Các phương pháp khám cận lâm sàng gan mật

Ngày: 22 - 10 - 2011

Phương pháp lâm sàng bằng sờ, gõ chỉ cho ta nhận định được tình trạng của gan khi nó to, nhô ra khỏi bờ sườn: ngay cả trong trường hợp đấy, chúng ta cũng chỉ sờ và gõ được phần mặt gan nhô ra khỏi bờ sườn.


Các phương pháp khám cận lâm sàng gan mật được phát triển rất nhiều trong những năm gần đây nhất là về phương diện thăm dò hìnht háu và thăm dò chức năng kết hợp với các phương pháp kinh điển đã giúp cho sự chẩn đoán các bệnh gan mật càng ngày càng thêm chắc chắn và chính xác. Trên cơ sở các chẩn đoán chắc chắn và chính xác đó, người ta mới áp dụng được các phương pháp điều trị tích cực để chữa một số bệnh mà trước đây coi như là nan giải (ví dụ: cắt gan để chữa ung thư như gan tiên phát ).

Thăm dò hình thái

Phương pháp lâm sàng bằng sờ, gõ chỉ cho ta nhận định được tình trạng của gan khi nó to, nhô ra khỏi bờ sườn: ngay cả trong trường hợp đấy, chúng ta cũng chỉ sờ và gõ được phần mặt gan nhô ra khỏi bờ sườn, nghĩa là không nhận định được.

Phần của mặt trước và trên gan nằm dưới cơ hoành.

Mặt dưới của gan.

Trong lòng của gan.

Các phương pháp thăm dò hình thái đã khắc phục được nhược điểm đó của lâm sàng: đấy là phương pháp x quang đồng vị phóng xạ và soi ổ bụng.

Phương pháp x quang

Chụp gan ở xa. (teléradiographie hépatique): Để người bệnh cách xa máy chụp một khoảng nhất định  và chụp vùng gan. Phương pháp này giúp ta nhận định được  kích thước của gan để đánh giá được mức độ to nhỏ.

Chụp gan sau khi bơm hơi màng bụng: Chụp vùng gan sau khi đã bơm vào ổ bụng độ 1lít oxy, để gây một liềm hơi  tách mặt  trên gan khỏi sát vào cơ hoành. Có thể làm đơn thuần, hoặc kết hợp với các phương pháp trên, hoặc kết hợp với bơm hơi vào đại tràng để có một lớp hơi làm ranh gioới  rõ rệt cho bờ dưới của gan như thế không những nhận định được mặt trên của gan nhờ có liềm hơi mà còn nhận định được kích thước của gan một cách rõ ràng nhờ có liềm hơi giới hạn  bờ trên của gan và lớp hơi đại tràng  giới hạn bờ dưới của gan.

Chụp hệ thống cửa: Chụp bụng của người bệnh ở vùng ngang gan và lách sau khi đã tiêm vào hệ thống cửa một loại thuốc cản quang có iot qua một kim chọc vào lách: thuốc cản quang sẽ làm xuất hiện rõ vùng rốn lách, tĩnh mạch cửa cùng với các tuần hoàn bàng hệ  nếu có và bóng gan. Phim chụp hệ thống thường chia làm 3 thì:

Thì tĩnh mạch cửa (khi thuốc cản quang mới còn ở tĩnh mạch cửa): Để nhận định tình trạng tĩnh mạch cửa. Bình thường tĩnh mạch cửa xuất hiện thành một vệt rộng khoảng 1 cm lúc đầu đi từ lách xuống  và hướng về bên phải, sau đó đi chệch lên trên về gan: Không thầy thuốc cản quang đi ngược vào các nhánh khác của tĩnh mạch cửa (tĩnh mạch treo lớn và nhỏ).

Thì tĩnh mạch trong gan: Khi thuốc cản quang vào tới các tĩnh mạch trong gan), các nhánh cửa trong gan xuất hiện phân chia đều khắp vùng gan. Giúp ta nhận định hình thái của nhu mô gan, các nhánh cửa trong gan bị cắt đoạn nếu trong nhu mô gan có u lành hoặc ác tính, các nhánh đó bị xơ xác  nếu gan xơ.

Thì mao mạch: Thuốc cản quang vào các mao mạch của gan làm xuất hiện toàn bộ bóng gan và do đó cũng giúp ta nhận định kích thước của gan và cả nhu mô  gan (sẽ có hình khuyết trong  bóng gan nếu có u).

Chụp động mạch chủ bụng hoặc chụp động mạch thân tạng: Bơm thuốc cản quang vào động mạch chủ bụng qua một ống thông đưa vào động mạch chủ  bụng. Các nhánh của động mạch gan sẽ xuất hiện rõ. Giúp chúng ta phân biệt u ở trong gan có tínhc hất lành hay ác tính, nếu là u ác tính thì ngoài các nhánh  của động mạch gan ra, còn có thêm nhiều mao mạch tân tạo ở vùng u ác tính.

Nhận định túi mật và hệ thống dẫn mật:

Chụp túi mật không thuốc cản quang: Thường không thấy được bóng túi mật,  phương pháp này được chỉ định trong các trường hợp nghi ngờ sỏi mật. Ngay cả những trường hợp này, cũng ít khi  thấy được hình sỏi vì phần lớn sỏi mật không cản quang. Trong một số ít trường hợp sỏi sẽ xuất hiện hình một bóng, ít khi đơn độc vì thường có nhiều sỏi: những bóng sỏi này thường có hình một sỏi cần phân biệt với thận bằng chụp nghiêng, sỏi thận ở sau cột sống, sỏi mật sẽ ở trước cột sống.

Vì ít khi thấy được sỏi mật cản quang, cho nên cần phải chụp túi mật  và hệ thống mật quản với thuốc cản quang.

Chụp túi mật và đường mật với thuốc cản quang: Thuốc cản quang có thể đưa vào bằng đường:

Uống hoặc tiêm vào tĩnh mạch: thông thường nhất. Thường chỉ hai loại kết quả:

Túi mật không xuất hiện, có thể do:

Thuốc dùng không đủ liều hoặc kém phẩm chất.

Thuốc cho bằng đường uống không đưa về gan được vì đã bị thải tiết hết ra ngoài theo phân.

Gan suy không thải tết chất cản quang cùng với túi mật được.

Túi mật bị loại trừ: Có cản quang cơ giới làm mật có thuốc cản quang không vào được túi mật hoặc túi mật bị teo đét không chứa mật nữa.

Túi mật xuất hệin thành một bón  hình quả lê ở bờ sườn phải. Nếu có sỏi trong túi mật  sỏi xuất hiện thành một hình khuyết trong cái bóng hình quả lê đó. Dù có sỏi hay không có sỏi, khi xuất hiện bóng túi mật, bao giờ cũng phải làm thêm một nghiệm pháp thăm dò khả năng co bóp của túi mật; đó là nghiệm pháp Boyden: cho người bệnh ăn hai lòng đỏ trứng trộn đường cứ sau nửa giờ chụp một lần (cho được tất cả 4 lần trong 2 giờ): nếu co bóp của túi mật tốt sau khi ăn lòng đỏ trứng, túi mật co bóp ngay, bóng mật sẽ nhỏ lại dần và sau hai giờ không thấy bóng túi mật đâu nữa. Nếu túi mật co bóp  kém thì sau hai giờ, có khi 4-5 giờ  sau vẫn còn thấy túi bóng mật.

Đưa thẳng vào túi mật: bằng một kim chọc qua thành bụng vào túi mật (thường làm trong khi soi ổ bụng để chọc đúng vào túi) phương pháp này nguy hiểm vì dẽ gây biến cố viêm màng bụng do rỉ mật qua lỗ chọc túi mật. Thường hay áp dụng phương pháp đặt một ống thông vào túi trong khi mổ túi mật rồi qua ống thông đó mà bơm thuốc cản quang vào đường mật và chụp trong hoặc sau khi mổ. Thuốc cản quang sẽ đi vào các ống mật trong và ngoài gan; nếu có cản quang cơ giới trên các ống mật thì hình ống mật sẽ bị cắt đoạn.

Đưa thẳng vào các mật quản trong gan qua da (cholangt ographie transculanée): dùng một kim chọc qua thành ngực trước gan trên đường nách trước để đi thẳng  vào các mật quản trong gan, biết được bằng cách dùng tiêm hút thấy mật ra trong đốc kim. Qua kim đó sẽ bơm chất cản quang vào mật quản trong gan chât cản quang sẽ đi đều vào các  mật quản và xuống mặt quản chủ về túi mật  nếu có cản quang cơ giới chất cản quang sẽ bị nghẽn lại.

Phương pháp đồng vị phóng xạ

Là một phương pháp hiện đại thăm dò hình thái gan nhưng cũng là một phương pháp thăm dò chức năng.

Nguyên tắc: Dùng một loại thuốc thường được gan dự trữ lại và thải tiết ra bằng  đường mật kết hợp với một đồng vị phóng xạ (thường là Rose Bangal đánh dấu với I 131), tiêm vào tĩnh mạch cho người bệnh rồi theo dõi sự xuất hiện các  phóng xạ ở gan bằng một máy đếm phóng xạ có kèm thâm các bộ phận  ghi biểu đồ di chuyển trên vùng gan; trong khi di chuyển trên diện gan, mỗi khi có phóng xạ, bút của  bộ phận  ghi biểu đồ sẽ chấm một vạch trên giấy  và cứ như  thế chúng ta sẽ vẽ được hình gan phóng xạ.

Giá trị chẩn đoán:

Đánh giá kích thước to nhỏ quả gan.

Phát hiện các u trong gan biểu hiện bằng những vùng khuyết không có phóng xạ.

Đánh giá chức năng gan: Khi gan suy (ví dụ trong xơ gan), gan không giữ được  Rose Bengal có phóng xạ cho nên trên gan đồ các dấu chấm phóng xạ rất thưa thớt. Người ta thường kết hợp thêm với theo dõi phóng xạ ở máu, khi  gan suy, phóng xạ rất thưa thớt trên gan đồ, trái lại vẫn tập trung rất cao ở máu.

Các phương pháp soi nội tạng

Soi ổ bụng:

Bằng một ống soi đưa vào ổ bụng qua một lỗ rạch ở thành bụng, soi ổ bụng là  một phương pháp rất có giá trị vì nó cho phép ta nhận định được cụ thể bằng mắt hình thái của mặt gan và túi mật. Tuy vậy giá trị của nó cũng ít nhiều bị hạn chế vì ống soi chỉ nhìn thấy mặt trên gan và một phần nào của mặt dưới cho nên có thể bỏ sót những tổn thương trong lòng gan (ví dụ: ung thư kiểu nhân chưa làm biến dạng mặt gan).

Phương pháp này được chỉ định trong hầu hết các bệnh gan mật (có gan to hay gan nhỏ, có hay không có hoàng đản, có sốt hay không có sốt).

Chống chỉ định trong:

Các viêm cấp ở bụng: Viêm túi mật cấp, viêm màng bụng cấp.

Các cơ địa chảy máu.

Các tình trạng đang khó thở

Ngoài các tác dụng nhận xét tình trạng gan mật, soi ổ bụng, còn được áp dụng để nhận xét các phủ tạng  khác trong ổ bụng (lách, mặt ngoài dạ dày, đại tràng, buồng trứng, mạc treo và các u trong ổ bụng).

Thăm dò giải phẫu bệnh học

Sinh thiết gan

Có thể sinh thiết “mù” hay sinh thiết dưới sự kiểm tra của mắt trong khi soi ổ bụng.

Là một phương pháp thăm dò hiện được áp dụng rộng rãi ở các nước; được chỉ định trong các trường hợp bệnh lý ở gan hoặc có liên quan đến gan mà bằng các phương pháp thăm dò khác, chẩn đoán chưa được rõ ràng.

Chống chỉ định:

Các cơ địa chảy máu.

Trong các trường hợp hoàng đản tắc mật.

Biến chứng:

Chảy máu.

Viêm màng bụng do rỉ mật.

Riêng trường hợp apxe gan, nếu đã chẩn đoán thật chắc chắn thì không cần chọc dò tại một cơ sở nội khoa xa trung tâm phẫu thuật, nếu chẩn đoán chưa được chắc chắn hoặc điều trị như một áp xe mà không bớt thì cần phải chọc để xác định chẩn đoán, nếu đúng là ap xe thì khi hút ra sẽ có mủ, trong trường hợp này cần để kim tại chỗ, không được rút khi ra (vì mủ  sẽ rò ra  theo lỗ kim chọc,  gây viêm màng bụng mỡ) và gửi ngay người bệnh đến một cơ sở phẫu
thuật.

Giá trị chẩn đoán:

Rất lớn trong các tổn thương lan toả ( viêm gan, xơ gan…).

Bị hạn chế trong các trường hợp tổn thương khu trú (ung thư gan, ap xe gan): sinh thiết ương tính có giá trị quyết định chẩn đoán, nhưng sinh thiết âm tính  không có giá trị loại trừ chẩn đoán vì có thể chọc không đúng chỗ tổn thuơng. Do đó sinh thiết  kết hợp với khi soi ổ bụng hơn hẳn sinh thiết mù.

Thăm dò chức năng

Dựa vào các chức năng sinh lý của gan. Gan có rất nhiều chức năng, ở đây chỉ nêu các phương pháp thăm dò một số chức năng chính thường áp dụng trên lâm sàng:

Chức năng tạo mật.

Chức năng chống độc và thải chất máu.

Chức năng chuyển hoá đường, đạm, mỡ.

Chức năng đối với cơ chế đông máu.

Chức năng tạo mật

Định lượng bilirubin máu: Bình thường  8-12mg/l. khi tăng lên sẽ có giá trị xác định chẩn đoán và đánh giá mức độ hoàng đản.

Tìm sắc tố mật, muối mật, urobilin, urobilinogen ở nước tiểu: Bình thừong chỉ có rất ít urobilinogen và không có sắc tố, muối mật, urobilin.

Urobilin dương tính nhiều chứng tỏ tổn thương nu mô gan: Trong viêm gan, xơ gan.

Sắc tố mật dương tính chứng tỏ hoàng đản.

Urobilinogen âm tính chứng tỏ tắc đường mật.

Tìm Stecobilin ở phân: Stecobilin âm tính ở phân chứng tỏ tắc mật hoàn toàn.

Thông tá tràng kết hợp kích thích túi mật bằng magie sun fat (Meize Lyôn): Để lấy 3 loại mật: A (mật  ở ống mật chủ), B (mật ở túi mật), C (mật trong gan).

Có giá trị:

Xác định tắc mật và địa điểm tắc mật.

Ngoài ra còn là phương pháp dẫn lưu mật để điều trị các hoàng đản kéo dài.

Khi thông tá tràng, người ta còn lấy mật để xét nghiệm vi khuẩn, ký sinh vật và tế bào.

Ngoài thông tá tràng thường, người ta còn dùng Thông tá tràng định phút  (lubage duodénal minuté)  để đánh giá tình trạng trương lực của túi mật và khả năng co thắt của các cơ trơn đường mật.

Chức năng chống độc và thải chất màu

Định lượng amoniac trong máu: Bình thường 100%. Tong suy gan nặng, nhất là trong hôn mê gan sẽ tăng nhiều.

Nghiệm pháp bài tiết axit hipurie: Gan giữ axit benzoic và nhờ tác dụng của một chất men (hipuricaza) tổng hợp axit benzoic với glycocol (do gan làm ra) thành axit hipuric bài tiết ra nước tiểu.

Trên cơ sở đó, phương pháp tiến hành như sau: Cho người bệnh uống nabenzot (6g) pha với 200ml nước, sau đó lấy nước tiểu trong 4 giờ liần và định lượng axit hipuric.

Bình thường: Axit hipuric bài tiết trong 4 giờ là 3g. số lượng đó ít đi rất nhiều trong gan suy.

Nghiệm pháp Rose Bengal hoặc BSP (Bromo sufophtalein): Tiêm tĩnh mạch cho người bệnh chất Rose bengal 2% với liều lượng 0,0015 g/kg cơ thể hoặc BSP 5% với liều lượng 0,005%g/kg cơ thể. Sau 45 phút, lấy máu tĩnh mạch định lượng Rose bengal hoặc glucotoza

Bình thường sau 45 phút, tỷ lệ Rose bengal trong máu dưới  0,003g/l và BSP   ưới 5%. Trong suy gan các tỷ lệ  đó  tăng cao.

Người ta còn áp dụng phương pháp:

Nghiên cứu thời gian xuất hiện BSP hoặc Rose Bengal trong mật: Thông tá tràng cho người bệnh và kích thích túi mật bằng Magie sun fat (Metze Lyôn). Khi thấy mật C chảy, thì bắt đầu tiêmv vào tĩnh ạmch cho người bệnh với liều lượng như trên. Sau đó theo dõi mật C chảy từng phút vào ống nghiệm đã có sẵn dung dịch  NaOH 10%, khi mật C có mang theo BSP xuất hiện chảy vào dung dịch NaOH sẽ chuyển sang màu đỏ tím.

Đối với Rose Bengal cũng vậy nhưng không cần có NaOH: Khi mật C có  Rose Bengal xuất hiện ta dễ biết ngay vì mật đó sẽ có màu hồng.

Bình thường thời gian xuất hiện BSP ở mật: 15 phút đến 20 phút, của Rose Bengal  là 30 phút. Thời gian đó sẽ kéo dài trong tắc mật:

Chức năng chuyển hóa đường

Nghiệm pháp gây đái galactoza: 8 giờ sáng bảo người bệnh đái hết nước tiểu (bỏ chỗ nước tiểu này), rồi cho uống 40g galactoza + 20ml nước; sau đó lấy nước tiểu từ 8 giờ đến 10 giờ (mẫu 1) từ 10 đến 12 giờ (mẫu 2), từ 12 giờ đến 18 giờ (mẫu 3) từ 18 giờ đến 8 giờ sáng  hôm sau (mẫu 4) để định lượng glucotoza.

Bình thường chỉ có glucotoza trong hai mẫu đầu với tỷ lệ 6% (mẫu 1) và 1,5% (mẫu 2).

Trong suy gan, glucotoza vẫn tiếp tục có trong cả hai mẫu 3 và 4 và tỷ lệ rất cao.

Chức năng chuyển hóa đạm

Gan có nhiệm vụ làm ra axitamin từ các chất axitamin bên ngoài đưa vào hoặc tổng hợp từ các chất khác sãn có trong cơ thể. Trong tế bào gan các axit amin đó sẽ được biến hoá thành serin hoặc tiền sợi huyết. Người ta  thăm dò chức năng tạo đạm bằng các phương pháp:

Điện di:

Để định chất và định lượng các thành phần chất đạm trong máu dựa vào tốc độ  chuyển dịch, của từng thành phần trong một điện trường.

Về phương diện sinh lý học, và bệnh lý học, người ta biết rõ là serin do gan tạo ra, còn các globulin về căn bản do các tổ chức võng mạc tạo ra và mỗi loại globulin đáp ứng với một số quá trình nhất định của cơ thể: nhiễm khuẩn, huỷ hoại (a) . Chuyển hoá và vận chuyển mỡ (b), phát sinh kháng thể (g).

Bình thường trong một lít huyết tương có 80g ambumin gồm 45 - 55g serin, và 25-35g globulin cho nên tỷ số serin/globulin trung bình là S/G= 1,5 đến 1,8.

Trong suy gan, serin giảm nhiều nên tỷ số S/G sẽ hạ thấp, thường dưới 1.

Các phản ứng lên bông:

Gros (với dung dịch Hayem): Bình thường 1,7ml Hayem. Trong suy gan, số lượng dung  dịch Hayem hạ nhiều.

Mac Lagan (Với Thymol): Bình thường 0 - 10 đơn vị MacLagan. Trong suy gan, kết quả sẽ trên 10 đơn vị và nếu trên 40 thì cũng chắc chắn là suy gan.

Ngoài ra còn các phản ứng Hangơ (với xephalin cholesterol, Takata Ara (với biclorua  thuỷ ngân), Weltmann (với Cl2Ca), Kunken (với SO4Zn), Wunderley (với Calmi Sunfat).

Chức năng chuyển hoá mỡ

Cholesteron là một thành phần của mật và gan do tổng hợp, este hoá và thải trừ ra ngoài bằng đường mật, cho nên người ta thăm dò chức năng này bằng:

Định lượng Cholesteron máu: Bình thường 1,6 - 1,8g/l. tăng lên trong hoàng đản tắc mật (có khi trên 4g). giảm đi trong suy gan (có khi dưới 0,5g).

Tỷ số Cholesteron este/cholesteron toàn phần: Bình thường tỷ số này là 0,50 -0,70.

Tỷ số đó sẽ giảm nhiều trong suy gan vì chất cholesteraza (một chất men để phân hoá cholesterol) do gan  làm ra bị giảm sút  nhiều và gan không este hoá cholesterol được nữa.

Chức năng gan đối với cơ chế đông máu

Gan có ảnh hưởng rất nhiều đối với cơ chế đông máu vì gan sản xuất ra tiền sợi huyết Protrombin… chứa nhiều heparin. Ngoài ra muốn hấp thụ được Vitamin K để tổng hợp Protrombin, cũng cần phải có tác dụng của mật trong việc chuyển hoá các chất mỡ làm cho Vitamin K vào được cơ thể và tế bào gan phải tốt. Cho nên trong suy gan, cơ chế đông máu có thể có nhiều biến đổi quan trọng phát hiện bằng:

Thời gian đông máu:

Bình thường từ 8 đến 12 phút.

Định lượng tiền sợi huyết: Bình thường 4-5g/lít.

Định lượng Protrombin (thời gian Quick): Bình thường thời gian Quick là 12 giây và tương ứng với tỷ số Protrombin 10%. Thời gian Quick càng dài, tỷ lệ Protrombin càng thấp. Chính xác hơn nữa, nên làm phức đồ protrombin.

Cùng với định lượng protrombin người ta thêm nghiệm pháp Kohler để chẩn đoán phân biệt  một hoàng đản do viêm gan hay do tắc mật ngoài gan.

Sau khi định lượng thấy protrombin dã bị giảm, tiềm cho người bệnh 5 ngày liền mỗi nàgy 0,005g vitamin K dưới da sau đó  kiểm tra lại protrombin máu.

Trong hoàng đản do viêm gan, mặc dù  tiêm Vitamin K, protrombin máu vẫn không trở lại bình thường vì gan bị viêm không còn khả năng làm ra protrombin.

Trong hoàng đản do tắc mật ngoài gan, sau 5 ngày viêm vitamin K  protrombin trong máu sẽ lên lại 100% vì gan tắc mật đã bị thiếu nguyên liệu để làm ra protrombin. Nguyên liệu đó là vitamin K, một vitamin tan trong mỡ mà vì tắc mật, chất mõ không được chuyển hoá tốt, không được hấp thụ qua ruột và đem theo chất vitamin K về gan, cho nên chỉ cần tiếp vitamin K cho gan bằng đường tiêm là gan lại có thể sản xuất ra protrombin làm cho protrombin máu trở lại đậm độ bình thường.

Định lượng các men gan

Ngoài ra người ta còn định lượng các men để đánh giá sự chuyển hoá của tế bào gan. Các men đó rất nhiều nhưng thường chia thành ba nhóm:

Nhóm men khi tăng lên ở máu chứng tỏ có cản trở lưu thông  trên đường dẫn mật: Các men này do gan sản xuất  ra và cũng do gan đưa ra ngoài theo với mật, photphataza kiềm áp dụng thông thường nhất (bình thường: dưới 8 đơn vị K. Amstrong).

Nhóm men khi tăng lên ở máu chứng tỏ có huỷ hoại tế bào gan: Áp dụng thông thường nhất ở lâm sàng là các men:

Transaminaza: SGOT (transaminaza glucomino oxaloaxetic seric) và SGPT (Transaminaza glutamino pyruvic seric). Bình thường dưới 1,5 mol/100ml, sẽ tăng lên rất nhiều khi có huỷ hoại tế bào gan, cụ thể và điển hình nhất là trong viêm gan do virut. Nhưng cũng phải cần nhớ rằng các men đó nhất là SGOT không đặc hiệu cho gan và cũng tăng khi có huỷ hoại  tế bào ở các phủ tạng khác (ví dụ SGOT tăng trong  nhồi máu cơ tim).

Audolaza.

Glucoza 6 photphataza.

Dehydrogenaza của các axit glutamic, actic, malic,  của socbitol.

Nhóm men khi giảm chứng tỏ suy chức năng gan:

Cholesterol esteraza.

Cholinesteraza.

Pyruvat kinaza.

Các giá trị chẩn đoán

Đánh giá mức độ suy gan để định tiên lượng:

Muốn chính xác cần phải:

Kiểm tra nhiều chức năng thì đánh giá mức độ suy gan mới chắc.

Kiểm tra nhiều lần để theo dõi diễn biến  thì đánh giá tiên lượng mới chắc.

Ngoài ra trong các thăm dò chức năng gan mà c6àn phải xét nghiệm nước tiểu (nghiệm pháp gây galactoza niệu, hoặc nghiệm pháp natri benzoat), muốn các thăm dò đo phản ứng trung thực chức năng gan, cần phải bảo đảm khả năng bài tiết của thận còn tốt.

Chẩn đoán phân biệt vàng da do viêm gan hay do tắc mật nguyên nhân ngoài gan: Trong tắc mật ở chu kỳ đầu, chức năng gan còn bình thường, trong viên gan chức năng gan bị suy. Ngoài ra còn các phương pháp thăm dò chức năng trên còn được sắp xếp theo hội chứng để chúng ta có thể căn cứ vào đó mà phân biệt hoàng đản do viêm hay do tắc.

Chẩn đoán phân biệt xơ gan to với ung thư hoặc apxe gan: Trong ung thư và apxe gan, chức năng gan không bị rối loạn như trong xơ gan to.

Để tiện vận dụng trên lâm sàng, hiện nay người ta chia các thăm dò chức năng  nói trên theo 4 hội chứng:

Hội chứng tắc mật:

Bilirubin máu tăng.

Photphataza kiềm tăng.

Cholestern toàn phần tăng.

Nghiệm pháp Kohler dương tính.

Thông tá tràng không ra đủ 3 thứ mật.

Thời gian xuất hiện BSP hoặc Rose Bengal ở mật kéo dài.

Hội chứng suy  tế bào gan: 

Cholesteron este giảm và tỷ số Cholesteron este/ cholesterol toàn phần giảm.

Serin giảm và tỷ số serin/globulin <1.

Phức đồ protrobin giảm.

Amoniac máu tăng.

Nghiệm pháp natri benzoat: axit hipuric ít quá.

Nghiệm pháp gây đái galactoza bị kéo dài.

Hội chứng viêm tổ chức liên kết:

Điện di: Tăng globilin, nhất là globulin.

Phản ứng lên bông dương tính.

Hội chứng huỷ hoại tế bào gan:

Transaminaza, andolaza tăng nhiều.

Sắt huyết thanh và vitamin B12 ở máu tăng.

Thành viên Dieutri.vn


Bài xem nhiều nhất

Rối loạn tiểu tiện, đái buốt, đái rắt, bí đái

Khi bàng quang có tổn thương, nhất là vùng cổ bàng quang dễ bị kích thích, khối lượng nước tiểu rất ít cũng đủ gây phản xạ đó. Hậu quả là làm cho người bệnh phải đi đái luôn và đái buốt.

Hội chứng rối loạn tiêu hoá

Đau bụng là triệu chứng cơ năng hay gặp nhất trong các bệnh về tiêu hoá và các tạng trong ổ bụng. Dấu hiệu đau có tính chất gợi ý đầu tiên khiến người thầy thuốc có hướng hỏi bệnh, thăm khám bệnh để chẩn đoán nguyên nhân gây đau bụng là gì.

Hội chứng thiếu máu

Thiếu máu xẩy ra khi mức độ huyết sắc tố lưu hành của một người nào đó thấp hơn mức độ của một người khoẻ mạnh cùng giới, cùng tuổi, cùng một môi trường sống.

Hội chứng xuất huyết

Xuất huyết là một hội chứng bệnh lý gặp ở nhiều chuyên khoa như: Xuất huyết dưới da hay gặp ở nội khoa, truyền nhiễm; xuất huyết dạ dày gặp ở khoa tiêu hoá; rong kinh.

Hội chứng đau thắt lưng

Đau có thể khu trú ở thắt lưng hay lan dọc theo cột sống, hoặc lan xuống một hoặc hai chân. Đau có thể tăng lên do động tác như: Cúi, nghiêng, hoặc nâng vác, giảm đau khi nghỉ hoặc đau liên tục không liên quan đến động tác vận động của cột sống.

Khám thắt lưng hông

Hội chứng thắt lưng - hông gồm có hai hội chứng thành phần là hội chứng cột sống và hội chứng dây rễ thần kinh. Khám lâm sàng hội chứng thắt lưng-hông nhằm mục đích phát hiện các triệu chứng của các hội chứng trên.

Khám hội chứng màng não

Khi màng não bị tổn thương do nhiều nguyên nhân khác nhau, trên lâm sàng sẽ thấy biểu hiện của hội chứng màng não (meningismus).

Chẩn đoán hạch to

Chẩn đoán nguyên nhân hạch to thường dễ, nếu chỉ là một triệu chứng nằm trong một bệnh cảnh có nhiều hội chứng cấp tính hơn. Nhưng nếu hạch to là một triệu chứng duy nhất hoặc nổi bật thì chẩn đoán thường khó khăn.

Hội chứng tràn dịch màng phổi

Ổ màng phổi là một khoảng ảo. Bình thường trong ổ màng phổi có rất ít thanh dịch, đủ cho lá thanh và lá tạng trượt lên nhau được dễ dàng trong động tác hô hấp.

Khám và chẩn đoán phù

Phù là hiện tượng ứ nước ở trong các tổ chức dưới da hoặc phủ tạng. Sự ứ nước đó có thể gây bởi nhiều cơ chế, cho nên phù là triệu chứng của rất nhiều bệnh, nhiều khi dễ, chẩn đoán được ngay, nhưng cũng có khi rất khó.

Xuất huyết tiêu hóa

Xuất huyết tiêu hoá là hiện tượng máu thoát ra khỏi lòng mạch chảy vào ống tiêu hoá, biểu hiện lâm sàng là nôn ra máu đi ngoài ra máu.

Hội chứng suy tim

Tim có hai buồng (tim phải và tim trái) có nhiệm vụ khác nhau nên người ta chia ra suy tim phải và suy tim trái.

Hội chứng liệt nửa người

Theo Dèjerine, liệt nửa người là liệt tay chân cùng một bên của cơ thể do tổn thương từ các tế bào tháp đến xináp của chúng với tế bào sừng trước tủy sống.

Rối loạn chuyển hóa nước, điện giải

Trong cơ thể, các chất điện giải có một vai trò vô cùng quan trọng : duy trì áp lực thẩm thấu, cân bằng axit-bazơ, chi phối tính chịu kích thích thần kinh - cơ,vv...

Đái ra protein

Nếu đái ra protein nhiều, thường kèm theo cả đái ra lipit với thể chiết quang. Đái protein kéo dài và nhiều, sẽ làm thay đổi thành phần protein trong máu, protein trong máu sẽ giảm, albumin giảm, globulin tăng.

Triệu chứng nhồi máu cơ tim cấp

Nhồi máu cơ tim (NMCT) là một thể bệnh nặng của BTTMCB (bệnh tim thiếu máu cục bộ), với bản chất là đã có biến đổi thực thể - hoại tử một vùng cơ tim.

Khám lâm sàng hệ thống thận tiết niệu

Ở đàn ông có thêm tuyến tiền liệt nằm ở vùng cổ bàng quang. Hệ thống thận tiết niệu không thể tách rời khỏi cơ thể, cho nên khi khám có hệ thống với hệ thống thận tiết niệu phải thămkhám toàn thân.

Chẩn đoán thiếu máu

Thiếu máu là một hội chứng gặp trong rất nhiều bệnh, có khi rất dễ tìm, nhưng cũng có khi rất khó xác định.

Chảy máu đường tiêu hóa

Chảy máu đượng tiêu hoá là hiện tượng máu thoát ra khỏi mạch máu và chảy vào ống tiêu hoá. Máu được tống ra ngoài bằng cách nôn hay ỉa ra máu.

Triệu chứng cơ năng hô hấp

Trong bệnh lý hô hấp, các triệu chứng chính là: Đau ngực, ho, khó thở, khạc đờm và ho máu. Đây là những triệu chứng có ý nghĩa quan trọng giúp cho chẩn đoán bệnh.

Thăm khám lâm sàng tim

Người bệnh tim thường biểu hiện một số triệu chứng do rối loạn chức năng tim, các triệu chứng đó là: khó thở, ho ra máu, tím tái, phù, đau trước tim, hồi hộp, ngất.

Táo bón và kiết lỵ

Bình thường số lần đại tiện từ một đến hai lần trong một ngày, phân mềm đóng thành khuôn, lượng phân từ 200g đến 400g.

Cách khám lâm sàng hệ hô hấp

Khám lâm sàng bộ máy hô hấp là phương pháp đơn giản nhất để đánh giá sự hoạt động của hô hấp. Qua lâm sàng, ta có thể phát hiện được nhiều trường hợp bệnh lý.

Đái ra máu

Đái ra máu có thể nhiều, mắt thường cũng thấy được, gọi là đái ra máu đại thể. Nhưng cũng có thể ít, mắt thường không thấy được, gọi là đái ra máu vi thể. Đái ra máu có thể đơn thuần, có thể kèm với đái ra mủ, đái ra dưỡng chấp, v.v..

Xét nghiệm dịch não tủy

Khi hệ thần kinh trung ương bị tổn thương dịch não tủy sẽ có những thay đổi tương ứng.

Xem theo danh mục