Những điều cần chú ý trong chăm sóc nguời già

Ngày: 6 - 6 - 2016

Những công trình nghiên cứu gần đây chứng minh sự cần thiết điều trị ngoại trú người tăng huyết áp tâm thu và tâm trương cũng như chỉ có tăng huyết áp tâm thu đơn thuần.

Bao giờ cũng phải tìm nguyên nhân bệnh tật và suy giảm chức năng. Không nên quy tất cả cho tuổi tác

Tám mưới phần trăn người ngoài 80 tuổi có thể sinh hoạt được bình thường, có khả năng sống độc lập không bị lệ thuộc, vì vậy không nên nghĩ tất cả các người già là sa sút trí tuệ, không thể chạy chữa được, không thể làm gì để giúp đỡ họ chữa được, không có hy vọng gì cải thiện tình hình, cũng cần nhớ là ở tuổi 75, họ vẫn có hy vọng sống đến 84 tuổi. Ở tuổi 85 họ vẫn có hy vọng sống đến 92 tuổi. Khi cần quyết định một phương pháp xử trí, kể cả can thiệp ngoại khoa, bản thân tuổi tác đơn độc không phải là một chống chỉ định.

Phòng bệnh

Nhiều việc có thể làm để ngăn ngừa sự phát sinh một bệnh ở người cao tuổi, cũng như dự phòng sự tiến triển xấu của bệnh đó. Những điểm chính cần đặc biệt chú ý là:

Vấn đề dinh dưỡng: Cần sửa những cách ăn uổng không hợp lý. Mỗi ngày cần đưa vào cơ thể 400 - 800 IU vitamin D, cần hạn chế đến mức tối đa thuốc lá, rượu. Nếu không bỏ được ngay thuốc lá và rượu thì bắt đàu từ tuổi 65, nên có kế hoạch dùng ngày càng ít, tiến tới loại bỏ hoàn toàn.

Vấn đề sử dụng thuốc: Nên rà soát lại tất cả các loại thuốc đang dùng, loại bỏ những thứ không cần thiết hoặc có hại.

Vấn đề điều trị ngoại trú: Những công trình nghiên cứu gần đây chứng minh sự cần thiết điều trị ngoại trú người tăng huyết áp tâm thu và tâm trương cũng như chỉ có tăng huyết áp tâm thu đơn thuần. Việc điều trị các bệnh nhân này làm giảm một cách rõ rệt nguy cơ tai biến mạch máu não cũng như tử vong do bệnh tim. Nên sử dụng liệu tháp thiazid hoặc giống thiazid (ví dụ chlorthalidon 12,5 - 25mg) coi như bước 1 và sau đó dùng liều thấp reserpin (0,05 - 0,10 mg) hoặc Atenolol (25 - 50mg) mỗi ngày khi cần - Dùng như vậy, tác dụng phụ không đáng kể và giá cả cũng rẻ, rất ít độc hại. Vì vậy không nên chạy theo những thuốc đắt tiền, những thuốc vừa nêu đã được thử thách là hiệu quả, rẻ, nên được coi là thuốc đầu tay.

Vấn đề glôcôm: Cần phát hiện sớm bệnh này, tốt nhất là đưa qua chuyên khoa mắt xác định. Điều chỉnh kịp thời giảm sút thị lực, thính lực. Cần khám răng, chữa răng, làm hàm răng giả nếu cần. Chú ý phát hiện những tổn thương vùng miệng.

Sử dụng cận lâm sàng trong những trường hợp lâm sàng không rõ ràng. Thăm dò bằng test Papanicolaou (15 - 25% phụ nữ không chịu làm test này). Tạo miễn dịch (với cúm influenza, viêm phổi do phế cầu khuẩn, uốn ván). Làm test đối với những đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh lao (nếu test âm tính cần làm lại một tuần sau). Định lượng TSH huyết thanh có thể làm trong buổi khám đầu tiên. Định lượng cholestorol huyết thanh đặc biệt với bệnh nhân suy mạch vành hoặc có những yếu tố nguy cờ mác bệnh mạch vành.

Vấn đề ung thư. Trái với quan niệm phổ biến, ngày càng nhiều phụ nữ cao tuổi mắc bệnh ung thư vú và chết vì bệnh này. Kiểm tra bằng chụp tuyến vú, có chỉ định thực hiện 1- 2 năm một lần cho đến ít nhất 75 tuổi. Quá tuổi này, chưa đủ dữ kiện để chứng minh sự cần thiết. Đối với aspirin liều thấp, việc đánh giá lợi và hại, cũng như đối với estrogen (cho bệnh nhân nữ) hiện nay chưa đủ cơ sở để khuyến cáo về việc sử dụng chúng như một biện pháp thường quy. Tuy nhiên những thuốc này có thể thích hợp với những người thường dùng và dung nạp được chúng.

Vấn đề luyện tập thân thể. Nên khuyến khích luyện tập thân thể chẳng những vì có nhữnp lợi ích đối với huyết áp, hệ tim mạch, hằng định nội môi về glucose, tỷ trọng xương, tuổi thọ mà cả vì chúng có tác dụng tốt đối với toàn thân, chóng mất ngủ, táo bón, dự phòng khỏi ngã, cần loại bỏ những động tác quá mạnh với cột sống nhất là với những người đã mất chất xương. Thường trong việc luyện tập nên có sự hướng dẫn của nhân viên vật lý trị liệu. Cần có những biện pháp để đề phòng ngã. Tránh việc tự lái xe hơi nhất là với người không hoàn toàn minh mẫn; cần có ý kiến của bác sỹ tâm thần

Vấn đề quản lý bệnh tật: Biện pháp có giá trị hơn cả trong việc đề phòng bệnh tật, tránh tai biến là nắm vững tình hình sức khỏe, tiền sử, bệnh sử. Chú ý chẳng những đối với những vấn đề bệnh nhân than phiền nhiều nhất, mà cả những điều tưởng như nhỏ nhặt như ngã, hay quên, lú lẫn, rối loạn tình dục, tiểu tiện không tự chủ. Cần làm rõ những nguy cơ có thể có thể có và tlm cách ngăn chặn, ví dụ đối với bệnh nhân giảm nhận thức, hay hút thuốc lá, có thể gây nên hỏa hoạn do vô ý. Hoặc bệnh nhân dùng nhiều thuốc ngủ có nguy cơ tắc ruột do ứ phân, mê sảng, lú lẫn.

Sẵn sàng can thiệp nhanh chóng

Do giảm sức đề kháng nên các triệu chứng bệnh thường không rõ rệt, đặc hiệu, khi có bệnh cấp tính, cần cấp cứu (ví dụ bệnh nhân có viêm phổi nhưng không sốt; lú lẫn do tiểu tiện không tự chủ dẫn đến ngã) vì vậy ngay cả đối với những biến đổi nhẹ về chức phận của người già, cũng cần quan sát kỹ, xác minh và nếu cần, xử lý khẩn trương.

Những người có nguy cơ cao ở tuổi già

Những người sau đây có nguy cơ lớn dễ bị suy sụp có thể nhanh chóng cần được đưa vào các trại nuôi dưỡng tập trung. Họ phải được theo rõi chặt chẽ hơn những người khác.

Người trên 80 tuổi.

Người sống một mình.

Người trầm cảm, không nơi nương tựa.

Người giảm sút trí tuệ.

Người bị ngã nhiều lần.

Người đại tiểu tiện không tự chủ.

Người trước đây không được quản lý tốt.

Chăm sóc tại nhà

Phấn đấu để đa số người già được chăm sóc tại nhà. Dành một số kinh phí của cộng đồng cho các dịch vụ sau: nhân viên dọn dẹp nhà cửa, nhân viên chăm sóc sức khỏe. Khi cần có thể gửi tại nhà chăm sóc sức khỏe ban ngày, người phục vụ bệnh nhân tại giường. Hỗ trợ các gia đình phải chăm sóc người già tại nhà. Tổ chức xe đưa cơm nước đến nhà, có dịch vụ di chuyển cho bệnh nhân tàn phế. Hệ thống báo động, cấp cứu, giúp gia đình người già thu xếp cuộc sống tại nhà, đáp ứng yêu cầu chăm sóc và biểu thị sự quan tâm đối với người già, chú ý thích đáng đến công tác động viên, tâm lý liệu pháp.

Hỗ trợ cho gia đình

Nếu bệnh nhân bị sa sút trí tuệ hoặc có những vấn đề phức tạp về bệnh tật, tâm lý xã hội, nhiều khi chính gia đình lại cần sự hỗ trợ của thày thuốc hơn cả người bệnh.


Bài xem nhiều nhất

Tiểu tiện không tự chủ ở người cao tuổi (chẩn đoán và điều trị)

Tiểu tiện tự chủ liên quan đến trạng thái tâm thần, hoạt động của thần kinh vận động, tình trạng các đường tiểu tiện dưới, sinh lý bàng quang. Tiểu tiện không tự chủ thường là vấn đề của lão khoa.

Giảm sút trí tuệ ở người cao tuổi (nguyên lý chẩn đoán và điều trị)

Triệu chứng sớm nhất của sa sút trí tuệ thông thường là giảm trí nhớ, khi giảm trí nhớ không phải do nguyên nhân trầm cảm hoặc do kém tập trung sự chú ý.

Những điều cần chú ý trong chăm sóc nguời già

Những công trình nghiên cứu gần đây chứng minh sự cần thiết điều trị ngoại trú người tăng huyết áp tâm thu và tâm trương cũng như chỉ có tăng huyết áp tâm thu đơn thuần.

Nguyên lý chung trong y học tuổi già

Cùng với tuổi tác gia tăng, một số cá thể dễ mắc một số bệnh, dễ bị tác dụng phụ khi dùng thuốc. Những yếu tố bất thường đó cộng với sự suy giảm dự trữ ổn định nội môi họ dễ bị thương tổn bệnh lý ở một số cơ quan trong cơ thể.

Phản ứng thuốc, bệnh do thuốc gây nên ở người cao tuổi

Chỉ sử dụng thuốc khi các biện phấp điều trị không dùng thuốc không có kết quả hoặc không đủ hiệu lực hoặc không thể thực hiện được. Cân nhắc kỹ tới dùng thuốc và tác hại nếu dùng thuốc.

Trạng thái mất ổn định ở người cao tuổi (mất ổn định thể lực, ngã, đi chệnh choạng)

Giữ được cân bằng cơ thể, khả năng di chuyển được, đòi hỏi sự tham gia của nhiều bộ phận, chức năng. Phải có sự nhận biết bình thường, hệ thần kinh nguyên vẹn, hệ cơ xương khớp hoạt động nhịp nhàng.

Nguyên lý tìm hiểu tiền sử của bệnh nhân cao tuổi

Nhiều người chưa đánh giá đúng mức tình hình và hiệu quả của việc dùng quá nhiều thuốc cũng như vai trò của nghiện rượu đối vối bệnh tật của người già, đặc biệt với người trầm cảm.

Tình trạng bất động ở bệnh nhân cao tuổi (nguyên lý chẩn đoán và điều trị)

Nguy cơ của trạng thái nằm bất động lâu dài, liệt giường, đối với người già rất nhiều nghiêm trọng. Trạng thái này xuất hiện nhanh nhưng lại phục hồi rất chậm.

Nguyên lý khám tâm thần bệnh nhân cao tuổi

Cần nhớ là phân biệt sa sút trí tuệ giai đoạn đầu mới chỉ có rối loạn trí nhớ với giảm sút trí nhớ trong hội chứng trầm cảm là tương đối khó.

Nguyên lý xét nghiệm labo và ghi hình ảnh bệnh nhân cao tuổi

Mức lọc cầu thận ở người già có thể giảm 40% nhưng có sự giao động đáng kể theo từng cá thể. Khi không có suy thận, ở những bệnh nhân có giảm mức lọc cầu thận do tuổi, cũng không có tăng créatinin huyết thanh.

Nguyên lý thăm dò chức năng bệnh nhân cao tuổi

Cần có sự hỗ trợ của một trợ lý xã hội. Người này luôn tiếp xúc với gia đình, bạn bè, các tổ chức dịch vụ công cộng để giải quyết các nhu cầu về chăm sóc, được biết trong trường hợp bệnh nhân điều trị.

Nguyên lý khám thực thể bệnh nhân cao tuổi

Đối với bệnh nhân có suy giảm nhận thức cần xem có liên quan đến rối loạn tư thế không. Nếu hiện tượng đó xuất hiện đột ngột cũng cần phát hiện bệnh lý của thùy thái dương không trội, trong đó có lẫn lộn phải trái, mất chú ý, mất vận động.