Chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram): ý nghĩa lâm sàng giá trị kết quả

28/07/2019 11:40
Các hình ảnh buồng tử cung vòi trứng cản quang, có thể cho thấy các vấn đề như chấn thương, hoặc cấu trúc bất thường của tử cung, hoặc ống dẫn trứng

Nhận định chung

Chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang [Hysterosalpingogram (HSG)] là một thủ thuật X-quang. Nó nhìn vào bên trong tử cung và ống dẫn trứng và khu vực xung quanh chúng. Nó thường được thực hiện cho những phụ nữ đang gặp khó khăn trong việc mang thai (vô sinh).

Trong quá trình thủ thuật, một chất nhuộm (vật liệu tương phản) được đưa qua một ống nhỏ. Ống đó được đưa qua âm đạo và vào tử cung. Bởi vì tử cung và ống dẫn trứng được nối với nhau, thuốc nhuộm sẽ chảy vào ống dẫn trứng. Hình ảnh được chụp bằng chùm tia X ổn định khi thuốc nhuộm đi qua tử cung và ống dẫn trứng. Các hình ảnh có thể cho thấy các vấn đề như chấn thương hoặc cấu trúc bất thường của tử cung hoặc ống dẫn trứng. Nó cũng có thể cho thấy một khối chắn sẽ ngăn trứng di chuyển qua ống dẫn trứng đến tử cung. Sự tắc nghẽn cũng có thể ngăn không cho tinh trùng di chuyển vào ống dẫn trứng và thụ tinh trứng. Thủ thuật cũng có thể tìm thấy các vấn đề ở bên trong tử cung ngăn không cho trứng thụ tinh bám vào (cấy) vào thành tử cung.

Chỉ định chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram)

Chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram) (HSG) được thực hiện để:

Kiểm tra ống dẫn trứng bị chặn. Thủ thuật thường được thực hiện cho người phụ nữ đang có một thời gian khó khăn để mang thai. Nhiễm trùng có thể gây ra sẹo nghiêm trọng của ống dẫn trứng và chặn ống. Điều này có thể ngăn ngừa mang thai. Thuốc nhuộm được sử dụng trong HSG sẽ đẩy qua và mở ống bị chặn.

Tìm các vấn đề trong tử cung, chẳng hạn như hình dạng hoặc cấu trúc bất thường. Thủ thuật cũng có thể tìm kiếm một chấn thương, polyp, u xơ, dính hoặc vật lạ trong tử cung. Những loại vấn đề này có thể gây ra đau khi kinh nguyệt hoặc sảy thai nhiều lần.

Xem cấy ghép ống dẫn trứng để tránh thai vĩnh viễn có chặn ống dẫn trứng không.

Xem phẫu thuật để mở thắt ống dẫn trứng đã thành công.

Chuẩn bị chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram)

Trước khi chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang [(hysterosalpingogram) (HSG)], hãy cho bác sĩ biết nếu:

Đang hoặc có thể mang thai.

Bị nhiễm trùng vùng chậu (bệnh viêm vùng chậu) hoặc nhiễm trùng lây qua đường tình dục, chẳng hạn như bệnh lậu hoặc chlamydia.

Bị dị ứng với thuốc nhuộm iốt được sử dụng hoặc bất kỳ chất nào khác có iốt. Cũng nói với bác sĩ nếu bị hen suyễn hoặc dị ứng với bất kỳ loại thuốc. Nói với bác sỹ nếu đã có một phản ứng dị ứng nghiêm trọng (sốc phản vệ) từ bất kỳ chất nào. Ví dụ, đã có phản ứng với nọc độc từ ong đốt hay do ăn động vật có vỏ?.

Sử dụng chất làm loãng máu, hoặc nếu có vấn đề chảy máu.

Có tiền sử bệnh thận hoặc tiểu đường, đặc biệt nếu dùng metformin (như Glucophage) để kiểm soát bệnh tiểu đường. Thuốc nhuộm được sử dụng trong quá trình thủ thuật có thể gây tổn thương thận ở những người có chức năng thận kém. Nếu có tiền sử về các vấn đề về thận, các xét nghiệm máu (creatinine, nitơ urê máu) có thể được thực hiện trước khi thủ thuật. Những kiểm tra để thấy rằng thận đang hoạt động tốt.

Thủ thuật này nên được thực hiện 2 đến 5 ngày sau khi kỳ kinh nguyệt kết thúc. Nó cũng nên được thực hiện trước khi rụng trứng vào tháng tới (trừ khi đang sử dụng biện pháp tránh thai). Điều này là để tránh sử dụng tia X trong thời kỳ đầu mang thai.

Có thể được yêu cầu ký vào một mẫu đơn đồng ý cho biết hiểu các rủi ro của kiểm tra và đồng ý thực hiện.

Nói chuyện với bác sĩ về bất kỳ mối quan tâm nào về nhu cầu xét nghiệm, rủi ro của nó, cách thức thực hiện hoặc kết quả sẽ có ý nghĩa gì.

Thực hiện chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram)

Chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram) thường được thực hiện bởi một bác sĩ X quang trong phòng X-quang của bệnh viện hoặc phòng khám. Một kỹ thuật viên X quang và một y tá có thể giúp bác sĩ. Một bác sĩ phụ khoa hoặc bác sĩ chuyên về vô sinh (bác sĩ nội tiết sinh sản) cũng có thể giúp kiểm tra.

Trước khi thủ thuật bắt đầu, có thể dùng thuốc an thần để giúp thư giãn. Cũng có thể dùng ibuprofen để giúp thư giãn tử cung để nó không bị đau rút trong quá trình thủ thuật. Sẽ cần cởi quần áo dưới thắt lưng và treo một chiếc áo choàng quanh eo. Sẽ làm trống bàng quang. Sau đó, sẽ nằm ngửa trên bàn khám. Bàn chân sẽ được nâng lên và hỗ trợ bởi các bàn đạp. Điều này cho phép bác sĩ nhìn vào khu vực sinh dục.

Bác sĩ sẽ đặt một công cụ cong, trơn gọi là mỏ vịt vào âm đạo. Mở mỏ nhẹ nhàng làm rộng thành âm đạo. Điều này cho phép bác sĩ nhìn thấy bên trong âm đạo và cổ tử cung. Cổ tử cung có thể được giữ đúng vị trí bằng một cái kẹp gọi là tenaculum. Cổ tử cung được rửa bằng xà phòng đặc biệt. Một ống cứng hoặc một ống mềm được đưa qua cổ tử cung vào tử cung. Thuốc nhuộm được đưa qua ống. Nếu ống dẫn trứng mở, thuốc nhuộm sẽ chảy qua chúng. Sau đó nó sẽ tràn vào bụng, nơi nó sẽ được cơ thể hấp thụ. Nếu một ống dẫn trứng bị chặn, thuốc nhuộm sẽ không đi qua. Hình ảnh X-quang được hiển thị trên màn hình TV trong quá trình thủ thuật. Nếu cần một góc nhìn khác, bảng kiểm tra có thể bị nghiêng hoặc có thể được yêu cầu thay đổi vị trí.

Sau khi thủ thuật, ống thông và mỏ vịt được loại bỏ. Thủ thuật này thường mất 15 đến 30 phút.

Cảm thấy khi chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram)

Rất có thể sẽ cảm thấy một số đau rút như đau kinh nguyệt trong khi thủ thuật. Mức độ đau phụ thuộc vào những vấn đề mà bác sĩ tìm thấy và điều trị trong quá trình kiểm tra.

Rủi ro của chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram)

Luôn có một nguy cơ nhỏ gây tổn hại cho các tế bào hoặc mô khi tiếp xúc với bất kỳ bức xạ nào. Điều này có thể bao gồm mức độ phóng xạ thấp được sử dụng cho thủ thuật này. Khả năng thiệt hại từ tia X nói chung là rất thấp so với lợi ích có thể có của thủ thuật.

Có một khả năng nhỏ bị nhiễm trùng vùng chậu sau khi thủ thuật. Ví dụ trong số này là viêm nội mạc tử cung và viêm ống dẫn trứng. Nguy cơ có thể cao hơn đối với những phụ nữ bị nhiễm trùng vùng chậu trước đó. Bác sĩ có thể cho dùng thuốc kháng sinh nếu bác sĩ nghĩ rằng có thể bị nhiễm trùng vùng chậu.

Có một khả năng nhỏ làm hỏng hoặc làm thủng tử cung hoặc ống dẫn trứng trong quá trình thủ thuật.

Có một khả năng nhỏ là phản ứng dị ứng với thuốc nhuộm iốt. Điều này là phổ biến hơn nếu bị dị ứng với bất kỳ động vật có vỏ.

Trong những trường hợp hiếm hoi, nếu sử dụng thuốc nhuộm gốc dầu, dầu có thể rò rỉ vào máu. Điều này có thể gây ra tắc nghẽn máu đến một phần của phổi (thuyên tắc phổi). Nhưng trong hầu hết các trường hợp, thủ thuật này sử dụng thuốc nhuộm gốc nước.

Sau chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram)

Sau khi thủ thuật, một số thuốc nhuộm sẽ rò rỉ ra khỏi âm đạo. Cũng có thể bị chảy máu âm đạo trong vài ngày sau khi thủ thuật. Gọi cho bác sĩ hoặc y tá gọi ngay lập tức nếu có:

Chảy máu âm đạo nặng (điều này có nghĩa là nhiều hơn một băng vệ sinh trong 1 giờ.)

Sốt.

Đau bụng dữ dội.

Chảy máu âm đạo kéo dài hơn 3 đến 4 ngày.

Ý nghĩa lâm sàng chỉ số kết quả

Chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram) là một thủ thuật X-quang. Nó nhìn vào bên trong tử cung và ống dẫn trứng và khu vực xung quanh chúng.

Bình thường

Hình dạng của tử cung và ống dẫn trứng là bình thường. Các ống dẫn trứng không bị sẹo hoặc tổn thương. Thuốc nhuộm chảy tự do từ tử cung và qua ống dẫn trứng rồi tràn bình thường vào bụng.

Không có vật thể (như dụng cụ tử cung, hoặc DCTC), khối u hoặc tăng trưởng được nhìn thấy trong tử cung.

Bất thường

Ống dẫn trứng có thể bị sẹo, dị dạng hoặc bị chặn để thuốc nhuộm không chảy qua các ống và tràn vào bụng. Các ống dẫn trứng bị chặn có thể được gây ra bởi bệnh viêm vùng chậu (PID) hoặc lạc nội mạc tử cung.

Thuốc nhuộm có thể rò rỉ qua thành tử cung, cho thấy vết rách hoặc lỗ thủng trong tử cung.

Tử cung bất thường có thể hiển thị mô (được gọi là vách ngăn) phân chia tử cung.

Tăng trưởng, chẳng hạn như polyp hoặc u xơ, có thể có mặt.

Yếu tố ảnh hưởng đến chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram)

Có thể không thể làm kiểm tra hoặc kết quả có thể không hữu ích, nếu:

Ống dẫn trứng có một cơn co thắt. Điều này có thể làm cho một ống dẫn trứng bình thường trông như bị chặn.

Bác sĩ không thể đặt ống thông vào tử cung.

Thủ thuật này không được thực hiện trên những phụ nữ đang có kinh nguyệt, đang mang thai hoặc bị nhiễm trùng vùng chậu.

Điều cần biết thêm

Trong một số trường hợp, siêu âm vùng chậu có thể được thực hiện thay vì chụp hysterosalpingogram (HSG) để tìm dị vật trong tử cung, chẳng hạn như dụng cụ tử cung (DCTC).

Một số xét nghiệm sớm để tìm ra nguyên nhân gây vô sinh có thể bao gồm các xét nghiệm như phân tích tinh dịch và xét nghiệm máu để tìm hormone luteinizing (LH), progesterone hoặc hormone kích thích nang trứng (FSH). Nếu các xét nghiệm này không thể tìm ra nguyên nhân gây vô sinh, HSG có thể được thực hiện.

Chụp buồng tử cung vòi trứng cản quang (hysterosalpingogram) được thực hiện chủ yếu cho những phụ nữ đang gặp khó khăn khi mang thai. Một số nghiên cứu cho thấy thủ thuật này có thể giúp cơ hội mang thai của phụ nữ. Đó là bởi vì thuốc nhuộm có thể loại bỏ các nút nhầy, làm thẳng ống dẫn trứng và phá vỡ mô sẹo mỏng.

Thay vào đó, nội soi tử cung có thể được thực hiện để nhìn vào tử cung. Thủ thuật gọi là nội soi ổ bụng cũng có thể được thực hiện thay vào đó để xem xét các ống dẫn trứng. Nội soi không cho thấy ống dẫn trứng có mở hay không, trừ khi thuốc nhuộm được tiêm trong quá trình thủ thuật.

Một thủ thuật khác, được gọi là siêu âm đồ (SHG), có thể chính xác hơn để xem xét u xơ tử cung hoặc polyp tử cung. SHG sử dụng siêu âm để theo dõi sự chuyển động của dung dịch muối (nước muối) được tiêm vào tử cung. SHG không sử dụng tia X hoặc thuốc nhuộm iốt.

Nếu ống dẫn trứng bị tắc là nguyên nhân gây vô sinh, thuốc nhuộm gốc dầu có thể được sử dụng trong quá trình HSG để loại bỏ tắc nghẽn. Một số nghiên cứu cho thấy thuốc nhuộm gốc dầu có thể mở tắc nghẽn tốt hơn thuốc nhuộm gốc nước. Các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng không có sự khác biệt giữa hai thuốc nhuộm.

Hãy chắc chắn rằng bác sĩ biết nếu dùng metformin (như Glucophage) cho bệnh tiểu đường hoặc vì bất kỳ lý do nào khác, chẳng hạn như hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS). Điều này rất quan trọng vì có thể tương tác với thuốc nhuộm được sử dụng trong thủ thuật này.