Viêm tinh hoàn (Orchitis)

Ngày: 25/04/2011 - 15:13

By member of dieutri.vn

Orchitis là tình trạng viêm của một hoặc cả hai tinh hoàn, thường được kết hợp với vi rút gây bệnh quai bị



Định nghĩa

Viêm tinh hoàn (Orchitis) là tình trạng viêm của một hoặc cả hai tinh hoàn, thường kết hợp với vi rút gây bệnh quai bị. Có ít nhất một phần ba nam giới mắc bệnh quai bị sau tuổi dậy thì phát triển viêm tinh hoàn.

Những nguyên nhân khác là do vi khuẩn bao gồm cả các bệnh qua đường tình dục (STDs), chẳng hạn như bệnh lậu hay chlamydia. Viêm tinh hoàn vi khuẩn thường là kết quả của viêm mào tinh hoàn, viêm ống cuộn (mào tinh hoàn) ở mặt sau của tinh hoàn và mang tinh trùng. Trong trường hợp đó, nó được gọi là epididymo – orchitis.

Sưng và đau là những dấu hiệu và triệu chứng phổ biến nhất của viêm tinh hoàn.

Các triệu chứng

Triệu chứng của Viêm tinh hoàn thường phát triển đột ngột. Có thể bao gồm:

Tinh hoàn sưng ở một hoặc cả hai bên.

Đau với mức độ khác nhau, từ nhẹ đến nặng.

Đau ở một hoặc cả hai tinh hoàn, có thể kéo dài hàng tuần.

Buồn nôn.

Sốt.

Chảy dịch ra từ dương vật.

Máu trong xuất tinh.

Các thuật ngữ “đau tinh hoàn” và “đau háng” đôi khi được sử dụng thay thế cho nhau. Nhưng háng đau xảy ra trong da giữa đùi và bụng – không phải ở tinh hoàn. Các nguyên nhân gây đau háng khác với các nguyên nhân gây đau tinh hoàn.

Đến gặp bác sĩ khi

Nếu bị đau hay sưng ở bìu, đặc biệt là nếu cơn đau xuất hiện đột ngột, hãy gặp bác sĩ ngay lập tức.

Một số tình trạng khác có thể gây đau tinh hoàn, và trong đó có trường hợp cần điều trị ngay lập tức. Ví dụ như xoắn thừng tinh (xoắn tinh hoàn), có thể gây đau tương tự như viêm tinh hoàn. Bác sĩ có thể thực hiện các xét nghiệm để xác định tình trạng đang gây đau.

Nguyên nhân

Viêm tinh hoàn có thể do vi khuẩn hoặc virus gây ra.

Viêm tinh hoàn vi khuẩn

Thông thường, viêm mào tinh hoàn là do vi khuẩn, viêm ống cuộn kết nối các ống dẫn tinh và tinh hoàn. Các ống dẫn tinh mang tinh trùng từ tinh hoàn. Khi viêm mào tinh hoàn trong lan đến tinh hoàn sẽ dẫn đến orchitis-epididymo.

Viêm mào tinh hoàn thường do nhiễm trùng niệu đạo hoặc bàng quang lây lan đến mào tinh hoàn. Thường thì nguyên nhân gây ra nhiễm trùng là một căn bệnh lây qua đường tình dục (STD), đặc biệt là bệnh lậu hay chlamydia. Nguyên nhân khác gây nhiễm trùng có thể liên quan với những bất thường trong đường tiểu hoặc đã có một ống thông hoặc dụng cụ y tế đưa vào dương vật.

Viêm tinh hoàn vi rút

Hầu hết các trường hợp viêm tinh hoàn virus là kết quả của bệnh quai bị. Khoảng một phần ba nam giới mắc quai bị sau tuổi dậy thì phát triển orchitis, thường là 4 – 6 ngày sau khi khởi phát.

Yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố có thể góp phần phát triển viêm tinh hoàn. Đối với viêm tinh hoàn không truyền nhiễm, bao gồm:

Không được chủng ngừa bệnh quai bị.

Trên 45 tuổi.

Có nhiễm trùng đường tiết niệu tái diễn.

Có phẫu thuật có liên quan đến bộ phận sinh dục hoặc đường tiết niệu vì nguy cơ nhiễm trùng.

Bất thường ở đường tiết niệu (bẩm sinh).

Viêm tinh hoàn do bệnh lây truyền qua đường tình dục (STDs). Bao gồm:

Nhiều đối tác tình dục.

Quan hệ tình dục với đối tác có STD.

Quan hệ tình dục mà không dùng bao cao su.

Từng mắc STD.

Các biến chứng

Các biến chứng của viêm tinh hoàn có thể bao gồm:

Teo tinh hoàn. Viêm tinh hoàn cuối cùng có thể gây ra tinh hoàn bị teo nhỏ.

Áp xe bìu. Các mô bị nhiễm đầy mủ.

Lặp đi lặp lại viêm mào tinh hoàn. Viêm tinh hoàn có thể dẫn đến thường xuyên tái lại viêm mào tinh hoàn.

Vô sinh trong một số ít trường hợp. Có thể làm giảm khả năng sinh sản, tuy nhiên, nếu viêm tinh hoàn chỉ ảnh hưởng đến một tinh hoàn thì không dẫn tới vô sinh.

Các xét nghiệm và chẩn đoán

Bác sĩ khám có thể phát hiện các hạch bạch huyết ở bẹn và tinh hoàn sưng to ở bên bị ảnh hưởng; cả hai có thể đau khi chạm vào. Bác sĩ có thể thăm khám trực tràng để phát hiện tuyến tiền liệt tăng kích thước hoặc đau và chảy máu, xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra xem có nhiễm trùng và bất thường khác không.

Các xét nghiệm khác để xác định có mắc STD hay không và để loại trừ khả năng xoắn tinh hoàn, đòi hỏi điều trị ngay, bao gồm:

Kiểm tra STD. Cần lấy mẫu dịch chảy ra từ niệu đạo. Bác sĩ có thể chèn một tăm bông hẹp vào cuối dương vật để có được mẫu, được soi dưới kính hiển vi hoặc nuôi cấy để kiểm tra bệnh lậu và chlamydia.

Phân tích nước tiểu. Lấy mẫu nước tiểu đầu tiên vào buổi sáng hoặc tại văn phòng của bác sĩ, phân tích trong phòng thí nghiệm để kiểm tra  những bất thường.

Siêu âm hình ảnh. Kĩ thuật này sử dụng tần số sóng âm cao để tạo ra hình ảnh chính xác của cấu trúc bên trong cơ thể, có thể được sử dụng để loại trừ xoắn thừng tinh (xoắn tinh hoàn). Siêu âm Doppler màu có thể xác định lưu lượng máu đến tinh hoàn bị giảm hoặc tăng lên, giúp xác định chẩn đoán viêm tinh hoàn.

Hạt nhân quét tinh hoàn. Cũng được sử dụng để loại trừ xoắn tinh hoàn, kĩ thuật này bao gồm tiêm một lượng nhỏ chất phóng xạ vào máu. Sau đó sử dụng loại máy ảnh đặc biệt có thể phát hiện các khu vực ở tinh hoàn nhận được lưu lượng máu ít – bị xoắn, hoặc chảy máu nhiều hơn – xác nhận việc chẩn đoán viêm tinh hoàn.

Phương pháp điều trị và thuốc

Điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân của viêm tinh hoàn.

Điều trị viêm tinh hoàn virus

Điều trị viêm tinh hoàn virus, loại kết hợp với quai bị, nhằm làm giảm triệu chứng. Bác sĩ có thể kê toa thuốc giảm đau chống viêm không steroid như ibuprofen (Advil, Motrin, …) hoặc naproxen (Aleve, …), nghỉ ngơi – nâng bìu và áp các gói lạnh.

Điều trị viêm tinh hoàn vi khuẩn

Ngoài các bước làm giảm sự khó chịu, viêm tinh hoàn vi khuẩn và epididymo-viêm tinh hoàn cần điều trị kháng sinh. Nếu nguyên nhân của nhiễm trùng là một STD, đối tác tình dục cũng cần điều trị.

Thuốc kháng sinh thường được sử dụng để điều trị vi khuẩn viêm tinh hoàn bao gồm ceftriaxone (Rocephin), ciprofloxacin (Cipro), doxycycline (Vibramycin, Doryx), azithromycin (Zithromax), trimethoprim và sulfamethoxazol và kết hợp (Bactrim, Septra). Hãy báo cho bác sĩ biết về bất kỳ loại thuốc khác đang dùng hoặc bất kỳ dị ứng nào. Thông tin này, cùng với chẩn đoán loại STD mắc phải, sẽ giúp bác sĩ lựa chọn điều trị tốt nhất.

Hãy chắc chắn sử dụng toàn bộ đơn thuốc kháng sinh. Thậm chí nếu các triệu chứng cải thiện sớm hơn, sử dụng tất cả các kháng sinh để đảm bảo rằng sự lây nhiễm đã biến mất.

Phong cách sống và biện pháp khắc phục

Để giảm sự khó chịu, hãy thử những cách sau:

Nghỉ ngơi trên giường.

Nằm xuống để bìu được nâng cao.

Áp gói lạnh để bìu dịu xuống.

Phòng chống

Thực hành tình dục an toàn, chẳng hạn như chỉ có một đối tác tình dục và sử dụng bao cao su, giúp bảo vệ chống lại các bệnh STDs, giúp ngăn ngừa STD-liên quan viêm tinh hoàn vi khuẩn.

Chủng ngừa bệnh quai bị để được bảo vệ tốt nhất chống lại virus, viêm tinh hoàn bệnh quai bị có liên quan.