Nguyên lý khám tâm thần bệnh nhân cao tuổi

Ngày: 3 - 6 - 2016

Cần nhớ là phân biệt sa sút trí tuệ giai đoạn đầu mới chỉ có rối loạn trí nhớ với giảm sút trí nhớ trong hội chứng trầm cảm là tương đối khó.


Nhằm mục đích đánh giá trạng thái tâm thần và cảm xúc, cần thực hiện một số test thăm dò nhận thức, thực hiện với tất cả các bệnh nhân già, căn cứ vào kết quả hỏi bệnh, hỏi tiền sử như đã trình bầy ở trên. Lưu ý cả những hiện tượng có vẻ nhỏ nhất nhưng không hợp lý. Ví dụ một bệnh nhân nói thích ăn cá nhưng trong tờ kê các thức ăn muốn được dùng thì lại không thấy cá. Bệnh nhân sa sút trí tuệ ở mức độ nhẹ che dấu thiếu hụt trí tuệ của họ bằng cách biểu lộ sự vui vẻ và nhiệt tình hợp tác. Vì vậy, thầy thuốc phải quan sát kỹ mọi hành vi và đánh giá nội dung tư duy của họ. Đối vối bệnh nhân có thói quen theo dõi tin tức, nên thử hội xem họ quan tâm đến vấn đề gì nhất và tại sao để xem khả năng nhận thức của họ. Cũng có thể làm như vậy đối với các đối tượng ham đọc truyện, quan tâm đến mọi hiện tượng trong xã hội, người hay xem truyền hlnh hoặc biểu diễn văn nghệ.

Nếu không có gì đáng nghi vấn về sự thiếu hụt nhận thức sau khi đã kiểm tra bàng đối thoại như trên, thầy thuốc cần giải thích cho bệnh nhân là cuộc đối thoại hoặc những câu hỏi vừa nêu như trên cũng nằm trong nội dung khám bệnh để bệnh nhân khỏi lấy thế làm lạ và có thể cho là thầy thuốc riễu cợt họ. Nếu chỉ đơn thuần bằng đối thoại, khó đánh giá được nhận thức không gian thời gian, hoạt động trí tuệ. Có thể nêu một yêu cầu, ví dụ đề nghị bệnh nhân vặn kim đồng hồ theo đúng thời gian (ví dụ hai giờ kém 10) để đánh giá nhận thức về không gian, thời gian, khả năng hiểu và thực hiện một yêu cầu. Để giảm nhẹ sự thăm khám bằng đối thoại như trên có thể sử dụng nhiều test tâm lý. Hay dùng là test MMSE của Folstein (MMSE = Mini Mental Status Examination - khám tình trạng tâm thần sơ bộ) có thang điếm cụ thể, có thể thực hiện trong vòng 5 - 10 phút. Điều cần nhớ là toàn bộ thang điểm này không phản ánh được suy giảm trí tuệ thuộc mọi lĩnh vực riêng biệt. Cần nhớ là phân biệt sa sút trí tuệ giai đoạn đầu mới chỉ có rối loạn trí nhớ với giảm sút trí nhớ trong hội chứng trầm cảm là tương đối khó. Đối với bệnh nhân có sự giảm sút khả năng tập trung tư tưởng (được phát hiện bằng mắt khả năng đánh vần một chữ hoặc nêu lên những tháng trong một năm) có thể chỉ là do mê sảng và độ chính xác của bộ test giảm đi nhiều. Tuy nhiên nếu sử dụng bộ test đồng thời, cũng căn cứ trên toàn bộ nội dung thăm khám thì sự tiếp cận chẩn đoán cũng thuận lợi hơn cho phép nhận định có suy giảm tâm thần hay không. Một câu trả lời không chính xác có thể do vội vàng hấp tấp. Ngược lại sự đáp ứng với test có thể tốt, nhưng người bệnh mới có những thiếu hụt trí tuệ gần đây cũng có thể là đầu mối của chắn đoán.


Bài xem nhiều nhất

Giảm sút trí tuệ ở người cao tuổi (nguyên lý chẩn đoán và điều trị)

Triệu chứng sớm nhất của sa sút trí tuệ thông thường là giảm trí nhớ, khi giảm trí nhớ không phải do nguyên nhân trầm cảm hoặc do kém tập trung sự chú ý.

Tiểu tiện không tự chủ ở người cao tuổi (chẩn đoán và điều trị)

Tiểu tiện tự chủ liên quan đến trạng thái tâm thần, hoạt động của thần kinh vận động, tình trạng các đường tiểu tiện dưới, sinh lý bàng quang. Tiểu tiện không tự chủ thường là vấn đề của lão khoa.

Những điều cần chú ý trong chăm sóc nguời già

Những công trình nghiên cứu gần đây chứng minh sự cần thiết điều trị ngoại trú người tăng huyết áp tâm thu và tâm trương cũng như chỉ có tăng huyết áp tâm thu đơn thuần.

Nguyên lý chung trong y học tuổi già

Cùng với tuổi tác gia tăng, một số cá thể dễ mắc một số bệnh, dễ bị tác dụng phụ khi dùng thuốc. Những yếu tố bất thường đó cộng với sự suy giảm dự trữ ổn định nội môi họ dễ bị thương tổn bệnh lý ở một số cơ quan trong cơ thể.

Trạng thái mất ổn định ở người cao tuổi (mất ổn định thể lực, ngã, đi chệnh choạng)

Giữ được cân bằng cơ thể, khả năng di chuyển được, đòi hỏi sự tham gia của nhiều bộ phận, chức năng. Phải có sự nhận biết bình thường, hệ thần kinh nguyên vẹn, hệ cơ xương khớp hoạt động nhịp nhàng.

Nguyên lý tìm hiểu tiền sử của bệnh nhân cao tuổi

Nhiều người chưa đánh giá đúng mức tình hình và hiệu quả của việc dùng quá nhiều thuốc cũng như vai trò của nghiện rượu đối vối bệnh tật của người già, đặc biệt với người trầm cảm.

Nguyên lý khám tâm thần bệnh nhân cao tuổi

Cần nhớ là phân biệt sa sút trí tuệ giai đoạn đầu mới chỉ có rối loạn trí nhớ với giảm sút trí nhớ trong hội chứng trầm cảm là tương đối khó.

Tình trạng bất động ở bệnh nhân cao tuổi (nguyên lý chẩn đoán và điều trị)

Nguy cơ của trạng thái nằm bất động lâu dài, liệt giường, đối với người già rất nhiều nghiêm trọng. Trạng thái này xuất hiện nhanh nhưng lại phục hồi rất chậm.

Phản ứng thuốc, bệnh do thuốc gây nên ở người cao tuổi

Chỉ sử dụng thuốc khi các biện phấp điều trị không dùng thuốc không có kết quả hoặc không đủ hiệu lực hoặc không thể thực hiện được. Cân nhắc kỹ tới dùng thuốc và tác hại nếu dùng thuốc.

Nguyên lý xét nghiệm labo và ghi hình ảnh bệnh nhân cao tuổi

Mức lọc cầu thận ở người già có thể giảm 40% nhưng có sự giao động đáng kể theo từng cá thể. Khi không có suy thận, ở những bệnh nhân có giảm mức lọc cầu thận do tuổi, cũng không có tăng créatinin huyết thanh.

Nguyên lý thăm dò chức năng bệnh nhân cao tuổi

Cần có sự hỗ trợ của một trợ lý xã hội. Người này luôn tiếp xúc với gia đình, bạn bè, các tổ chức dịch vụ công cộng để giải quyết các nhu cầu về chăm sóc, được biết trong trường hợp bệnh nhân điều trị.

Nguyên lý khám thực thể bệnh nhân cao tuổi

Đối với bệnh nhân có suy giảm nhận thức cần xem có liên quan đến rối loạn tư thế không. Nếu hiện tượng đó xuất hiện đột ngột cũng cần phát hiện bệnh lý của thùy thái dương không trội, trong đó có lẫn lộn phải trái, mất chú ý, mất vận động.