Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (copd)

(Dieutri.vn - Trang chuyên về y dược học, dành cho các bác sỹ, dược sỹ, học viên và sinh viên tự đăng bài viết về sức khỏe, trao đổi chuyên ngành nội bộ nhằm nâng cao kiến thức phục vụ công việc !)

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính - COPD! Thể hiện khác nhau tùy bệnh phổi nổi bật: Giãn phế nang hay viêm phế quản mãn tính...Yếu tố nguy cơ: Tiếp xúc với khói thuốc, tiếp xúc bụi nghề nghiệp, Gerd, tuổi ít nhất 40, di truyền...

Định nghĩa

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) là một nhóm các bệnh phổi chặn luồng không khí và làm cho thở ngày càng khó khăn.

Bệnh khí thũng và viêm phế quản mãn tính là hai vấn đề chính gây nên COPD, nhưng COPD cũng có thể do các thiệt hại gây ra do viêm phế quản mãn tính trong hen. Trong mọi trường hợp, tổn thương đường hô hấp cuối cùng sẽ gây trở ngại cho việc trao đổi oxy và carbon dioxide trong phổi.

COPD là một nguyên nhân tử vong hàng đầu trên toàn thế giới. Hầu hết COPD là do hút thuốc lâu dài và có thể được ngăn ngừa bằng cách không hút thuốc hoặc bỏ thuốc ngay sau khi bắt đầu. Thiệt hại cho phổi không thể đảo ngược, vì vậy điều trị tập trung vào kiểm soát triệu chứng và giảm thiểu thiệt hại thêm.

Các triệu chứng

Nhìn chung, các triệu chứng của COPD không xuất hiện cho đến khi đã xảy ra tổn thương phổi và nó thường tồi tệ hơn theo thời gian. Những người bị COPD cũng có khả năng trải nghiệm đợt kịch phát, trong đó các triệu chứng đột nhiên tồi tệ hơn. Ngoai ra, dấu hiệu và triệu chứng của bệnh COPD có thể khác nhau, tùy thuộc vào bệnh phổi nổi bật nhất. Nó cũng có thể có nhiều trong số các triệu chứng này cùng một lúc.

Giãn phế nang

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh khí thũng bao gồm:

Khó thở, đặc biệt là trong các hoạt động thể chất.

Thở khò khè.

Tức ngực.

Viêm phế quản mãn tính

Viêm phế quản mãn tính xảy ra chủ yếu ở người hút thuốc. Định nghĩa là ho ít nhất ba tháng một năm cho hai năm liên tiếp. Những người tiếp tục hút thuốc lá có thể tiếp tục phát triển khí phế thũng, nhưng trong những người bỏ thuốc lá, ho có thể hết trong một vài ngày hoặc vài tuần.

Các dấu hiệu và triệu chứng của viêm phế quản mãn tính bao gồm:

Có đờm ở họng vào buổi sáng, đặc biệt là nếu hút thuốc.

Ho mãn tính và đờm vàng.

Khó thở ở các giai đoạn sau này.

Thường xuyên bị nhiễm trùng đường hô hấp.

Hen phế quản

Hen phế quản mãn tính thường là viêm phế quản mãn tính kết hợp với bệnh suyễn (co thắt phế quản). Hen có thể xảy ra khi bị viêm nhiễm, chất tiết ra kích thích cơ trơn ở đường hô hấp. Các triệu chứng tương tự như của viêm phế quản mãn, nhưng cũng có thể có thở khò khè gián đoạn hoặc thậm chí hàng ngày.

Nguyên nhân

Chức năng phổi

Không khí đi xuống khí quản và vào phổi  thông qua hai ống lớn (phế quản). Bên trong phổi, những ống phân chia nhiều lần như các nhánh của cây vào nhiều ống nhỏ hơn (bronchioles) mà kết thúc bằng cụm túi khí nhỏ (phế nang). Các phế nang có thành rất mỏng, đầy đủ các mạch máu nhỏ (mao mạch). Ôxy trong không khí hít đi vào các mạch máu và đi vào dòng máu. Đồng thời, carbon dioxide - một sản phẩm chất thải của sự trao đổi chất được lấy ra.

Động tác thở của phổi dựa vào tính đàn hồi tự nhiên của các ống phế quản và túi khí. Khi bị tổn thương, nó bị mất tính đàn hồi và một phần sẹp lại khi thở ra.

Nguyên nhân gây tắc nghẽn đường thông khí

COPD chủ yếu đề cập đến tắc nghẽn trong phổi từ hai vấn đề phổi mãn tính. Nhiều người bị COPD có cả hai.

Bệnh giãn phế nang. Điều này có thể phá hủy một số thành và sợi đàn hồi đường dẫn khí và phế nang, đường hô hấp sẹp nhỏ khi thở ra, làm suy yếu luồng không khí ra của phổi.

Viêm phế quản mãn tính. Đặc trưng là ho liên tục, gây viêm và thu hẹp ống phế quản. Viêm phế quản mãn tính cũng làm tăng sản xuất chất nhờn, hơn nữa có thể thu hẹp và chặn ống phế quản.

Hen phế quản đề cập đến viêm phế quản mãn tính kèm theo các cơn co thắt của sợi cơ trong lớp màng của đường hô hấp (co thắt phế quản). Hen phế quản mãn tính đôi khi được phân loại là COPD.

Khói thuốc lá và các chất kích thích. Trong hầu hết các trường hợp, những thiệt hại phổi dẫn đến COPD là do hút thuốc lá dài hạn. Tuy nhiên, chất kích thích khác có thể gây COPD bao gồm cả khói xì gà, khói thuốc, khói ống, ô nhiễm không khí và khói nghề nghiệp nhất định. Trào ngược dạ dày (GERD), trong đó xảy ra khi axit dạ dày vào thực quản có thể làm COPD nặng thêm.

Trong trường hợp hiếm hoi, COPD là kết quả từ một rối loạn di truyền gây do protein gọi là alpha- 1 antitrypsin ở mức thấp.

Yếu tố nguy cơ

Yếu tố nguy cơ đối với COPD bao gồm:

Tiếp xúc với khói thuốc lá. Các yếu tố nguy cơ quan trọng nhất đối với COPD là hút thuốc lá dài hạn. Hút thuốc nhiều năm thêm nguy cơ càng lớn. Các triệu chứng của COPD thường xuất hiện khoảng 10 năm sau khi bắt đầu hút thuốc. Hút thuốc ống, hút thuốc xì gà và những người tiếp xúc với số lượng lớn khói thuốc cũng có nguy cơ.

Nghề nghiệp tiếp xúc với bụi và hóa chất. Tiếp xúc với khói hoá chất, hơi và bụi lâu dài có thể gây kích ứng và làm viêm phổi.

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD). GERD có thể làm cho COPD nặng hơn và thậm chí có thể gây ra nó ở một số người.

Tuổi. COPD phát triển chậm hơn, do đó hầu hết mọi người ít nhất 40 tuổi khi các triệu chứng bắt đầu.

Di truyền học. Một rối loạn di truyền hiếm là nguồn gốc của một số trường hợp COPD. Các nhà nghiên cứu nghi ngờ yếu tố di truyền khác cũng có thể làm cho một số người hút thuốc lá dễ bị bệnh.

Các biến chứng

Nhiễm trùng đường hô hấp. Khi đã COPD, sẽ dễ bị cảm lạnh thường xuyên, bệnh cúm hoặc viêm phổi. Cộng thêm vào, bất kỳ nhiễm trùng đường hô hấp có thể làm cho thở khó khăn hơn nhiều và tổn thương mô phổi thêm không thể đảo ngược. Nói chuyện với bác sĩ về mũi chích ngừa cúm hàng năm và vắc xin phế cầu khuẩn thường xuyên.

Tăng áp động mạch phổi. COPD có thể gây ra tăng áp trong động mạch đưa máu tới phổi.

Vấn đề về tim. Vì những lý do không hoàn toàn hiểu, COPD làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, bao gồm đau tim.

Ung thư phổi. Người hút thuốc với viêm phế quản mãn tính có nguy cơ cao mắc ung thư phổi hơn so với người hút thuốc không có viêm phế quản mãn tính.

Trầm cảm. Khó thở có thể hạn chế hoạt động mà họ thích. Và có thể rất khó để đối phó với một căn bệnh và không chữa được. Nói chuyện với bác sĩ nếu cảm thấy buồn hay bất lực hoặc nghĩ rằng có thể trầm cảm.

Các xét nghiệm và chẩn đoán

Nếu có triệu chứng của bệnh COPD và lịch sử tiếp xúc với chất kích thích phổi, đặc biệt là khói thuốc lá, bác sĩ có thể khuyên nên các xét nghiệm này:

Xét nghiệm chức năng phổi (đo phế dung - spirometry). Spirometry là thử nghiệm chức năng phổi phổ biến nhất. Trong thử nghiệm này, sẽ được yêu cầu thổi vào một ống kết nối với phế dung kế. Spirometry có thể phát hiện COPD, ngay cả trước khi có các triệu chứng của bệnh. Nó cũng có thể được sử dụng để theo dõi tiến triển của bệnh và theo dõi điều trị.

X quang ngực. X quang có thể hiển thị khí phế thũng - một trong những nguyên nhân chính của COPD. X quang cũng có thể loại trừ vấn đề về phổi khác hoặc suy tim.

Khí máu động mạch. Xét nghiệm máu này cho biết phổi đưa oxy vào máu và loại bỏ carbon dioxide như thế nào.

Kiểm tra đờm. Phân tích các tế bào trong đờm có thể giúp xác định nguyên nhân của các vấn đề phổi và giúp loại trừ bệnh ung thư phổi.

Chụp cắt lớp vi tính (CT scan). CT scan là một kỹ thuật X ray tạo ra nhiều hình ảnh chi tiết của các cơ quan nội tạng hơn so với X quang quy ước. CT scan phổi có thể giúp phát hiện bệnh khí phế thũng và giúp xác định xem có thể chỉ định phẫu thuật khi có COPD.

Phương pháp điều trị và thuốc

Không có cách chữa đặc hiệu bệnh COPD, và không thể hồi phục những tổn thương phổi. Nhưng phương pháp điều trị COPD có thể kiểm soát triệu chứng, giảm nguy cơ biến chứng và đợt kịch phát, và cải thiện khả năng hoạt động trong cuộc sống.

Ngừng hút thuốc lá

Bước quan trọng nhất trong bất kỳ kế hoạch điều trị cho người COPD hút thuốc lá là dừng hút thuốc. Đó là cách duy nhất để giữ cho COPD không trở nặng - mà cuối cùng có thể dẫn đến mất khả năng thở. Tuy nhiên, bỏ hút thuốc không bao giờ dễ dàng. Và nhiệm vụ này có thể có vẻ đặc biệt khó khăn nếu đã cố gắng bỏ thuốc lá trước đây. Nói chuyện với bác sĩ về các sản phẩm có thể giúp thay thế nicotin và thuốc, cũng như làm thế nào có thể xử lý tái phát.

Thuốc men

Các bác sĩ sử dụng một vài nhóm thuốc cơ bản để điều trị các triệu chứng và biến chứng của COPD.

Thuốc giãn phế quản. Các loại thuốc này thường trong ống - giúp thư giãn cơ đường thở. Điều này có thể giúp giảm ho và khó thở và làm cho thở dễ dàng hơn. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, có thể cần thuốc giãn phế quản ngắn trước khi hoạt động, thuốc dãn phế quản tác dụng dài sử dụng hàng ngày, hoặc cả hai.

Hít steroid. Thuốc hít corticosteroid có thể làm giảm viêm đường thông khí và giúp thở tốt hơn. Nhưng sử dụng các loại thuốc này kéo dài có thể làm yếu xương và làm tăng nguy cơ cao huyết áp, đục thủy tinh thể và tiểu đường. Nó thường dành riêng cho những người bị COPD trung bình hoặc nặng.

Thuốc kháng sinh. Nhiễm trùng đường hô hấp, như viêm phế quản cấp tính, viêm phổi và cúm có thể làm nặng thêm các triệu chứng COPD. Kháng sinh có thể giúp chống lại nhiễm trùng do vi khuẩn, nhưng chỉ được đề nghị khi cần thiết.

Phẫu thuật

Phẫu thuật là một lựa chọn cho một số người với một số hình thức của bệnh khí thũng nặng người không đáp ứng với thuốc:

Giảm khối lượng phổi. Trong phẫu thuật này, bác sĩ phẫu thuật loại bỏ phần mô phổi bị hỏng. Điều này tạo ra thêm không gian trong khoang ngực để cho mô phổi còn lại và cơ hoành thực hiện các công việc hiệu quả hơn. Phẫu thuật này có một số rủi ro và kết quả lâu dài có thể là không tốt hơn so với các cách tiếp cận không phẫu thuật.

Ghép phổi. Cấy ghép phổi có thể là một lựa chọn cho những người nhất định với bệnh khí phế thũng nặng, những người đáp ứng tiêu chí cụ thể. Cấy ghép có thể cải thiện khả năng thở, nhưng nó không để kéo dài cuộc sống và có thể phải chờ một thời gian dài để nhận được cơ quan hiến tặng. Vì vậy, các quyết định ghép phổi là phức tạp.

Các liệu pháp

Các bác sĩ thường sử dụng các liệu pháp bổ sung cho những người COPD trung bình hoặc nặng:

Ôxy liệu pháp. Nếu không đủ oxy trong máu có thể cần oxy bổ sung. Có rất nhiều thiết bị để cung cấp ôxy cho phổi, bao gồm cả đơn vị xách tay có thể mang theo bên mình để chạy việc vặt. Một số người bị COPD chỉ sử dụng oxy trong quá trình hoạt động hoặc trong khi ngủ. Những người khác sử dụng oxy tất cả các thời gian. Ôxy liệu pháp có thể cải thiện chức năng tim, tập thể dục, trầm cảm, tinh thần và chất lượng cuộc sống. Ở một số người, nó cũng có thể kéo dài đời sống. Nói chuyện với bác sĩ về nhu cầu và lựa chọn.

Chương trình phục hồi chức năng phổi. Phục hồi chức năng phổi toàn diện có thể giảm độ dài nằm viện, tăng khả năng tham gia hoạt động hàng ngày và cải thiện chất lượng sống. Các chương trình này thường kết hợp giáo dục, tập thể dục, tư vấn dinh dưỡng. Nếu đang có một chương trình, có thể làm việc với một loạt các chuyên gia chăm sóc sức khỏe, bao gồm vật lý trị liệu, trị liệu hô hấp, các chuyên gia tập thể dục và chuyên gia dinh dưỡng. Các chuyên gia có thể thay đổi chương trình phục hồi chức năng để đáp ứng nhu cầu.

Quản lý đợt kịch phát

Ngay cả với điều trị liên tục, có thể gặp triệu chứng đột nhiên tồi tệ hơn. Điều này được gọi là đợt cấp tính, và nó có thể gây suy phổi nếu không được điều trị kịp thời. Bệnh trở nặng có thể được gây ra bởi nhiễm trùng đường hô hấp hoặc thay đổi về nhiệt độ hay ô nhiễm không khí. Dù nguyên nhân nào, điều quan trọng là tìm kiếm nhanh trợ giúp y tế nếu ho, thay đổi trong chất nhờn hoặc nếu thở khó khăn hơn.

Khi đợt kịch phát xảy ra, có thể cần thêm thuốc, oxy bổ sung hoặc điều trị trong bệnh viện. Khi các triệu chứng cải thiện, sẽ có biện pháp để ngăn chặn đợt kịch phát trong tương lai. Điều này có thể bao gồm bỏ hút thuốc, tránh gây ô nhiễm trong nhà và ngoài trời, tập thể dục nhiều càng tốt, và điều trị GERD.

Phong cách sống và biện pháp khắc phục

Nếu COPD, có thể thực hiện các bước để cảm thấy tốt hơn và làm chậm sự tổn thương cho phổi:

Kiểm soát thở. Nói chuyện với bác sĩ hoặc bác sĩ chuyên khoa hô hấp về kỹ thuật hít thở hiệu quả hơn trong cả ngày. Ngoài ra hãy chắc chắn thảo luận về vị trí thở và kỹ thuật thư giãn mà có thể sử dụng khi đang bị hụt hơi.

Đường hô hấp thông thoáng. Trong COPD, chất nhờn có xu hướng tăng tiết và bám vào đường thông khí th và có thể khó thở. Kiểm soát ho, uống thật nhiều nước và sử dụng máy tạo độ ẩm có thể giúp đỡ.

Tập thể dục thường xuyên. Có thể có vẻ khó thực hiện khi có khó thở, nhưng thường xuyên tập thể dục có thể cải thiện tổng thể sức mạnh và sự dẻo dai và tăng cường cơ hô hấp.

Ăn các loại thực phẩm lành mạnh. Một chế độ ăn uống lành mạnh có thể giúp duy trì sức mạnh. Nếu đang thiếu cân, bác sĩ có thể khuyên nên bổ sung dinh dưỡng. Nếu đang thừa cân, giảm cân đáng kể có thể giúp thở, đặc biệt là trong thời kỳ gắng sức. .

Tránh hút thuốc. Ngoài việc bỏ hút thuốc, điều quan trọng là tránh những nơi mà những người khác hút thuốc. Khói thuốc có thể góp phần tổn thương phổi thêm.

Chú ý đến ợ nóng. Thường xuyên ợ nóng có thể chỉ ra bệnh trào ngược dạ dày (GERD), một vấn đề trong đó acid dạ dày hoặc thỉnh thoảng mật chảy trở lại vào ống thực quản. Điều này thường xuyên có thể làm nặng thêm bệnh COPD, nhưng điều trị GERD có thể giúp đỡ. Nói chuyện với bác sĩ nếu có ợ nóng thường xuyên.

Đi khám bác sĩ thường xuyên. Lên lịch hẹn, ngay cả khi đang cảm thấy tốt. Điều quan trọng là theo dõi chức năng phổi đều đặn.

Đối phó và hỗ trợ

Sống với COPD có thể khó khăn, đặc biệt là khi nó trở nên khó thở nhiều hơn và khó khăn hơn. Có thể phải từ bỏ các hoạt động trước đây rất thích. Gia đình và người thân có thể gặp phải thay đổi quan trọng và thách thức trong một nỗ lực để giúp đỡ. Cũng có thể thấy mình phải đối mặt với một số câu hỏi khó, chẳng hạn như sống bao lâu và những gì sẽ làm gì nếu không còn có thể chăm sóc bản thân mình.

Có thể giúp để chia sẻ nỗi sợ hãi và cảm xúc với gia đình, người thân và bác sĩ. Cũng có thể xem xét tham gia một nhóm hỗ trợ những người bị COPD. Và có thể hưởng lợi từ tư vấn nếu cảm thấy chán nản hoặc quá tải.

Phòng chống

Không giống như một số bệnh, COPD có nguyên nhân rõ ràng và một con đường rõ ràng về công tác phòng chống. Phần lớn các trường hợp liên quan trực tiếp đến hút thuốc lá và cách tốt nhất để ngăn ngừa COPD là không bao giờ hút thuốc lá - hoặc bỏ hút thuốc.

Nếu là người hút thuốc lâu năm, các báo cáo này không đơn giản có thể có vẻ đơn giản như vậy, đặc biệt là nếu đã cố gắng bỏ thuốc một lần, hai lần hoặc nhiều lần trước. Nhưng quan trọng là tìm một chương trình cai nghiện thuốc lá có thể giúp bỏ thói quen. Đó là cơ hội tốt nhất để ngăn ngừa tổn thương phổi.

Nghề nghiệp tiếp xúc với khói hoá chất và bụi là một yếu tố nguy cơ COPD. Nếu làm việc với các loại chất kích thích phổi, nói chuyện với người giám sát về những cách tốt nhất để bảo vệ mình, chẳng hạn như đeo khẩu trang.

Thành viên Dieutri.vn

Xem theo danh mục
Thuốc ho tốt nhất
Hạ men gan
MỘT SỐ SÁCH Y HỌC
THUỐC VÀ BIỆT DƯỢC