Co giật ở trẻ em

Ngày: 13 - 12 - 2011

Co giật là tình trạng rối loạn tạm thời về ý thức, vận động, cảm giác, thần kinh tự động do sự phóng điện đột ngột quá mức nhất thời của một số neuron thần kinh.


Định nghĩa

Co giật là tình trạng rối loạn tạm thời về ý thức, vận động, cảm giác, thần kinh tự động do sự phóng điện đột ngột quá mức nhất thời của một số neuron thần kinh.

Co giật cơ: Là sự co cơ đột ngột ngắn, không có nhịp điệu, tùy thuộc từng trường hợp liên quan đến một cơ, một chi hoặc toàn thân.

Nguyên nhân

Co giật triệu chứng (co giật có tổn thương thực thể ở não)

Là những co giật bắt nguồn từ 1 vùng tổn thương ở não, có thể 1 hoặc nhiều ổ. Có thể trên hoặc dưới vỏ não. Do nhiễm khuẩn, chấn thương hoặc khối u.

Tại vùng tổn thương ở não có những tế bào thần kinh còn sống sót, nhưng sống vất vưỡng trong trạng thái nuôi dưỡng thất thường; những tế bào này vẫn tiếp tục hoạt động nhưng dễ bị kích thích nên gây ra tình trạng co giật.

Sang chấn não:

Những thủ thuật sản khoa như: giác hút, Forceps, gây tê, gây mê quá mức, chuyển dạ quá nhanh hoặc quá lâu.

Sa dây rau, vòng rau quấn cổ, ngạt.. => thiếu Oxy cho thai nhi.

Do nhiễm khuẩn não - màng não:

Viêm màng não: Do Virus ( sởi, ho gà, quai bị, thủy đậu); VK mô não cầu, liên cầu; E.coli; lao.

Apxe não: Có nhiễm khuẩn từ các xoang hay viêm tai giữa.

KST: Toxo plasma, KST sốt rét.

U tiểu não, thân não: Thường gặp ở trẻ em 5 - 8 tuổi.

Dị dạng mạch máu não, tắc mạch não.

Co giật do rối loạn chức năng và chuyển hóa não

Co giật do rối loạn chức năng não:

Co giật do sốt (chiếm 2/3 trường hợp):

Tuổi thường gặp: 6 tháng -> 5 tuổi ( thường 2-3 tuổi)

Xuất hiện khi nhiệt độ tăng đột ngột: 39-40.

Thường là co giật toàn thân, lan tỏa.

Thời gian mỗi cơn không quá 10 phút.

EEG: Bình thường, dịch não tủy bình thường.

Lành tính, cơn giật càng ngắn thì tiên lượng càng tốt.

Co giật do sốt cao đơn thuần: Xuất hiệt khi nhiệt độ cao đột ngột, co giật lan tỏa, thời gian < 10p; thường gặp ở tuổi 6 tháng ->5 tuổi, EEG bình thường.

Co giật do sốt phức hợp: Không phụ thuộc nhiệt độ; cơn co giật cục bộ; thời gian > 10p; xuất hiện ở mọi lứa tuổi, EEG có thể có biến đổi, có tiền sử động kinh và có khả năng chuyển sang động kinh.

Điều trị:

Cắt cơn co giật:

Diazepam (seduxen, Valium): 0,2-0,25mg/kg tiêm TMC; sau đó pha dịch glucose 5% truyền 10 giọt/phút hoặc uống Gacdenal 3-5mg/kg/24h.

Depakine 20-25mg/kg/24h chia làm 2 lần.

Chỉ định dùng thuốc liên tục:

Trẻ < 1 tuổi có sự phát triển tâm thần vận động chậm. Trẻ có cơn kéo dài > 15 phút.

Có liệt vận động sau cơn.

Thời gian điều trị đến 4 tuổi.

Hạ sốt và an thần:

Hạ sốt: Chườm lạnh, Paracetmol 30-60mg/kg/24h chia làm 3 lần uống hoặc ânlgin 10-20mg/kg/24h hoặc Aspirin 60mg/kg/24h

 An thần: Seduxen

Cơn co thắt khi khóc:

Gặp ở trẻ 6 tháng => 5 tuổi, xuất hiện khi trẻ khóc xúc động; biểu hiện lâm sàng: Trẻ khóc, sau đó nín thở, người mềm nhũn, tím đen, mất ý thức sau đó tự bình phục.

Co giật do rối loạn chuyển hóa:

Bệnh phenyl xeton niệu: Là một bệnh di truyền lặn do thiếu men Phenyl alanin 4 hydroxylaza.

Lâm sàng:

Da chàm.

Chậm phát triển tinh thần.

Co giật cục bộ ở tư thế gập

Bệnh nhiễm leucin:

Là một bệnh di truyền lặn do rối loạn quá trình khử Carboxy:

Co giật do hạ Canxi máu: (Bình thường Ca2+= 2-2,5mmol/l).

Thường gặp ở những trẻ còn bú.

Nguyên nhân: Còi xương sớm; ỉa chảy.

Lâm sàng: Xuất hiện đột ngột, trẻ co rút người; DH Chvostek- Trousscau (+). Trẻ có những cơn co giật nội tạng, co thắt thanh quản.

Điều trị: Uống Gluconat canxi 10% x 10ml hoặc Lactat Canxi 6% x15ml, chia làm 3 lần.

Tiêm TM chậm trong trường hợp cấp cứu:

Gluconat canxi 10% x 10ml + Glucose 5;10%.

Co giạt do tăng Bilirubin tự do:hay còn gọi là vàng da nhân não, do hiện tượng tăng quá nhiều Bilribin tự do và muối mật ( tauro cholat, glycol cholat) => nhiễm độc thần kinh.

Lâm sàng:

Thường xảy ra ở trẻ sơ sinh do tan máu.

Vàng da

Co giật tăng trương lực cơ.

Co giật do rối loạn đường máu (Bình thường= 3,9-6,4mmol/l):

Lâm sàng: Mệt mỏi, nhức đầu, da xanh tái, vã mồ hôi, chân tay lạnh, tim đập nhanh, rối loạn thị giác và ngôn ngữ, run rẩy, co giật, rung giật nhãn cầu nôn, vã mồ hôi, tay co cắp, ngủ gà, bú kém, ngủ lịm.

Định lượng glucose máu, test dung nạp glucose.

Điều trị: Glucose 30% x 20-30ml TMC

Glucagon 1mg tiêm bắp khi có cơn.

Khi đường máu tăng cao > 220mg% củng xuất hiện co giật ; điều trị bằng Isulin.

Co giật do tăng natri hoặc hạ Natri máu( Bình thường = 135-145mmol/l):

Hạ Natri máu: Khi natri máu < 120mmol/lít có thể xuất hiện co giật, thường gặp trong ỉa chảy mất nước nhược trương, ăn kiêng lâu ngày.

Lâm sàng: RL ý thức, vật vã kích thích, suy tuần hoàn, co giật, hôn mê

Tăng natri máu: khi nồng độ natri máu > 150mmol/lít thì có biểu hiện co giật, gặp trong ỉa chảy ưu trương, đái tháo nhạt, bỏng, sốt cao kéo dài, say nắng, say nóng.

Lâm sàng: trẻ khát, vật vã kích thích, RL ý thức, co giật, hôn mê.

Co giật do hạ magie (Bình thường = 0,6-1mmol/l):

Khi nồng độ Magie < 0,5mmol/l hay < 1mEq/kg.

Lâm sàng: Thường gặp ở trẻ còi cọc, biểu hiện yếu cơ, run toàn thân, co giật, chóng mặt.

Điều trị: Gluconat magie 3 mEq/kg hoặc Magie sulfat 50% : 0,1- 0,2ml/kg tiêm bắp.

Co giật do thiếu vitamin B6:

Thường gặp ở trẻ sơ sinh, trẻ dùng Rimifon kéo dài.

Lâm sàng: Co giật, viêm da, môi, lưỡi.

Điều trị: Vitamin B6 100mg tiêm bắp

Co giật do dùng một số thuốc: Long não, Strycin.

Co giật do tăng HA: Viêm cầu thận

Động kinh

Động kinh là sự rối loạn chức năng thần kinh trung ương theo từng cơn do sự phóng điện đột ngột quá mức của các neuron.

Cơn động kinh là những cơn ngắn vài giây đến và phút, cơn có tính chất định hình, cơn sau giống cơn trước, xảy ra đột ngột không kịp đề phòng, biểu hiện chức năng thần kinh trung ương bị rối loạn.

Lâm sàng:

Khởi phát đột ngột, không sốt.

Có tính định hình

Rối loạn ý thức (trừ động kinh cục bộ).

Thời gian cơn ngắn (vài giây đến vài phút).

Phục hồi nhanh.

Động kinh lan toả (toàn thể):

Động kinh toàn thể tiên phát:

Động kinh cơn lớn: thường gặp ở trẻ nam 10-20 tuổi.

Lâm sàng là cơn co cứng co giật xảy ra đột ngột, bất tỉnh.

Động kinh cơn nhỏ: thường gặp ở trẻ < 10 tuổi.

Lâm sàng:

Cơn bất tỉnh: xảy ra khoảng vài giây.

Cơn giật cơ: giật có tính chất đối xứng ở 2 bã vai, 2 chi dưới.

Cơn vắng ý thức: Trẻ tự nhiên đứng lặng, mắt đảo ngược, các động tác hoặc câu nói bị dỡ dang.

Động kinh toàn thể thứ phát:

H/C West ( Co giật ở tư thế gập):

Thường xảy ra ở trẻ nam 3 - 18 tháng.

Lâm sàng: Xuất hiện đột ngột, trẻ rúm người, đầu cúi vào thân, 2 tay khép lại hình chữ thập, 2 chân gập vào bụng hình số 4.

Hoặc có thể là cơn co giật duỗi hay cơn giật hổn hợp.

EEG: Đặc trưng là loạn nhịp đa dạng, loạn nhịp cao điện thế: dãy liên tiếp những đoạn sóng chậm không gián đoạn và nhọn, biên độ cao, toàn bộ các đạo trình.

Cơn độnh kinh rung giật cơ:

Thường xảy ra ở trẻ nhỏ < 1 tuổi.

Lâm sàng: Là những cơn co cứng cơ, không tự chủ, kể cả tình trạng mất ý thức, thường chỉ có một nhóm cơ chịu ảnh hưởng.

EEG: bình thường

H/C lennox - Gastaut (cơn động kinh mất vận động):

Chiếm 10% động kinh ở trẻ em, gặp ở trẻ 2-6 tuổi.

Lâm sàng: Cơn vắng mất trương lực cơ; tổn thương trí tụê nặng, rối loạn hành vi + EEG: Sóng chậm lan tỏa tần số 2-2,5 c/s

Động kinh cục bộ:

Gây ra do một hưng phấn ở vỏ não, có thể tùy thuộc cảm giác hay vận động do vị trí của ổ phát ra xung động gây nên cơn giật cục bộ.

Động kinh cục bộ ở thùy trán lên:

Giật khu trú một nữa người sau lan rộng.

Cơn Bravais Jackson: Giật mắt, cơ mặt, sau dó lan ra tay chân.

Cơn tâm thần vận động:

Người bệnh có những cử động và hành vi bất thường như: Cởi và cài khuy áo, chép miệng, bỏ đi.

Cơn động kinh thực vật (rối loạn thân não):

Da mặt lúc đỏ lúc tái, rối loạn nhịp tim, nhịp thở, tụt HA, đau bụng.

Động kinh kịch phát ở vùng trung tâm( Rolandique):

Gặp ở trẻ 5-10 tuổi;

Lâm sàng: Co giật ngắn 1-2 phút, giật 1/2 người, thường xuất hiện về đêm, Cơn thắt hầu họng, chảy nước mũi nhiều, không có sự thay đổi ý thức, khám không có dấu hiệu thần kinh khu trú.

EEG: Có sóng nhọn ở vùng thái dương và đỉnh chẩm, 2 pha, biên độ lớn, một hoặc 2 bên bán cầu.

Không cần điều trị củng tự khỏi.

Động kinh kịch phát vùng chẩm:

Gặp ở trẻ 18 tháng-7 tuổi.

Lâm sàng: Co giật cục bộ nữa người hoặc đau đầu giữ dội kiểu “ Migraine”

EEG: Có sóng nhọn, chậm kịch phát, ngừng khi mỡ mắt.

Điều trị: 60% có kết quả tốt, 5% chuyển sang động kinh.

Điều trị:

Nguyên tắc điều trị:

Điều trị dài ngày, ít nất 2 năm.

Cho thuốc lúc bắt đầu là một thuốc, liều từ thấp đến cao.

Chỉ cho thuốc động kinh khác khi thất bại điều trị.

Cho thuốc tùy theo thể động kinh.

Liều lượng thuốc theo quy định.

Không ngừng thuốc đột ngột.

Phải đảm bảo cho bệnh nhân uống đều hàng ngày, không quên.

Cấm uống rượu trong quá trình uống thuốc.

Các nhóm thuốc chống động kinh:

Thuốc chống động kinh cơn lớn: Phenobarbital; deoxybarbital, phenyltoin.

Thuốc chống động kinh cơn nhỏ: Sucinimid; oxazolidin; Benzodiazenpin (BZD)

Thuốc chống động kinh thể tâm thần vận động: Carbamazepin

Thuốc chống động kinh đa trị: Nalproicacid; Progabid (Gabren).

Cơ chế tác dụng:

Các thuốc chữa động kinh có thể tác động theo một trong 3 cơ chế sau:

Làm tăng dẫn truyền ức chế ở các hệ tiết GABA.

Làm giảm dẫn truyền kích thích, th*ường là hệ tiết glutamat.

Làm thay đổi sự dẫn truyền ion qua màng nơron.

Động kinh lan tỏa tiên phát:

Động kinh cơn lớn:

Depakin (acid valproic):Viên 250mg liều 20-40mg/kg.

Gardenal(Phenobarbital):3-5mg/kg.

Động kinh cơn nhỏ:

Depakin (acid valproic): 20-40mg/kg

Seduxen

Cơn vắng ý thức:

Depakin (acid valproic): 20-40mg/kg

Seduxen

Hoặc:

Depakin (acid valproic): 20-40mg/kg.

Tegretol (Carbamazepin)100mg liều 20mg/kg

Động kinh lan tỏa thứ phát:

Động kinh cơn rung giật cơ:

Depakin (acid valproic): 20-40mg/kg.

Hydrocortisol.

Gardenal 3-5mg/kg.

Động kinh thể West:

Depakin (acid valproic): 20-40mg/kg

Hydrocortisol

Benzodiazepin.

Động kinh cục bộ:

Cơn rối loạn vận động:

Depakin (acid valproic): 20-40mg/kg.

Tegretol (Carbamazepin)100mg liều 20mg/kg.

Gardenal 3-5mg/kg.

Benzodiazepin.

Cơn rối loạn tâm thần:

Gardenal 3-5mg/kg.

Tegretol (Carbamazepin)100mg liều 20mg/kg.


Bài xem nhiều nhất

Chăm sóc trẻ bị bệnh tiêu chảy cấp

Virus là nguyên nhân chủ yếu gây bệnh tiêu chảy cho trẻ em. Những loại virus gây tiêu chảy là Rotavirus, Adenovirus, Norwalk virus, trong đó Rotavirus là tác nhân chính gây bệnh tiêu chảy cho trẻ em dưới 2 tuổi.

Chăm sóc trẻ bị viêm phổi nặng

Vi khuẩn hoặc virus xâm nhập vào phổi gây tổn thương viêm các phế quản nhỏ, túi phổi (phế nang) và tổ chức xung quanh phế nang. Do phổi bị tổn thương gây tăng tiết đờm rãi, phù nề niêm mạc phế quản gây bít tắc đường thở dẫn đến rối loạn thông khí và khuyếch tán khí, cuối cùng là suy hô hấp

Sốt cao gây co giật ở trẻ em

Yếu tố di truyền có vai trò quan trọng về nguyên nhân co giật do sốt. Việc xác định tính trội hay lặn của nhiễm sắc thể và nhiều cơ chế di truyền khác. Ở những gia đình có người co giật do sốt thì nguy cơ co giật ở trẻ tăng gấp 2- 3 lần.

Chẩn đoán và xử trí co giật ở trẻ em

Thống kê qua điều tra cơ bản ở một xã miền Bắc và một xã miền Nam Việt Nam của Bộ môn Thần Kinh Đại Học Y - Dược thành phố Hồ Chí Minh cho thấy tỷ lệ trẻ bị co giật nhiều lần và được xác định là động kinh là 2/1000.

Cách dùng thuốc cho trẻ em

Không được dùng hoặc phải rất thận trọng khi dùng cho trẻ những loại thuốc gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của cơ thể, vì trẻ em là những cơ thể đang phát triển

Bệnh học HIV AIDS ở trẻ em

Biểu hiện lâm sàng chủ yếu của bệnh do HIV là các biểu hiện của nhiễm trùng cơ hội và các bệnh u. Biểu hiện lâm sàng rất thay đổi ở nhiều cơ quan, dễ nhầm với nhiều bệnh.

Bệnh học đau bụng ở trẻ em

Siêu âm bụng: Có thể phát hiện dấu hiệu viêm hạch mạc treo, búi lồng, hay hình ảnh ruột thừa viêm hay dịch tự do hay khu trú trong ổ bụng hay hình ảnh giun ở đường mật, đường tụy..

Chăm sóc trẻ em thiếu máu do thiếu sắt

Cần phòng bệnh thiếu máu thiếu sắt từ sớm, ngay từ khi trẻ ở thời kỳ bào thai, lưu ý tới những trẻ có nguy cơ như các trẻ đẻ non, sinh đôi, trẻ dưới 3 tuổi, trẻ bị thiếu sữa mẹ và các bà mẹ có thai

Gãy xương ở trẻ em

Xương trẻ em liền nhanh do cốt mạc liên tục, sự cấp máu phong phú, trẻ càng nhỏ liền xương càng sớm (sơ sinh 2 - 3 tuần, 7 - 10 tuổi là 6 tuần, trên 10 tuổi là 8 - 10 tuần).

Viêm tai giữa cấp ở trẻ em

Trong viêm tai giữa cấp ở trẻ em, viêm tai giữa tiết dịch kéo dài nếu không điều trị đúng sẽ gây các di chứng nặng nề trên tai giữa và làm suy giảm chức năng nghe.

Bệnh học bạch hầu

Người là ổ chứa của vi khuẩn bạch hầu. Bệnh lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc với người bệnh hoặc người lành mang trùng bởi các chất tiết đường hô hấp hoặc qua các chất dịch ở sang thương ngoài da có chứa vi khuẩn bạch hầu.

Nhiễm trùng rốn sơ sinh

Theo tổ chức y tế thế giới, có tới 47% trẻ sơ sinh bị nhiễm trùng huyết có ngõ vào từ nhiễm trùng rốn và khoảng 21% các trường hợp trẻ sơ sinh đến khám vì lý do khác có kèm theo nhiễm trùng rốn.

Bệnh học ho gà

Viêm phổi: Là biến chứng thường gặp nhất, chiếm 20%, thường xảy ra vào tuần thứ 2, thứ 3 của giai đoạn ho cơn. Tác nhân có thể do chính bản thân B. pertussis nhưng thường gặp nhất là do vi khuẩn thứ phát xâm nhập vào.

Suy dinh dưỡng trẻ em

Trong đa số trường hợp, suy dinh dưỡng xảy ra do sự kết hợp của cả 2 cơ chế, vừa giảm năng lượng ăn vào vừa tăng năng lượng tiêu hao (Ví dụ trẻ bệnh nhưng mẹ lại cho ăn kiêng).

Chăm sóc sức khoẻ ban đầu

Chăm sóc sức khỏe ban đầu là một chiến lược hay một giải pháp nhấn mạnh tới sự phát triển phổ câp các dịch vụ y tế. Các dịch vụ này người dân chấp nhân được, cố gắng chi trả được, có thể tiếp cân được, dựa vào cộng đổng và coi trọng việc nâng cao, duy trì sức khoẻ cho nhân dân.

Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính trẻ em

Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính không những có tỷ lê mắc bệnh cao mà còn bị mắc nhiều lần trong năm, trung bình 1 trẻ trong 1 năm có thể bị nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính từ 3 -5 lần, làm ảnh hưởng đến sức khoẻ và tính mạng của trẻ, đổng thời làm giảm ngày công lao động của người mẹ

Co giật ở trẻ em

Co giật là tình trạng rối loạn tạm thời về ý thức, vận động, cảm giác, thần kinh tự động do sự phóng điện đột ngột quá mức nhất thời của một số neuron thần kinh.

Chăm sóc trẻ bị bệnh còi xương

Do xương loãng, mềm và lại phải tải gần như toàn bộ trọng lượng cơ thể cho nên hai chân của trẻ còi xương sẽ bị cong như hình chữ “O”; cơ yếu nên khi đứng chân thường dựa đầu gối vào nhau tạo nên hình chữ “X”.

Bệnh lỵ trực trùng ở trẻ em

Hội chứng lỵ: Đau bụng liên tục và dội lên từng cơn kèm theo bệnh nhi mót đi ngoài, mót rặn và ỉa phân có lẫn nhầy máu hoặc lờ lờ máu cá, 10 - 30 lần/ngày.

Viêm màng não mủ ở trẻ em

Viêm màng não mủ là tình trạng nhiễm khuẩn màng não do vi khuẩn gây nên. Ba loại vi khuẩn gây bệnh chính là: Hemophilus Influenza, não mô cầu và phế cầu.

Đặc điểm hệ hô hấp trẻ em

Các xoang hàm đến 2 tuổi mới phát triển, xoang sàng đã xuất hiên từ khi mới sinh nhưng tế bào chưa biệt hoá đầy đủ, vì vây trẻ nhỏ ít khi bị viêm xoang.

Các thời kỳ phát triển của trẻ em

Sự hình thành và phát triển thai nhi hoàn toàn phụ thuộc vào tình trạng sức khoẻ (thể chất, tinh thần, xã hội và bệnh tật) của người mẹ.

Sử dụng thuốc trong nhi khoa

Trẻ em là một cơ thể đang lớn và phát triển, sử dụng thuốc cho trẻ em cần phải hiểu rõ tính chất dược lý của thuốc và đặc điểm cơ thể của trẻ.

Chăm sóc trẻ bị suy dinh dưỡng

Da khô, trên da có thể xuất hiên các mảng sắc tố ở bẹn, đùi: lúc đầu là những chấm đỏ rải rác, lan to dần rồi tụ lại thành những đám màu nâu sẫm, sau vài ngày bong ra để lại lớp da non rỉ nước, rất dễ nhiễm trùng.

Bệnh học bệnh sởi

Hàng năm toàn thế giới có khoảng 50 triệu trẻ bị sởi, trong đó ước tính khoảng 722.000 trẻ < 5 tuổi tử vong do các biến chứng từ sởi và 40% tử vong do suy dinh dưỡng. Bệnh thường xảy ra ở các nước châu Phi và Đông Nam Á.

Xem theo danh mục