngọt bùi, béo đắng, không món nào sánh bằng. Cũng với vị đắng thơm thanh thoát của lá cách, khi xào với nấm sẽ là món ngon. Màu xanh đậm của lá cách lẫn màu ửng hồng của nấm thoảng thơm khiến bụng dạ cồn cào. Gắp nhai sẽ thấy cảm giác giòn, xốp, mịn của các tai nấm cùng vị ngọt hòa vị đắng thơm của lá cách như thấm tận niêm mạc dạ dày. Cắn miếng ớt hiểm xanh, vị cay của nó như nốt nhạc điểm xuyết một cách “điệu đàng”. Ăn như vậy đã ngon, nhưng nấm mối ngon nhất là những tai búp. Cho hột đậu phộng làm nhân rồi lăn nhẹ tai nấm trên dĩa muối ớt, sau đó dùng lá cách gói lại. Nướng vừa chín tới, đây sẽ là một món ngon bảo đảm không nhà hàng nào có được.
Có thưởng thức nấm mối rồi mới biết đây là loài nấm cho ta vị ngọt “ăn đứt” vị ngọt của nấm rơm, nấm mèo. Ngẫm kỹ mới biết nhờ sự “hoang dã” của nó, còn hai loại nấm kia là sản phẩm công nghiệp sản xuất đại trà! Ăn nấm mối (cũng như hơn 100 loài nấm ăn được khác), người ta còn được tăng cường sức đề kháng của cơ thể, chống sự lão hóa, làm giảm nguy cơ mắc các bệnh ung thư, tim mạch... Quả là một thức ăn tuyệt vời vì vừa “sạch” vừa ngon vừa có dược tính.
Bài viết cùng chuyên mục
Món gỏi cá đặc sản của Ba Ngòi Cam Ranh
Cá tươi gồm: cá cơm trỏng, cá mai, cá lép, cắt bỏ đầu, đuôi, vi cá, rồi làm vảy, cắt sát lườn cá, rửa sạch lấy hết máu ở xương cá, và tách ra làm hai bỏ xương giữ phần thịt dùng làm gỏi.
Kem xoài
Đặt bát trứng lớn chảo nước nóng đun nhỏ lửa, dùng máy đánh trứng đánh tiếp cho đến khi hỗn hợp sệt lại thì nhấc khỏi bếp, đánh thêm khoảng 1 phút nữa cho nguội hẳn.
Cách làm hoa lý xào thịt bò
Chảo nóng, phi tỏi thơm, cho thịt bò vào, đảo nhanh với lửa lớn, Thịt bò vừa chín tới, nêm gia vị vừa ăn, tắt bếp.
Bún nước lèo
Nấu nước cho sôi rồi thả cá và trứng cá vào, khi vừa chín thì vớt ra, để hơi nguội, gở thịt cá từng miếng bỏ hết xương. Trứng cá dầm ra cho rời . Cái đầu cá thì cho mấy ông uống beer.
Thịt nấu đông theo truyền thống
Chuẩn bị trước ấm nước sôi, châm nước sôi vào nồi thịt ngập mặt thịt khoảng 5cm nấu cho sôi, hạ bớt lửa để sôi nhẹ, dùng vá rây vớt bọt liên tục cho đến khi thấy bọt không còn dậy nữa
Cách làm mỳ xào thịt gà hạt tiêu
Cho dầu vào chảo, chờ dầu sôi thả thịt gà vào đảo đến khi miếng thịt có màu vàng đều thì cho đậu quả, hạt điều, gừng, thêm gia vị đủ ăn và tiếp tục đun trong khoảng 3 phút nữa.
Xôi vị đậu xanh lá dứa
Lấy 1 cái chảo non-sick cho xôi + nước dừa + đường + ngũ vị hương + đậu xanh (lửa vừa thôi) xào cho xôi hơi khô lại. Nhớ là trộn cho đậu xanh quyện vào hột nếp.
Cách làm cá ướp xì dầu bỏ lò
Ướp cá với xì dầu, tương, gừng thái nhỏ và muối, tiêu trong 10 phút, Rán cá vàng 2 mặt và bỏ vào lò nướng ở nhiệt độ 28 độ C trong 7 phút.
Cá tai tượng chiên xù
Cá tai tượng sống làm sạch, bỏ mang ruột, ngâm trong nước muối khoảng 15 phút cho cá bớt nhớt, để ráo nước và chiên vàng đều (chảo nhiều dầu để cá mau chín) và xù đẹp.
Cocktail Sangari
1/4 ly đường, 1 ly nước, 1 trái quýt cắt lát mỏng, 1 quả chanh thái lát mỏng, 1 quả cam chua thái lát mỏng, 1 chai rượu nho, 180 ml sôđa.
Mi vịt tiềm
Rửa xương heo, trụng nước sôi. Hành tây nướng sơ, gừng đập dập, tiêu nguyên hột rang sơ, chút muối, dường, bột ngọt cho tất cả vô nồi nấu nước lèo (hớt bọt thường xuyên).
Chem chép nướng
Cắt mussel ra nhỏ như hạt lựu, rửa vỏ sạch để qua 1 bên. Trộn tất cả chung vào một cái thau, đợi khoảng 1 tiếng.
Cách làm cá hấp mía
Ướp cá với muối, tiêu, đường, nước mắm, hành tỏi băm, Để ít phút cho thấm gia vị, Cho ít rau răm vào bụng cá, Xếp mía dưới khay, đặt cá lên trên.
Lòng bò, lòng heo phá lấu
Tùy chọn mỗi thứ tim, gan, lưỡi, bao tử, ruột non... nhiều ít. Dùng chừng 1kg lòng để dễ tính phân lượng gia vị. Muốn làm ít nhiều cứ nhân phân lượng chuẩn lên.
Gà xào gừng (Thái)
Cho 1 TBsp dầu ăn vào chảo đun nóng, phi tỏi gừng cho thơm rồi cho thịt gà vào xào vừa chín tới thì cho tất cả mọi thứ vào xào. Thịt chín đều thì cho hành lá vào. tắt bếp trút qua dĩa.
Bò chiên tái
Thịt bò thía mỏng cỡ 1 cm, to cỡ 2 ngón tay. Dùng cán dao dần sơ cho thịt mềm, ướp tiêu, muối, bột tỏi, hành. Dảo dều rồi cho 2 tsp dầu ăn vô trộn sơ.
Súp cua
Xương đầu cánh: chặt nhỏ, ngâm nước lạnh pha chút muối rửa sạch để ráo, 2 lít nước lạnh nấu sôi cho gà, cho xương vào, hầm lửa riu riu vớt bọt.
Bò bảy món
1 500gr thịt thăn bò xay (ướp 1 muỗng súp nước mắm + 1/2 muỗng cà phê đường + 1/2 muỗng cà phê muối + 1/4 muỗng cà phê ngọt, hay bột nêm, trộn đều, vo viên tròn khoảng 7 viên).
Chả ngô (bắp) chiên giòn
Ngô ngọt chọn loại non nếu nguyên bắp, rửa sạch, tách rời từng hạt, xát qua cho hết mày ngô, luộc với một chút nước cho chín mềm, vớt để ráo nước
Canh lươn dưa môn
Dùng đũa đảo sơ lươn và dưa môn vài lần rồi nêm vào canh chút muối, ít tiêu, lá quế và đặc biệt món không thể thiếu góp phần cho nồi canh ngon là mắm ruốc.
Chả kho
Nấu sôi dầu cho chả vào chiên vàng, cho nấm, boarô, muối, đường, nước tương, hắc xì dầu vào trộn đều, bớt lửa, kho trên lửa nhỏ đến lúc cạn nước.
Gà tiềm
Cho bạch qủa, táo tàu, củ năng, nấm hương, kim châm, nước dừa tươi nấu mềm rồi bỏ nấm mèo, nấm rơm, đậu phộng, hạt sen, trần bì, nước tương và nêm vừa ăn
Nem hải sản
Mở rộng bánh đa nem, cho một chút nhân vào rồi cuộn tròn lại sao cho nhân không hở ra ngoài. Khi dầu nóng già thì cho nem vào rán: (Chú ý để cho nhỏ lửa trở thật đều để nem không cháy mà vẫn vàng đều).
Tép mỡ chay
Chuối sứ hườm luộc chín, lột bỏ vỏ, lạng lấy thịt, xắt mỏng, bỏ cồi (ruột), đem quết nhuyễn. Nấm rơm ngâm nước muối, vớt lên, rửa sạch, vắt ráo, xắt nhỏ, giã nhuyễn.
Gỏi cá cơm phú quốc
Cá cơm sử dụng loại đã ướp gia vị, sấy khô. Nếu không có loại cá này, có thể dùng cá cơm tươi, ướp gia vị mang sấy ráo nước, không quá khô cứng. Nếu dùng cá cơm khô thì rửa sạch, để ráo, xào chín với gia vị.
